Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów Grzegorza K. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji powołał się na następujące ustalenia w sprawie:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] 2006 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B. o numerach od [...] do [...] na należności w kwocie 140.280,20 zł. Tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie decyzji z dnia [...] 2004 r. nr [...] orzekającej o odpowiedzialności Grzegorza K., jako byłego wspólnika, za zaległości Zakładu Usług Wielobranżowych Handlu i Budownictwa "K." Grzegorz K., Zenon N. s.c. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, składek na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetki od tych zaległości, za okres od maja 1999 r. do grudnia 2000 r.
Tytuły wykonawcze zostały doręczone w dniu [...] 2007 r., w tej dacie został spisany protokół o stanie majątkowym.
Pismem z dnia [...] 2007 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc, iż należności objęte tytułami wykonawczymi przedawniły się. Organ egzekucyjny przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi.
Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] 2007 r. nr [...] nie uznał zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel stwierdził, iż decyzja nr [...] o orzeczeniu o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Spółki cywilnej "K." została wydana w dniu [...] 2004 r. Odwołanie od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] 2006 r. sygn. akt [...]. Złożony wniosek o umorzenie zadłużenia został załatwiony negatywnie, a decyzję w sprawie odmowy udzielenia ulgi w spłacie strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Ponadto wierzyciel za nietrafny uznał zarzut przedawnienia należności wynikających z decyzji z dnia [...] 2003r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej wskazując na uregulowanie w art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74).
Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] 2007 r. nr [...] zgłoszone zarzuty uznał za nieuzasadnione i wskazał, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące w sprawie.
Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. strona złożyła zażalenie, żądając uchylenia postanowienia i uwzględnienia wniesionych zarzutów. Zdaniem G. Kuczura organ błędnie przyjął, że w sprawie ma zastosowanie 5-letni okres przedawnienia (wynikający z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) zamiast 3-letniego okresu przedawnienia (wynikającego z art. 118 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) dotyczący należności określonych decyzją z dnia [...] 2003r.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ wskazał, że stosownie do art. 34 § 1 ustawy z dnia z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 1954 ze zm.) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W niniejszej sprawie wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B. - uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie w tym przedmiocie z dnia [...] 2007 r. nr [...] jest ostateczne i stało się podstawą rozstrzygnięcia dla organu egzekucyjnego. Rozpatrując sprawę wierzyciel ocenił, że nie nastąpiło przedawnienie dochodzonych należności, z uwagi na treść art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który określa 5-letni termin biegu przedawnienia dla należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.
Zagadnienie przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności zostało uregulowane wprost w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast przepis art. 31 tej ustawy, który powołuje strona w zażaleniu stanowi, że do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio między innymi art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, który odmiennie reguluje kwestie przedawnienia dochodzenia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności (ograniczając termin do trzech lat) oraz stanowi o okolicznościach powodujących zawieszenie i przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten jako szczególny eliminuje stosowanie art. 31 tej ustawy w zakresie terminu przedawnienia określonego w art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej. Natomiast zapis o odpowiednim stosowaniu tego ostatniego przepisu oznacza, że uwzględnia się go tylko w zakresie okoliczności powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutu toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, organ stwierdził, że wskazane postępowanie dotyczy ulgi w spłacie należności, a więc należy do kategorii uznaniowych, przyznaje ją wierzyciel i od jego woli zależy udzielenie ulgi. Wierzyciel negatywnie załatwił wniosek strony w sprawie ulgi w spłacie i skierował wniosek do organu egzekucyjnego o przymusowe dochodzenie należności.
Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 24 ust. 5d oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, a także naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu podniósł, że zarówno postanowienie organu I jak i II instancji nie uwzględniają okresu przedawnienia dochodzonych należności, które zgodnie z art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynosi 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wydana decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że dyrektywa zawarta w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych nakazująca odpowiednie zastosowanie przywołanych przepisów Ordynacji podatkowej ma zastosowanie jedynie w zakresie okoliczności powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia. Świadczy o tym treść art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który w sposób wyraźny odsyła do art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej ograniczającego możliwość dochodzenia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Ponadto, art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej odsyła do art. 70, który m.in. wprowadza odmienne od przepisów zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowania dotyczące przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności.
W zakresie naruszenia przepisów proceduralnych, skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż tytuły wykonawcze wystawiono na podstawie decyzji z dnia [...] 2004r. nr [...], która nie dotyczy jego osoby, w związku z czym mógł zaistnieć błąd w ustaleniach dokonanych przez organ odwoławczy na podstawie innej decyzji niż stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu błędnej decyzji, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze, organ wskazał, że faktycznie podał jedynie pierwszą część zastosowanej przez wierzyciela sygnatury, sugerując się sentencją wyroku Sądu Okręgowego w B. VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2006 r., sygn. akt [...]., jednak nie ma wątpliwości, że ustalenia organów są prawidłowe w tym zakresie.
Organ przyznał, że istotnie w tytułach wykonawczych jako podstawę prawną dochodzonej należności wskazano orzeczenie z dnia [...] 2003r., było to jednak wynikiem błędu, co wyjaśnił ZUS pismem z dnia [...] 2007r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo.
Zwrócić należy uwagę, że tytuł wykonawczy jest swoistym dokumentem urzędowym, warunkującym wszczęcie egzekucji (Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, R. Hauser, Z. Leoński, Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa 2003, s.86-87).
Elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy zostały określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak chociażby jednego z tych elementów, powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyrok NSA z dnia 6 maja 1998r., sygn. akt SA/Sz 1477/97).
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 ww. ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać m. in. podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć, iż chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki. W przypadku natomiast, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej koniecznym jest powołanie w tytule wykonawczym tej decyzji (wyrok NSA z dnia 07 listopada 2000r., sygn. akt I SA/Ka 1187/99, LEX nr 45538; wyrok WSA z dnia 16 lutego 2006r., sygn. akt III SA/Wa 1824/05, LEX nr 193316).
Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek wynika z decyzji z dnia [...] 2004r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B. orzekającej o odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej Zakład Usług Wielobranżowych Handlu i Budownictwa "K.", Zenon N." za zaległości składkowe spółki i wspólników wynikające z działalności tejże Spółki.
Zauważyć należy, iż w niektórych tytułach wykonawczych pod poz. 29 wskazano akt prawny (tj. art. 29 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), w innych natomiast w ogóle nie wypełniono tej rubryki. We wszystkich natomiast tytułach wykonawczych pod. poz. 30 jako podstawę prawną należności wskazano orzeczenie z dnia [...] 2003 r. Na tę datę decyzji powołał się wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia 14 [...] 2007 r. (k. 104 akt administracyjnych) – str. 2 postanowienia. We wstępnej jednak części postanowienia wskazał decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na wspólników spółki cywilnej z dnia [...] 2004 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny powołał decyzję z dnia [...] 2004 r., a zatem decyzję z innej daty niż wskazaną w tytułach wykonawczych.
Na etapie skargi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił w piśmie z dnia [...] 2007 r. (k. 115 akt administracyjnych), że zaistniała omyłka pisarska i błędnie wpisano w tytułach wykonawczych oraz postanowieniu nr [...] z dnia [...] 2007 r. jako podstawę odpowiedzialności Grzegorza K. datę orzeczenia [...] 2003 r. Prawidłową natomiast datą decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności jest [...] 2004 r.
Wskazać należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się decyzja, którą orzeczono o odpowiedzialności skarżącego, a której datą wydania jest [...] 2004r. Nie budzi zatem wątpliwości, że tytuły wykonawcze nie zawierają prawidłowej podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, bowiem wskazują orzeczenie z dnia [...] 2003r., zamiast decyzję z dnia [...] 2004r. W konsekwencji nie odpowiadają wymogom z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja administracyjna nie może być prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy błędnie wskazujący orzeczenie będące podstawą prawną obowiązku podlegającego egzekucji. Tytuł wykonawczy musi spełniać wymogi formalne, nie można domniemywać podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji.
Należy wskazać, że na podstawie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 29 § 2 tej ustawy "Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi".
Z powyższego przepisu wynika, że skutkiem braku któregokolwiek z elementów wskazanych w art. 27 § 1 i 2 ww. ustawy jest zwrócenie tytułu wykonawczego. Nie jest dopuszczalne uzupełnienie braków tytułu wykonawczego w piśmie wierzyciela skierowanym do organu egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy niespełniający wymogów formalnych musi zostać zwrócony wierzycielowi (Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, P.Przybysz, LexisNexis, W-wa 2006r., s. 138).
W ocenie Sądu tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B., jako nieodpowiadające wymogom z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji wobec skarżącego.
Z przyczyn podanych wyżej przedwczesne byłoby rozstrzyganie w przedmiocie zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.