Uzasadnienie
I SA/Bd 44/18
Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] podał, że prowadzi w stosunku do zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. obejmującego zaległości z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w kwocie [...]zł, w ramach którego zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego.
Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. skarżący złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którym podważył wymagalność zobowiązania objętego tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] lutego 2016 r. zawarł umowę ubezpieczenia OC pojazdu marki Audi nr rej. [...], w związku z czym nie ma obowiązku zapłaty dochłodzonej opłaty. Na potwierdzenie tego przedstawił kserokopię Polisy Ubezpieczeń Komunikacyjnych potwierdzającej zawarcie od dnia [...] lutego 2016 r. od godz. 16:12 ubezpieczenie przedmiotowego pojazdu.
Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, o zajęcie stanowiska w sprawie.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wierzyciel uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. Natomiast postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego jako organ odwoławczy, uznała za niezasadne zażalenie na to postanowienie, przez co stało się ono ostateczne w administracyjny toku instancji.
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, uwzględniając stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2017 r., uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku obejmującego zaległości z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przywołał art. 33 pkt 1-10, art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) oraz podał, że organ egzekucyjny z uwagi na charakter zgłaszanego zarzutu (nieistnienie obowiązku) zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska. Mając na uwadze przepisy prawa, organ egzekucyjny związany wypowiedzią wierzyciela i dysponując jego ostatecznym stanowiskiem w sprawie istnienia obowiązku, orzekł o odmowie uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ zaznaczył, że żadnym przepisem prawa, zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy, nie zostali umocowani do wkraczania w kompetencje wierzyciela w zakresie wyrażonego przez niego stanowiska w przedmiocie zarzutów. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, w sytuacji kiedy nie były one, z wskazanych wyżej powodów, przedmiotem oceny przez organ egzekucyjny.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyżej Postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz uchylenie w całości wyżej wymienionego Postanowienia Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z [...] sierpnia 2017 r. wraz z Tytułem Wykonawczym Nr [...] z [...] października 2016 r. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W., a także o wstrzymanie egzekucji należności z tytułu wykonawczego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy i o wezwanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. do nadesłania do Sądu akta sprawy oznaczonej [...]. Skarżący podał, że opłata za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC objęta tytułem wykonawczym nie istnieje, bowiem przedstawił w terminie wezwania dokument potwierdzający spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia w 2016 r. pojazdu zakupionego w Niemczech i po raz pierwszy zarejestrowanego w RP w postaci Polisy [...] (tak OC jak i AC) i to przed jego użyciem oraz przed upływem doby z okresem ochrony ubezpieczeniowej od godz. 16:12 dnia [...] lutego 2016 r. stosownie do obowiązku ustawowego wynikającego z przepisu ust. 1 art. 90 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Podkreślił, że art. 90 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że w przypadku przedstawienia dokumentów, o których mowa w ust. 1 i w ust. 2 opłaty nie pobiera się.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Skutkiem okazania takich dowodów jest również obowiązek odstąpienia organu egzekucyjnego lub egzekutora od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia doprowadziło Sąd do przekonania, że nie narusza ono prawa.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do zgłoszonego przez zobowiązanego, na podstawie art. 33 § pkt 1 u.p.e.a., zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Argumentacja skarżącego zmierza do wykazania, że obciążenie strony obowiązkiem zapłaty przedmiotowej opłaty nastąpiło z naruszeniem art. 90 ust. 1 i 3 oraz art. 88 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, a organ odwoławczy akceptując wydane w sprawie postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) naruszył wskazane w skardze przepisy. W ocenie Skarżącego skoro sporny pojazd był ubezpieczony od godz. 16:12 dnia [...] lutego 2016 r., czyli przed upływem jednego dnia od zarejestrowania i przed użyciem pojazdu, to nie powinna zostać naliczona opłata. Zdaniem organu natomiast, termin do uiszczenia opłaty za ubezpieczenie OC upływał z dniem [...] lutego 2016 r., zatem zastosowanie znalazł art. 88 ust. 3 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a egzekucja jest zgodna z podanymi przepisami.
W tak zakreślonym przedmiocie sporu rację należy przyznać organowi.
Wskazać trzeba, że rejestracja pojazdu marki Audi nr rej. [...] nastąpiła w dniu [...] lutego 2016 r. Umowa OC natomiast została zawarta [...] lutego 2016 r., czyli w dniu następnym. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, z wyjątkiem pojazdów historycznych, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia pojazdu do ruchu. W toku postępowania zostało wykazane, że stanowisko skarżącego jest błędne, gdyż w dacie po upływie terminu zawarcia umowy, skarżący nie miał zawartej umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, a umowę taką zawarł dopiero dzień później, tj. [...] lutego 2016 r. o godz. 16:12.
Z leksykalnego rozumienia art. 29 ust. 1 wynika wyraźnie, że stosowną umowę należy mieć zawartą najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu. Wyrażanie "najpóźniej w dniu" oznacza, że należy to uczynić nie później niż w dacie rejestracji pojazdu. Skoro datą rejestracji jest dzień [...] lutego, a datą zawarcia umowy dzień [...] lutego, to nie ma wątpliwości, że skarżący nie zawarł umowy w dniu rejestracji ani też wcześniej.
Zatem zastosowanie znajduje art. 88 ust. 3 pkt 1 mówiący o spóźnieniu, którego okres nie przekracza 3 dni. Argument, że "skarżący przedstawił w terminie wezwania dokument potwierdzający spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia" nie ma racji bytu, gdyż nie jest kwestią sporną w sprawie, czy skarżący przedstawił dokument, lecz co przedstawiony dokument potwierdził. Ponieważ przedłożona umowa zaświadcza o zawarciu umowy, która nastąpiła później, niż nakazuje to art. 29 ust. 1, to nałożona opłata jest zgodna z art. 88 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Sąd stwierdza, iż powołanie się przez skarżącego do art. 90 nie ma w sprawie zastosowania i odniesienia do faktu nałożenia opłaty, gdyż została ona określona ze względu na niedotrzymanie terminu zawarcia umowy OC. Termin ten, jak podano wcześniej, jest wyraźnie określony w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Określenie "w dniu" nie oznacza, jak próbuje wywieść skarżący, okresu doby (24 godzin) od rejestracji. Dotyczy dnia rejestracji, który w sprawie jest dniem [...] lutego 2016 r. Umowa OC z dnia [...] lutego 2016 r. nie była zatem zawarta w dniu rejestracji pojazdu.
W tak ustalonym stanie sprawy, na podstawie przytoczonych przepisów, w ocenie Sądu organ słusznie uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, stwierdzając w uzasadnieniu, iż wierzyciel wykazał istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sankcją za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia była opłata o charakterze karnym, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, objęta tytułem wykonawczym załączonym do akt sprawy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego przy rozpoznawaniu zarzutów opartych w szczególności na podstawie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., wskazując na to, że organ nie będący jednocześnie wierzycielem co do zasady poprzestaje na ocenie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów. W sprawie zajęcia stanowiska, w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. prawomocny wyrok WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2008 r., II SA/Op 391/07, LEX nr 524688). W omawianej sprawie tak właśnie było – wierzyciel wyraził swoje stanowisko, uznając, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu (postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] września 2017 r. wydane w wyniku rozpatrzeniu zażalenia skarżącego od postanowienia Zarządu). W tych okolicznościach postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, stwierdzając w uzasadnieniu, iż wierzyciel wykazał istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co potwierdził postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Sąd uznaje powyższe postanowienia za zgodne z obowiązującymi przepisami.
Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka T. Liwacz