Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]) Prezydent G. określił Skarżącemu nadpłatę w podatku d nieruchomości w kwocie [...]zł za 2012 r., nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł za 2013 r. oraz nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł za 2014 r. Określenie w/w nadpłaty wynikało ze stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzje [...], [...] i [...]) nieważności decyzji Prezydenta G. ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014: [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.
Powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (znaki: [...], [...] i [...], zostały następnie w wyniku rozpatrzenia odwołania utrzymane w mocy. W wyniku rozpoznania skarg na te decyzje, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 29 maja 2018 r. (sygn. akt I SA/Bd 280/18, I SA/Bd 281/18, I SA/Bd 282/18), uchylił je.
Decyzjami z dnia [...] listopada 2018 r. (znaki: [...], [...] i [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Prezydenta G. ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014: [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.
Działając na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm.), dalej O.p., Prezydent G. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...] i wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. (znak: [...]).
Od tej decyzji Strona wniosła odwołanie. Wskazała, że decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...] została wydana z urzędu i stała się prawomocna. Podniosła, że nie jest możliwa zmiana przez organ podatkowy ostatecznych decyzji, jeśli są one w ocenie organu podatkowego dla niej krzywdzące. Zdaniem Strony, brak było podstaw do wznowienia postępowania w tej sprawie.
W jej ocenie, jeśli organ podatkowy uważa, że podatnik niesłusznie uzyskał zwrot nadpłaty, pozostaje jedynie droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Na koniec Skarżący stwierdził, że ewentualne roszczenia organu podatkowego są przedawnione.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z treścią art. 74a O.p., w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Kolegium stwierdziło, że wskazane przepisy stanowią o sytuacjach, które nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie, zatem art. 74a Ordynacji podatkowej był wyraźną podstawą do określenia wysokości nadpłaty przez organ podatkowy. Decyzja ta, tj. określająca nadpłatę z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...] wydana przez Prezydenta G. z urzędu, była jedyną możliwością, pozwalającą na określenie wysokości nadpłaty. Nie istniał bowiem żaden dokument, z którego wynikałaby wysokość nadpłaty.
Odnośnie podstaw do wznowienia postępowania w zakresie określenia wysokości nadpłaty, Kolegium wskazało na art. 240 § 1 pkt 7 O.p., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że określenie nadpłaty było następstwem stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji ustalających wymiar podatku od nieruchomości za lata 2012-2014. Mocą wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2018 r. (sygn. akt I SA/Bd 280/18, I SA/Bd 281/18 i I SA/Bd 282/18) decyzje te (zarówno wydane w pierwszej jak i drugiej instancji) zostały uchylone. Tym samym zaistniała ww. podstawa do wznowienia postępowania w zakresie ostatecznej decyzji Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2018 r.
Zdaniem Kolegium, po przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym, Prezydent G. trafnie, na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p., umorzył postępowanie w sprawie, bowiem decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające nieważność decyzji ustalających wymiar podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 zostały uchylone ww. prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, tym samym brak było podstaw do określania nadpłaty.
Odnośnie argumentu przedawnienia Kolegium podniosło, że w myśl art. 52 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., zwrotowi bez wezwania organu podatkowego podlega uprzednio zwrócona przez organ podatkowy lub zaliczona na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę albo bieżących zobowiązań podatkowych, wraz z oprocentowaniem nadpłata lub zwrot podatku określone lub stwierdzone w decyzji, która następnie została uchylona, zmieniona lub stwierdzono jej nieważność albo stwierdzono jej wygaśnięcie. Zgodnie z treścią art. 71 pkt 2 O.p. do zaległości, o których mowa w art. 52 ww. ustawy stosuje się odpowiednio m. in. art. 70 O.p., z tym, że bieg terminu przedawnienia liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym organ podatkowy dokonał zwrotu lub zaliczenia nienależnej kwoty. W niniejszej sprawie decyzja określająca wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 została wydana [...] stycznia 2018 r. Tym samym w dniu [...] grudnia 2018 r. rozpoczął się 5 letni bieg terminu przedawnienia, który upłynie z dniem [...] grudnia 2023 roku.
Z kolei w zakresie nadpłaty za 2012 r. w decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że zobowiązanie za 2012 r. przedawniło się, tym samym nadpłata za 2012 r. w kwocie [...]zł stała się bezprzedmiotowa i nie podlega zwrotowi przez Stronę.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji. W uzasadnieniu Strona podniosła zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu. Ponownie stwierdziła, że organ podatkowy nie może zmieniać własnych prawomocnych decyzji na niekorzyść podatnika. Zdaniem Strony, brak było podstaw do wznowienia postępowania w tej sprawie. W jej ocenie, w sprawie zachodzi konflikt przepisów prawa administracyjnego z prawem cywilnym w zakresie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Według Skarżącego, to przepisy prawa cywilnego mają w tym przypadku pierwszeństwo przed przepisami prawa administracyjnego. Na podstawie prawa cywilnego brak było, w jego opinii, podstaw do zwrotu kwot wskazanych w decyzji. Skarżący podtrzymał również wnioski, co do zadania pytań prawnych do ETS i ewentualnie do Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za niezasadną.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...] grudnia 2018r. uchylającą ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2018r. określającą Podatnikowi nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł za 2012r., określającą nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł za 2013r., określającą nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł za 2014r. i umarzającą postępowanie w sprawie.
Jak wynika ze stanu faktycznego przedmiotowej sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. Prezydent G. określił Podatnikowi nadpłatę w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 (w kwotach jak wyżej). Określenie nadpłaty było następstwem stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Prezydenta G. ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 ([...] z dnia [...] stycznia 2012 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.). Powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały przez Skarżącego zaskarżone do tut. Sądu, który wyrokami z dnia 29 maja 2018r. (sygn. akt I SA/Bd 280/18, I SA/Bd 281/18 i I SA/Bd 282/18) uchylił je. Wykonując zalecenia Sądu wynikające z ww. wyroków Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] listopada 2018r. ([...], [...] i [...]) odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Prezydenta G. ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za poszczególne lata, tj. 2012, 2013 i 2014 ([...] z dnia [...] stycznia 2012 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.; [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.). W rezultacie decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 wróciły do obrotu prawnego.
Wobec powyższych okoliczności ustalona ww. decyzjami wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości stała się należna do zapłaty, natomiast nadpłata została określona i zwrócona przez organ podatkowy nienależnie.
Wskazać należy, że stosownie do art. 240 § 1 pkt 7 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.
Jak już wcześniej podano, określenie nadpłaty było następstwem stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji ustalających wymiar podatku od nieruchomości za lata 2012-2014. Na mocy wyroków tut. Sądu z dnia [...] maja 2018r. (sygn. akt I SA/Bd 280/18, I SA/Bd 281/18 i I SA/Bd 282/18) decyzje te, wydane zarówno w I jak i w II instancji, zostały uchylone. Tym samym zaistniała w sprawie podstawa do wznowienia postępowania przewidziana w art. 240 § 1 pkt 7 O.p. w zakresie ostatecznej decyzji Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2018r. (nr [...]).
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasadnie Prezydent G. postanowieniem z dnia [...] października 2018r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 O.p. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2018r., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. uchylił tą decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W konsekwencji zasadnie również Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawę obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconej podatnikowi nadpłaty stanowi obecnie art. 52 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., zgodnie z którym zwrotowi bez wezwania organu podatkowego podlega uprzednio zwrócona przez organ podatkowy lub zaliczona na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę albo bieżących zobowiązań podatkowych, wraz z oprocentowaniem nadpłata lub zwrot podatku określone lub stwierdzone w decyzji, która następnie została uchylona, zmieniona lub stwierdzono jej nieważność albo stwierdzono jej wygaśnięcie.
Wskazać należy, że w obowiązującej do końca 2015 r. Ordynacji podatkowej nie było określonego trybu wyegzekwowania od podatnika tego typu "nadpłat", co zmuszało organy podatkowe do ich dochodzenia na podstawie przepisów prawa cywilnego jako świadczeń nienależnych. Są to należności o charakterze podatkowym i w związku z tym to w ordynacji podatkowej powinny być przepisy, które regulują kwestie ich zwrotu. Tak też się stało i od [...].01.2016 r. obowiązuje zmodyfikowany art. 52 O.p., na podstawie którego organy podatkowe mogą dochodzić od podatnika nienależnie zwróconych mu nadpłat podatku lub zwrotów podatku. Zmiana tego przepisu jest uzasadniona występującymi w praktyce trudnościami w odzyskiwaniu przez organy podatkowe tego rodzaju kwot.
Na podstawie art. 52 § 3 O.p. nadpłata lub zwrot podatku określone lub stwierdzone w decyzji, która następnie została uchylona, zmieniona lub stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie, podlega zwrotowi bez wezwania organu podatkowego w terminie 30 dni. Jeżeli zatem została wydana decyzja (tak jak w przedmiotowej sprawie) określająca nadpłatę (art. 74a O.p.) albo decyzja stwierdzająca nadpłatę (art. 75 O.p.) lub określająca zwrot podatku (art. 21 § 3a O.p.) i kwota nadpłaty lub zwrotu została zwrócona podatnikowi, a następnie decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, to podatnik sam musi zwrócić wynikającą z tej decyzji kwotę nienależnie otrzymanej nadpłaty lub zwrotu.
Odnośnie kwestii przedawnienia zgodzić się należy z organem odwoławczym, że zgodnie z treścią art. 71 pkt 2 O.p. do zaległości, o których mowa w art. 52 ww. ustawy stosuje się odpowiednio m. in. art. 70 O.p., z tym, że bieg terminu przedawnienia liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym organ podatkowy dokonał zwrotu lub zaliczenia nienależnej kwoty. W niniejszej sprawie decyzja określająca wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012-2014 została wydana [...] stycznia 2018 r. Tym samym w dniu [...] grudnia 2018 r. rozpoczął się 5 letni bieg terminu przedawnienia, który upłynie z dniem [...] grudnia 2023 r. Z kolei w zakresie nadpłaty za 2012 r. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że zobowiązanie za 2012 r. przedawniło się, tym samym nadpłata za 2012 r. w kwocie [...]zł stała się bezprzedmiotowa i nie podlega zwrotowi przez Stronę.
Mając powyższe na uwadze powyższe, stosownie do art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.