Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M.C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Ustawodawca jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony stworzył instytucję pomocy prawnej, która ma zagwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu, wyrażonego w art. 45 ust.1 Konstytucji (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz.483 ze zm.). Instytucja ta – uregulowana w oddziale 2 rozdziału 3 p.p.s.a.- stanowi lex specialis względem normy z art.199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przypomnieć należy, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków umożliwiających udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Stosownie do art.245 § 1 p.p.s.a. pomoc prawna może być przyznana w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega się wnioskująca, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz uprawnienie do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i następuje w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art.244 § 1 w związku z art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winny zawsze wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
W niniejszej sprawie oceniono, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Złożone oświadczenia oraz ustalenia przedstawione w aktach administracyjnych sprawy, w tym kwestionowanej decyzji, z punktu widzenia przesłanek zawartych w art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przemawiają wystarczająco za pozytywna oceną wniosku strony.
Z całokształtu materiału sprawy wynika, że wnioskująca jest emerytowanym nauczycielem. Wraz z byłym mężem zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu. Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.686,22 zł brutto. Po potrąceniach, w tym komorniczych wynoszących 421,55 zł, do wypłaty pozostaje jej 986,91 zł netto. Były mąż otrzymuje emeryturę w kwocie 783,42 zł.
Wg ustaleń referendarza wydatki związane z utrzymaniem i eksploatacją mieszkania wynoszą około 700 zł. Dodatkowo wnioskująca posiada obciążenia z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów, lecz zadłużenie jest wynikiem konieczności uzyskania środków na zapewnienie bieżącej egzystencji, pokrycie kosztów leczenia, gdyż choruje przewlekle, jak i konsekwencją udzielenia poręczenia.
Przedstawiona zatem powyżej sytuacja majątkowa wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przypomnieć w tym miejscu należy, że jedyna przesłanką decydująca o przyznaniu prawa pomocy ma charakter materialny. Z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi strona dysponuje (986,91zł) i obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych wynika, że M.C. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo, że we wniosku o udzielenie pomocy prawnej nie zadeklarowała wysokości wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, to bez wątpienia je ponosi.
Reasumując, oczekiwania skarżącej nie kłócą się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Miesięczny dochód w wysokości nieprzekraczającej 1.000 zł uniemożliwia bez wątpienia opłacenie zarówno wpisu od skargi w wysokości 500 zł, opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej oraz minimalnej stawki za prowadzenie sprawy przez pełnomocnika z wyboru.
Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.