Uzasadnienie
W dniu 23 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która obecnie przebywa na zwolnieniu lekarski albowiem jest w piątym miesiącu ciąży. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Oświadczył, że spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Ponadto wnioskodawca płaci alimenty na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa w kwocie [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. Ponadto oświadczył, że korzysta z pomocy finansowej rodziny.
Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2013r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację finansową i majątkową.
W odpowiedzi strona przesłała zeznania podatkowe, z których wynika, że skarżący za lata 2011-2012 osiągnął dochód w kwotach [...] (przychód [...] zł) oraz [...] zł (przychód [...] zł). Złożył zaświadczenie od pracodawcy o wynagrodzeniu skarżącego w wysokości [...] zł brutto. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Mieszkanie, w którym obecnie zamieszkuje jest wyłączną własnością żony skarżącego. Powołał się na panujący w jego związku ustrój rozdzielności majątkowej informując, że jego żona nie zgadza się na udostępnienie swoich rachunków bankowych, zaświadczeń itp. Koszty utrzymania skarżącego z tytułu opłat za mieszkanie i jedzenie wynoszą [...] zł. Na leki wnioskodawca wydaje [...] zł miesięcznie.
Skarżący ponownie oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz samochodów. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł, wsparcie brata [...] zł, rodziców [...] zł oraz żony [...] zł.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. Odnosząc się twierdzenia referendarza sądowego, że ze złożonych w toku postępowania deklaracji podatkowych wynika, iż osiąga znaczne przychody skarżący podniósł, że ponoszenie nawet wysokich kosztów działalności gospodarczej nie świadczy w szczególności w kontekście jego wydatków, o statusie majątkowym pozwalającym na pokrycie wysokiej opłaty sądowej.
Skarżący podał, że ewentualne rozbieżności w składanych przez niego oświadczeniach wynikają ze zmiany okoliczności faktycznych w toku sprawy.
Ponadto, podatnik nie zgodził się z zarzutem, że jego wniosek był niekompletny, bowiem nie przedstawił informacji o możliwościach płatniczych małżonki. Stwierdził, że z uwagi na ustanowioną rozdzielność majątkową brak zgody żony na przedstawienie jej sytuacji majątkowej jest całkowicie uzasadnione.
Reasumując skarżący stwierdził, że powołane okoliczności, w szczególności wysokość dochodu oraz comiesięczne wydatki, uzasadniają wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 13 września 2013r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie:
1/ umowy kredytowej z ewentualnymi zmianami, 2/ dokumentów potwierdzających ustanowienie rozdzielności majątkowej, 3/ dokumentów potwierdzających koszty leczenia.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu strona przedłożyła stosowne dokumenty. Ponadto oświadczyła, że leczy się na RZS (Reumatoidalne Zapalenie Stawów) od 2003r. początkowo prywatnie, a od 2005r. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym im. L.Rydgiera w Toruniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w przypadku częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez niego okoliczności.
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
W ocenie Sądu informacje przedstawione we wniosku złożonym na formularzu PPF oraz dokumentach przedłożonych w toku postępowania nie były wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Dlatego na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 13 września 2013r. skarżący przedłożył kopię umowy pożyczki w M. B., odpis małżeńskiej umowy majątkowej oraz kopię paragonu za zakup leków.
Porównując treść dokumentów złożonych w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 13 września 2013r. z wyjaśnieniami skarżącego stanowiącymi odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2013r. zauważyć należy, że pozostają one ze sobą w sprzeczności. Z jednej strony skarżący w piśmie z dnia 8 sierpnia 2013r. stwierdził, że nie posiada rachunków bankowych, natomiast z przedłożonej umowy pożyczki zawartej w M. B. z dnia 19 października 2012r. wynika, że skarżący posiada rachunek bankowy o nr [numer rachunku zakryty].
W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący i rzetelny swojej sytuacji majątkowej, a zatem brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zauważyć wypada, że dokumenty, o które skarżący był wzywany (wyciąg z rachunku bankowego) były istotne dla oceny jego sytuacji materialnej. Na podstawie analizy rachunków bankowych można bowiem ustalić zarówno wysokość uzyskiwanych dochodów, wartość posiadanych środków pieniężnych jak i strukturę wydatków wnioskodawcy. Na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy ma bowiem wpływ nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków. Informacje te mają istotny wpływ na ustalenie podstaw do przyznania prawa pomocy.
Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, a nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).
Podkreślenia również wymaga, iż to w interesie strony, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy leży przedstawienie wszystkich okoliczności uzasadniających jej trudną sytuację materialną, a w razie konieczności – potwierdzenie ich stosownymi dowodami.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08).
W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało postanowić jak w sentencji