Uzasadnienie
Skarżący wystąpił o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości wraz odsetkami obejmujących raty III i IV 2022 r. oraz I i II 2023 r., motywując to szczególnymi powodami takimi, jak wydatki na ochronę zdrowia własnego i członków rodziny, wzrost i niestabilność cen, zmniejszenie ilości klientów, wzrost kosztów energii elektrycznej, skutkującymi tym, że zapłata podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i osób od niego zależnych.
Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Burmistrz M. C. odmówił umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2022r. i 2023 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...]zł.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki umorzenia wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."). Podał, że w toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał stronę do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuacją majątkową, w tym wypełnienia formularza oświadczenia obejmującego szczegółowe informacje dotyczące majątku, aktualnego źródła utrzymania, stanu rodzinnego, źródła i wysokości dochodów małżonka i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona złożyła oświadczenie nie zawierające takich informacji, jak stan środków na rachunkach bankowych, posiadanie przedsiębiorstwa i uzyskiwanie z tego tytułu dochodów, stan rodzinny i dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W tych okolicznościach organ uznał, że w przypadku strony brak jest możliwości stwierdzenia nadzwyczajnych przypadków, które pozbawiłyby ją możliwości uregulowania zaległych podatków i mogłyby zachwiać podstawami jej egzystencji. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest zachowanie strony, która pomimo wezwania organu nie przedłożyła szczegółowych informacji o stanie majątkowym i finansowym, uniemożliwiając tym samym ocenę czy zapłata podatku nie zagraża podstawowym potrzebom życiowym podatnika.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego organ wskazał, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej, niepopartym dowodami. Podatek od nieruchomości nie jest podatkiem dochodowym, a brak możliwości uzyskiwania przychodów z nieruchomości nie może stanowić samoistnej przyczyny umorzenia zaległości podatkowej, jeżeli brak jest podstaw do ustalenia, że zapłata podatku zagrozi zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych podatnika. Organ podkreślił, że strona zadeklarowała w ewidencji działalności gospodarczej szeroki zakres prowadzonej działalności, przy czym jako przeważająca został zgłoszona sprzedaż hurtowa metali i rud matali, a nie sprzedaż węgla, na którą powołuje się skarżący. Przy szerokim zakresie prowadzenia działalności gospodarczej występująca okresowo niedostępność węgla nie powinna zagrażać działalności gospodarczej podatnika, a tym bardziej podstawom jego egzystencji. Ponadto, strona nie przedstawiła na tę okoliczności żadnych dowodów lub chociażby informacji o wysokości dochodów lub poniesionych stratach. Brak możliwości uzyskiwania dochodów tylko jednego ze źródeł przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, z uwagi na okresowy brak określonego asortymentu, czy też nałożenie kary w wysokości [...] zł za zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia, nie powinien być rekompensowany podatnikowi przez uwolnienie go od płacenia podatków.
W ocenie organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i ustawowych przesłanek udzielania ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych, brak było podstaw prawnych jak i faktycznych do udzielenia ulgi podatkowej, tym bardziej, że strona ubiegła się o przyznanie najdalej idącej ulgi prowadzącej w istocie od uwolnienia od obowiązku zapłaty podatku, pobieranego w celu zaspokojenia potrzeb publicznych. Strona powinna współpracować z organem w gromadzeniu dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w przypadku braku takiej współpracy, czego przejawem w przedmiotowej sprawie był brak kompletnych danych w złożonym oświadczeniu, powinna liczyć się z tym, że organ nie będzie mógł stwierdzić przesłanek warunkujących udzielenie ulgi. Wobec braku możliwości stwierdzenia ważnego interesu strony lub interesu publicznego nie miało również istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wykazywanie faktów, które wyłączałyby istnienie ważnego interesu podatnika.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i § 3 oraz art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Skarżący zarzucił, że organy całkowicie pominęły dowody, które znane powinny być im z urzędu. W tym zakresie wskazał, że Burmistrz C., w związku z wygaśnięciem posiadanego przez podatnika zezwolenia na zbieranie odpadów, decyzją z dnia [...] października 2020 r. nakazał stronie usunięcie odpadów z terenu prowadzonej działalności przy ul. [...] w C.. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżący podniósł, że skup i sprzedaż złomu w ramach działalności związanej ze zbieraniem odpadów przynosiły znaczny dochód. W związku z wygaśnięciem zezwolenia na zbieranie odpadów, skarżący zmuszony był ponieść dodatkowe koszty związane z usunięciem pozostałości z terenu nieruchomości położonej w C.. Ponadto wskazał, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. nałożył na niego karę w wysokości [...] zł za prowadzenie działalności bez wymaganego zezwolenia. Dodatkowo podniósł, że w związku z załamaniem obrotu węglem w 2022 r. utracił kolejną istotną część swoich dochodów związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zaznaczył, że doprowadzenie do powstania zaległości z tytułu ubezpieczeń społecznych mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której on i jego rodzina pozbawieni byliby prawa do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej. Końcowo podkreślił, że jego sytuacja finansowa w dalszym ciągu jest trudna i nie jest w stanie zapłacić powstałej zaległości w podatku od nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącemu pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając mu 10-dniowy termin.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2022 r. oraz za I i II kwartał 2023 r., wraz z odsetkami za zwłokę.
Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Jak wynika z akt sprawy (por. wydruk z CEIDG) skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Miejscem prowadzenia tej działalności jest nieruchomość położona w C. przy ul. [...]. Zarówno z decyzji organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie wynika jasno, czy zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości, objęte wnioskiem o umorzenie, dotyczą tej właśnie nieruchomości. Ma to istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w sytuacji, gdy jest to nieruchomość, na której skarżący prowadzi działalność gospodarczą i zaległości podatkowe dotyczą tej nieruchomości, powinien znaleźć zastosowanie art. 67b § 1 O.p. W myśl tego przepisu organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w art. 67a:
- które nie stanowią pomocy publicznej;
- które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
- stanowiące pomoc publiczną, o której mowa w literach od a do m.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja art. 67b § 1 w zw. z art. 67a O.p. wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego w zakresie badania wniosku podatnika o udzielenie ulgi. Pierwszą z nich powinna być weryfikacja spełnienia kryteriów określonych w przepisach prawa unijnego, np. rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. W razie potwierdzenia, że podatnik spełnia kryteria wynikające z prawa unijnego, organ w ramach uznania administracyjnego uprawniony jest do wyboru określonej alternatywy decyzyjnej (uwzględnienia wniosku albo odmowy zastosowania ulgi), badając wystąpienie uregulowanych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3249/16; wyrok NSA z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt III FSK 419/23).
W świetle powyższych przepisów, każdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą, składając wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, winien wypowiedzieć się o jaki rodzaj pomocy się ubiega. Jeżeli ulga nie stanowi pomocy publicznej zastosowanie znajdzie art. 67b § 1 pkt 1 O.p. Jeżeli natomiast wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, a udzielenie mu ulgi będzie pomocą publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii, to może to być pomoc de minimis (art. 67b § 1 pkt 2 O.p.) albo jeden z rodzajów pomocy wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 O.p.
Wiąże się to z koniecznością dołączenia do wniosku różnych dodatkowych informacji, zaświadczeń i formularzy w zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy. Organ podatkowy w przypadku braku tego typu informacji we wniosku nie może domniemywać, o jaki rodzaj pomocy ubiega się podatnik. Przykładowo, w przypadku ubiegania się przez podatnika o udzielenie ulgi w ramach pomocy de minimis jest on zobowiązany, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;
- informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.
Gdyby więc okazało się, że wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii, to - biorąc pod uwagę, że wniosek byłby rozpoznawany na podstawie art. 67b § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a O.p. - badane przesłanki do udzielenia ulgi zawężają się do tych, które określone są w art. 67a § 1 O.p., tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Ustalenie, iż wnioskowana pomoc stanowiłaby pomoc publiczną (pomoc de minimis lub pomoc wskazaną w art. 67b § 1 pkt 3 O.p.), skutkowałoby koniecznością zbadania, czy przedsiębiorca spełnia warunki do zastosowania wskazanej ulgi w świetle wspólnotowych i krajowych przepisów regulujących dopuszczalność udzielenia pomocy publicznej. W razie potwierdzenia, że podatnik spełnia te warunki, organ w ramach uznania administracyjnego uprawniony jest do wyboru określonej alternatywy decyzyjnej, tj. uwzględnienia wniosku albo odmowy zastosowania ulgi, badając wystąpienie uregulowanych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
W pierwszej jednak kolejności organ powinien wyjaśnić, czy zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości, objęte wnioskiem o umorzenie dotyczą nieruchomości, na których skarżący prowadził działalność gospodarczą. Bez wyjaśnienia powyższej kwestii Sąd nie może ocenić, czy organ w prawidłowy sposób odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej wyłącznie na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Na obecnym etapie przedwczesne byłoby badanie, czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły bądź nie, przesłanki wynikające z tego przepisu. W powyższym zakresie zaskarżona decyzja narusza art. 122, art. 187 § 1 i art. 190 O.p.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego, na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a., poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego, które obejmują wpis sądowy w wysokości [...] zł.