Uzasadnienie
Skarżący W. O. w dniu 13 grudnia 2012r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Uzasadniając wniosek w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Podał, że nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego. Ponadto strona oświadczyła, że nie uzyskuje obecnie jakiekolwiek dochodu.
W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 20 grudnia 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.), zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową i finansową oraz sprecyzowanie w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 14 stycznia 2013r. wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Jednocześnie podał, że zarówno on jak również pozostali domownicy z uwagi na brak dochodów nie składali zeznań podatkowych. Oświadczył, że nie posiada konta bankowego, oszczędności oraz samochodu. Jest osobą bezrobotną od 2007r., obecnie bez prawa do zasiłku. Kwotę comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny strona określiła na 400 zł.
Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W sprzeciwie z dnia 25 lutego 2013r. wnioskodawca podniósł, że jego sytuacja majątkowa oraz przedstawione oświadczenia przemawiają za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki.
Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej. Jednakże w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny, wybiórczy powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia.
W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 grudnia 2012 r. strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Podał, że nie posiada nieruchomości, ani majątku ruchomego. Ponadto oświadczył, że nie uzyskuje obecnie jakiekolwiek dochodu. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i jego możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, Sąd wezwał stronę na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi skarżący przedłożył jedynie oświadczenie z dnia 14 stycznia 2013 r., w którym powielił w zasadzie wcześniejsze informacje, nie przedstawiając żadnych dokumentów je potwierdzających. Nadmienił, że nie składał zeznań podatkowych, nie osiąga dochodów. Jest bezrobotny. Ponosi comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 400 zł.
W konsekwencji uznać należy, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku, skarżący nie wykazał i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Zatem w ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skarżący oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, utrzymuje się z dorywczych prac oraz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem uchylił się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jego sytuację finansową. Nie przedłożył informacji obrazujących wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy też codziennym utrzymaniem rodziny. Nie podał informacji na temat źródła pochodzenia oraz wysokości środków koniecznych dla utrzymania rodziny oraz nie udokumentował wydatków z tego tytułu.
W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tych okolicznościach brak właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego w kontekście szczególnego charakteru instytucji prawa pomocy, jako skierowanej do osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną nie pozwala na jej zastosowanie w przypadku wnioskodawcy.
Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego była już przedmiotem oceny przez Sąd, który postanowieniem z dnia 22 marca 2011r. uznał, że brak jest przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wówczas również skarżący wskazywał, że jego sytuacja rodzinna i zdrowotna uniemożliwiają zapłacenie wpisu od skargi. Podnosił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W postanowieniu z dnia 17 czerwca 2011r. sygn. akt. I FZ 164/11, wydanym na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji i oddalił wniesiony środek zaskarżenia. Z uwagi na to, że sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie, a skarżący nie podnosi nowych okoliczności nie ma podstaw do odstąpienia od wyrażonego wcześniej przez Sąd stanowiska.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.