Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku R. L. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2016 r. wystawionego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., obejmującego nienależnie pobrane płatności w kwocie [...]zł. W powyższym tytule wykonawczym w części B S. L. (dalej także: Skarżący) został wskazany jako małżonek zobowiązanej odpowiedzialny majątkiem wspólnym. Odpis tytułu wykonawczego doręczono R. L. oraz Skarżącemu w dniu [...] lipca 2017 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. w W.. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r. dokonał zajęcia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. należnych R. L. świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o zajęciu organowi rentowemu doręczono w dniu [...] lipca 2018 r., a zobowiązanej w dniu [...] lipca 2018 r.
P. z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." – wniósł skargę na zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej R. L. dokonane na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2018 r. Rozpatrując skargę, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że Skarżący nie posiada legitymacji do wniesienia środka prawnego w postaci skargi na czynność egzekucyjną skierowaną do wyłącznie majątku zobowiązanej R. L.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozpatrując wniesione zażalenie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarga na postanowienie organu odwoławczego została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 31/19.
P. z dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżący ponownie, na podstawie art. 54 u.p.e.a., wniósł skargę na zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonane zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący wniósł o uchylenie tego zajęcia oraz zwrot pobranych w dniu [...] kwietnia 2020 r. ze swojego rachunku bankowego pieniędzy w kwocie [...]zł, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. Stwierdził, że nie zgadza się na prowadzenie egzekucji ze świadczenia małżonki wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które jest bardzo małe i nie wystarcza na życie. Wskazał również, że bezprawiem jest zajęcie jego rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], bowiem zobowiązanie dotyczy małżonki R. L.. Tymczasem egzekucję skierowano do rachunku bankowego, który nie jest wspólny dla małżonków, a środki pieniężne, które wpływają na ten rachunek stanowią majątek odrębny Skarżącego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania uzasadniając, że w tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawie przy niezmienionym jej stanie faktycznym i prawnym zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie.
W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że skarga z dnia [...] kwietnia 2020 r. zasługuje na uwzględnienie oraz o uchylenie dokonanego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej oraz o zwrot pobranych pieniędzy w kwocie [...]zł, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w skardze.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga strony na czynność egzekucyjną zajęcia należnych R. L. świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2018 r. była już przedmiotem rozpatrzenia organu egzekucyjnego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na tę czynność egzekucyjną, na co Skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który ostatecznym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku zaskarżenia tego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w dniu 29 listopada 2019 r. Sąd wydał postanowienie sygn. akt I SA/Bd 31/19 o odrzuceniu skargi, które jest nieprawomocne.
Zatem zagadnienie legitymacji Skarżącego do kwestionowania zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej R. L., dokonanego zawiadomieniem o zajęciu z dnia [...] lipca 2018 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., zostało już raz ostatecznie rozstrzygnięte. Z tego powodu, ponowne rozstrzyganie w tej samej kwestii jest niedopuszczalne, co skutkuje koniecznością odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej: "k.p.a.".
Odnosząc się do podniesionej kwestii potrąceń dokonanych z zajętego rachunku bankowego organ wskazał, że nie są to samodzielne czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, lecz czynności związane z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Czynność taka nie może zatem podlegać zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Z uwagi na brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie skargi, organ nadzoru nie znalazł również uzasadnionych podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a. Natomiast uchylenie zakwestionowanej czynności następuje jedynie w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, o czym stanowi art. 54 § 5a u.p.e.a., a ta przesłanka w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
W skardze strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że zażalenie jest dopuszczalne i uzasadnione, co uzasadnia zmianę postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. poprzez stwierdzenie, że skarga z dnia [...] kwietnia 2020 r. zasługuje na uwzględnienie i następnie o uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie przedmiotowej skargi do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej.
Skarżący po raz kolejny wskazał, że zobowiązanie dotyczy R. L., w związku z czym nie jest on i nigdy nie był w żaden sposób zobowiązany wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podniósł, że nie wyraża zgody na prowadzenie egzekucji ani z majątku objętego wspólnością majątkową, ani tym bardziej z rachunku bankowego, który stanowi jego majątek odrębny. Odnosząc się do egzekwowanego obowiązku podniósł, że zobowiązanie jego małżonki zostało przez wierzyciela wyliczone z pominięciem faktu prowadzenia postępowania w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy co powoduje, że sprawa nie została merytorycznie rozstrzygnięta, W ocenie Skarżącego, toczące się postępowania sądowo-administracyjne wpływają na zmniejszenie lub nieistnienie objętego postępowaniem egzekucyjnym zobowiązania. Wobec zaistniałych w sprawie okoliczności, fakt wygaśnięcia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji wymaga umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., gdyż pozostawienie jej w mocy prowadziłoby do wykonania nieistniejącego już zobowiązania. Skarżący nadto wskazał, że jest osobą w starszym wieku i bardzo schorowaną, a świadczenie małżonki jest bardzo małe i nie wystarcza na życie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zaskarżone postanowienie zapadło w odpowiedzi na pismo Skarżącego z [...] kwietnia 2020 r. powołał się on na art. 54 u.p.e.a.
Zaskarżone obecnie postanowienie wydano w oparciu o art. 61a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wyjaśniono w orzecznictwie zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Oznacza to, że obecnie Sąd kontroluje prawidłowość postępowania jedynie w odniesieniu do braku podstaw prowadzenia postępowania z art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż skarżący jako podstawę swego działania wskazał ten artykuł, a treść żądania nie wskazuje na inne możliwości prawne załatwienia sprawy.
Bezspornym jest, że przedmiotem skargi jest zajęcie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu wcześniejsza skarga skarżącego dotyczyła tego samego zajęcia i trafiła do rozpoznania przed tut. Sądem, który postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 31/19, skargę skarżącego odrzucił wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Należy dodatkowo wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt I GZ 109/20 oddalił zażalenie Skarżącego do wyroku Sądu pierwszej instancji.
Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 2053/18, określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.
Zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. stanowiącą podstawę zastosowania środków egzekucyjnych (art. 67 § 1 u.p.e.a.). Jest zatem działaniem jednorazowym i w sprawie, dookreślonym według podanego numeru. W takim wypadku raz skontrolowane, nie może być przedmiotem kolejnego postępowania z art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż to byłoby prowadzone w tożsamej sprawie, w której wydano już rozstrzygnięcie. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, byłoby rozstrzygnięciem nieważnym.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę przyjął, że dotyczy ona zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2018 r. to ono dotyczy świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej R. L.. W aktach jest tylko jedno zawiadomienie o zajęciu tych świadczeń, a skarżący nie podważał tego faktu. Zatem rację ma organ uznając, iż sprawa opisana w skardze z dnia [...] sierpnia 2020 r. została już uprzednio rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem [...] listopada 2018 r. nr [...].
Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że podana przez Skarżącego kwota [...]zł. nie ma związku z, będącą przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, skargą na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W istocie powyższa kwota została w dniu [...] kwietnia 2020 r. przekazana organowi egzekucyjnemu, jednakże nastąpiło to w ramach częściowej realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...].SWJO, na co jednoznacznie wskazuje potwierdzenie przelewu znajdujące się w aktach sprawy (por. k. 17 akt admin.). Na tę czynność egzekucyjną Skarżący składał odrębną skargę, która została załatwiona ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], przy czym skarga na to postanowienie została oddalona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie I SA/Bd 240/20 (publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]).
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska