Uzasadnienie
I SA/Bd 600/14
W dniu 27 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł. Wnioskodawczyni jako majątek wskazała dom o pow. [...]m². Strona oświadczyła, że innego majątku nie posiada. Strona oświadczyła, że po opłaceniu comiesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem domu oraz zakupem lekarstw do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...] zł.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezzasadne, gdy strona postępowania nie jest zobowiązana do uiszczenia jakichkolwiek opłat lub wydatków. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast stosowanie do art. 241 p.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2014r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Stwierdzić zatem należy, że skarżąca na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W świetle powyższych ogólnych rozważań stwierdzić należało, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Strona utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego oraz wynajmu jednego pomieszczenia gdzie łączny dochód wynosi ok. [...]zł. Po opłaceniu comiesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem domu oraz zakupem lekarstw do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...] zł. Mając na uwadze fakt, iż w obecnym stanie sprawy, tj. po oddaleniu skargi, strona chcąc realizować swoje prawo do złożenia środka odwoławczego na powyższe orzeczenie kończące postępowanie musi skorzystać z usług profesjonalnego pełnomocnika, o czym stanowi art. 175 p.p.s.a. oraz sytuację finansową skarżącej stwierdzić należy, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Powyższe prowadzi do wniosku, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.