Uzasadnienie
R. Ż. (dalej: "Skarżący", "strona") złożył w dniu [...] czerwca 2021 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. We wniosku tym Skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 5,43 ha, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie) oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] wydał w dniu [...] stycznia 2022 r. decyzję nr [...], na mocy której przyznał Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Jednolita płatność obszarowa (JPO) została przyznana z uwzględnieniem powierzchni stwierdzonej w toku przeprowadzonego postępowania, tj. 4,30 ha. Z treści decyzji wynikało, że z płatności zostały w całości wykluczone dwie działki ewidencyjne: nr [...] o powierzchni 0,84 ha i nr [...] o areale 0,29 ha, ponieważ stwierdzono brak rolniczego użytkowania łych działek.
W związku z tym, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 26,28%, po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu zawyżenia powierzchnia zatwierdzona do JPO wyniosła 2,6050 ha. Powierzchnia stwierdzona (4,30 ha) stanowiła podstawę do przyznania rolnikowi płatności za zazielenienie.
Ponadto organ odmówił przyznania płatności dodatkowej, ponieważ z uwagi na przedeklarowanie powierzchniowe nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1341, dalej: "ustawa o płatnościach"), tj. łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do JPO wyniosła poniżej 3 ha.
Odwołanie Skarżącego od tej decyzji zostało uwzględnione w dniu [...] maja 2022 r. przez organ II instancji i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] w dniu [...] czerwca 2022 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy której Skarżącemu przyznana została jednolita płatność obszarowa (JPO) do powierzchni zatwierdzonej, tj. 3,5300 ha, uwzględniając wyliczenie w stosunku do obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 - krotność stwierdzonej różnicy, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO, tj. 4,67 ha oraz płatność dodatkowa (redystrybucyjna) do powierzchni zatwierdzonej, tj. 0,53 ha. Organ I instancji ponownie wykluczył z płatności w/w działki geodezyjne nr [...] i nr [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podniósł, iż w lutym br. informował naczelnika organu I instancji podczas rozmowy telefonicznej o sytuacji z rekultywacją i ziemią gromadzoną na ten zabieg. Informował także bezpośrednio kontrolerów z T. i wyjaśniał cały proces bieżącej rekultywacji. Skarżący poinformował również osoby kontrolujące, że zabieg rekultywacji w żaden sposób nie wstrzymuje dopłat do działek. Dodatkowo w czerwcu przed wydaniem decyzji organ I instancji ponownie w rozmowie telefonicznej został poinformowany o prowadzonej rekultywacji itd. Niestety zdaniem Skarżącego nikt tego faktu nie zauważył i wydano wadliwą decyzję.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją nr [...] dnia [...] września 2022r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odniósł się do wskazania przez Skarżącego, że na działce ewidencyjnej o nr [...] prowadzony jest zabieg rekultywacji, a działka nr [...] stanowi składowisko ziemi na ten zabieg o czym Skarżący informował ARiMR [...]. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. deklarowane do płatności obszarowych działki ewidencyjne nr [...] beneficjent wskazał jako ugory, czyli - jak stanowi definicja - pole wyłączone z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna, chemiczna lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami, samosiewami zbóż. Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w wyniku przeprowadzonych w gospodarstwie rolnika oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) ustalono, że zgłoszone we wniosku do płatności działki referencyjne nr [...] w kampanii składania wniosków na rok 2021 w części faktycznie nie stanowią gruntu ugorowanego, co potwierdza zamieszczona w zaskarżonej decyzji dokumentacja fotograficzna sporządzona w dniu [...] maja 2022 r. dla wskazanych działek ewidencyjnych. Ponadto producent rolny sam wskazał, iż na działce ewidencyjnej nr [...] prowadzony jest zabieg rekultywacji, natomiast działka nr [...] stanowi składowisko ziemi na ten zabieg. Powyższe ustalenia zdaniem organu stoją w sprzeczności z definicją ugoru i jego celowością, czyli poprawą żyzności gleby. Organ stwierdził, że działka ewidencyjna [...] z chwilą rozpoczęcia na niej zabiegów rekultywacyjnych a działka [...] z chwilą przekształcenia jej na składowisko ziemi pod zabieg rekultywacyjny przestały być kwalifikującymi się hektarami, ponieważ w myśl art. 32 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608; dalej: "Rozporządzenie nr 1307/2013"), obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
Organ wskazał przy tym, że art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, iż płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013.
Organ zauważył przy tym, że z przywołanego przepisu art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 wynika możliwość uznania za kwalifikujący się hektar obszarów niespełniających definicji kwalifikującego się hektara, ale wyłącznie w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Dyrektor zwrócił przy tym uwagę na treść art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48). Przepis ten stanowi, że przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Spełnienie tego wymogu warunkuje możliwość uznania, że w sprawie wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności.
Powyższe okoliczności oraz wskazane przepisy prawa w ocenie organu odwoławczego wymagały utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję R. Ż. zarzucił naruszenie przez organ:
- - art. 2 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549; dalej: "Rozporządzenie nr 1306/2013"), oraz
- - art. 32 ust 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez nieuznanie, iż w przypadku sprawy Skarżącego nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady UE.
Skarżący zauważył, że w jego ocenie nawet jeżeli jako beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków to zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do tego obszaru jeżeli brak kwalifikowalności wynika z siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Katalog okoliczności, które mogą być uznane za nadzwyczajne nie ma charakteru zamkniętego, zaś samo pojęcie "nadzwyczajne okoliczności" jest pojęciem nie ostrym i nie posiada jednoznacznej definicji. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Ponadto podkreślił, że system płatności i dopłat ma służyć pomocy, wsparciu i wyrównywaniu szans, stąd jasne zasady, ale i wyjątki umożliwiające udzielenie tego wsparcia poprzez możliwość dokonania wypłat "mimo wszystko". Zdaniem Skarżącego taki jest sens, przesłanie i "duch" tych przepisów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Wskazał, że odpowiedź na skargę sformułowana przez organ zawiera wyłącznie spis przepisów unijnych nie mających zastosowania w niniejszej sprawie bowiem grunty, które podlegają dopłacie bezpośredniej są areałem ugorowanym, a każdy ugór jest gruntem, który ewentualnie może w każdej chwili być uruchomiony produkcją rolną. Ponadto Skarżący podniósł, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zgłoszenie zostało dokonane prawidłowo i terminowo. Od zgłoszenia wniosku o dopłaty w 2021 r. do [...] lipca 2021 r. były zachowane wszystkie obowiązujące wymogi ugorowanego areału a jest to jedyny wymóg zgodności płatniczej. Nagromadzony materiał ziemny do przyszłej rekultywacji i ciężki transport spowodował, że w dniu kontroli następnego roku, tj. [...] maja 2022 r. w wyniku niemożności wykonywania jakichkolwiek zabiegów wyrosły kępy traw i krzewów. Istotne zdaniem Skarżącego było również to, że na dzień kontroli nie obowiązywały go wymogi dokonywania zabiegów w celu europejskiej zgodności areałów.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy w trybie zwykłym, ponieważ w sprawie występuje konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy z udziałem stron. Skarżący wskazał, że nie ma możliwości wzięcia udziału w rozprawie zdalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy podać, że w piśmie z 9 stycznia 2023 r. Skarżący podał, że nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Nie wyraził również zgody na rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym. Należy zatem wskazać na przepis art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 – dalej "ustawa COVID-19") stanowiący, iż przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Z powyższych względów, obecnie nie jest przeprowadzana rozprawa "tradycyjna" w siedzibie budynku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd również podziela.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, Przewodniczący Wydziału na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19, uznał, że nie zachodzi podstawa do odstąpienia od zastosowania tego przepisu i zarządzeniem (k. 26 akt sądowych) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było konieczne albowiem Skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. (k. 32 akt sprawy) podał, iż nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Tymczasem rozpoznanie sprawy na rozprawie zdalnej jest możliwe tylko wtedy, gdy wszystkie strony mają możliwości techniczne uczestniczenia w niej przy użyciu aplikacji informatycznej. Sąd zastosował w związku z tym art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID – 19.
Przed wydaniem wyroku, Sąd przekazał Skarżącemu informację o powyższej regulacji prawnej, doręczył odpis odpowiedzi na skargę i poinformował o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, a więc zapewnił stronie możliwość przedstawienia swojego stanowiska oraz wspierającej go argumentacji (k. 20 akt sądowych). Skarżący w odpowiedzi na powyższe złożył do tut. Sądu pismo z [...] stycznia 2023 r.
Dodać należy, że odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym został doręczony Skarżącemu zgodnie z art. 139 § 4 p.p.s.a. Skarżący złożył wniosek o jego uzasadnienie.
Sąd nie uwzględnił zawartego w piśmie z [...] stycznia 2023 r. wniosku Skarżącego o przeprowadzenie rozprawy w trybie zwykłym albowiem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, stosownie do art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie bezsporne było, że na działce nr [...] Skarżący prowadził zabieg rekultywacji, zaś na działce nr [...] składowana była ziemia przeznaczona do powyższego zabiegu. Sporne natomiast pomiędzy stronami było określenie, czy prowadzony zabieg rekultywacji i składowania ziemi spowodował, że grunty Skarżącego przestały być użytkowane rolniczo, czy zaistniałe na gruntach Skarżącego okoliczności mogły być uznane za "nadzwyczajne okoliczności", a w konsekwencji, czy zasadne było nieprzyznanie Skarżącemu jednolitej płatności obszarowej dla działek geodezyjnych nr [...] i nr [...].
Organ wskazał na konieczność wykluczenia ww. działek z płatności ze względu brak możliwości uznania ich za "kwalifikujące się hektary". Zdaniem organu z chwilą rozpoczęcia zabiegów rekultywacji na działce nr [...] oraz z chwilą przeznaczenia działki nr [...] na składowisko ziemi do rekultywacji, ww. działki przestały spełniać definicję "kwalifikującego się hektara". Organ podkreślał przy tym, że tylko obszary, których przeznaczenie wypełniało definicję kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy można uznać za areał, odnośnie którego wnioskodawcy przysługuje wypłata jednolitej płatności obszarowej. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której niespełnienie definicji "kwalifikującego się hektara" nastąpiło wskutek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Zdaniem Skarżącego natomiast organ bezzasadnie uznał, że prowadzona rekultywacja terenu i składowanie ziemi na ten cel były zabiegami powodującymi niespełnienie definicji "kwalifikującego się hektara" przez działki, na których ww. czynności były prowadzone. Ponadto nawet gdyby uznać, że działki nr [...] nie spełniały ww. definicji to zdaniem Skarżącego organ powinien dokonać wypłaty jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu przepisów o "nadzwyczajnych okolicznościach". W niniejszej sprawie Skarżący jako "nadzwyczajne okoliczności" uznawał prowadzenie przez niego działań mających podnieść wartość użytkową terenu działek nr [...] Podkreślił, że system płatności i dopłat ma służyć pomocy, wsparciu i wyrównywaniu szans, stąd jasne zasady, ale i wyjątki umożliwiające udzielenie tego wsparcia poprzez możliwość dokonania wypłat "mimo wszystko", zgodnie z "duchem" tych przepisów.
W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest również podstaw do uchylenia decyzji organu II instancji.
W sprawie z wniosku Skarżącego organy zastosowały przepisy Rozporządzenia nr 1307/2013. Stosownie do art. 32 ust. 2 tego aktu prawnego "kwalifikujący się hektar" oznacza:
- a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub
- b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który:
(i) nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE;
(ii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub (iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
Zgodnie natomiast z art. 32 ust 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
Z definicji zawartej w art. 4 ust. 1 pkt e) Rozporządzenia nr 1307/2013 wynika, że użytki rolne oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Grunty orne to grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane (art. 4 ust. 1 pkt f)), trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe oznaczają co do zasady grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych) (art. 4 ust. 1 pkt h)), natomiast uprawy trwałe oznaczają uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się plony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji (art. 4 ust. 1 pkt g)).
Kluczowe znaczenie w sprawie ma treść art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013, zgodnie z którym obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
W przedmiotowej sprawie powyższe przepisy oznaczały, że w okresie od 1 stycznia do [...] grudnia 2021 r. obowiązkiem R. Ż. było utrzymanie zawnioskowanych spornych działek w stanie, który pozwalałby przyjąć, że spełniają one przesłanki kwalifikującego się hektara w jednej z powyższych form, tj. jako grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Obowiązkowi temu Skarżący zaniechał, ponieważ działki nr [...] nie spełniały powyższych definicji. Wynika to jednoznacznie z ustaleń kontroli administracyjnej przeprowadzonej w oparciu o powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). Na podstawie fotografii wykonanych w terenie w dniu [...] maja 2022 r. oraz ortofotomap, bazujących na zdjęciach lotniczych z [...] czerwca 2021 r., zweryfikowana została powierzchnia maksymalnego kwalifikującego się do płatności obszaru. Wówczas to stwierdzono na spornych działkach rolnych występowanie obszaru nieużytkowanego rolniczo (teren płaski oraz wzniesienia porośnięte samosiewami drzew i krzewów, a także drogę).
Logicznym jest zatem zdaniem Sądu wniosek, że skoro zdjęcia lotnicze z [...] czerwca 2021 r. obrazowały taki stan, to przeczy to możliwości uznania, że działki przez cały 2021 r. spełniały warunki uznania ich za "kwalifikujący się obszar". Przeczą temu przede wszystkim widoczne na zdjęciach lotniczych nieregularne wzniesienia terenu i roślinność znajdująca się w nieregularnych skupiskach.
Wymaga w tym miejscu przy tym wyjaśnienia, że organ zasadnie ustalił okoliczności sprawy z wykorzystaniem ortofotomapy bowiem sporządzona ortofotomapa jest prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności. Taki sposób ustalania kwalifikującej się powierzchni odpowiada treści art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 799/18) państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska zobowiązane są (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011) do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych.
System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej.
Wobec powyższego przy weryfikacji deklarowanych powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS) w tym ortofotomapę.
Stanowisku Skarżącego o rolniczym wykorzystywaniu (ugorowaniu) terenu działek nr [...] i [...] przeczy również bujna i wysoka roślinność widoczna na zdjęciach z terenu z dnia 6 maja 2022 r., które wskazują na to, że ww. działki nie stanowiły gruntu ornego, ugorowanego. Z definicji gruntu ornego z art. 4 ust.1 pkt 1 lit. f) Rozporządzenia nr 1307/2013 wynika bowiem, iż jest to grunt uprawiany w celu produkcji roślinnej lub obszar dostępny dla produkcji roślinnej. Zdjęcia terenu, na których widoczne są znacznych rozmiarów samosiejki roślin, wskazują na brak rolniczego wykorzystania terenu ww. działek.
Sąd zaznacza przy tym, iż powyższe stanowisko uwzględnia okoliczność, że zdjęcia terenu i roślin zostały wykonane [...] maja 2022 r. W ocenie Sądu jednak skoro na zdjęciach widoczne są rośliny samosieje znacznych rozmiarów to zasadne jest twierdzenie organu, że ww. działki nie były wykorzystywane rolniczo w 2021 r. Logiczne bowiem jest, że krzaki i samosieje na działkach nr [...] wegetowały już w 2021 r. skoro [...] maja 2022 r. osiągnęły rozmiary widoczne na zdjęciach.
Podsumowując, prawidłowo organ ustalił, że zgłoszone do płatności na rok 2021 działki o nr [...] nie były użytkowane rolniczo przez cały 2021 r. Wobec powyższego nie został w sprawie spełniony warunek określony w art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach.
Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie twierdzenie strony o tym, że prowadzona na ww. działkach rekultywacja i gromadzenie ziemi do tego zabiegu miało na celu podniesienie wartości użytkowej tych działek i stanowiło "nadzwyczajne okoliczności" w stosunku do zwykłej codziennej działalności rolnej.
W świetle art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
- a) śmierć beneficjenta;
- b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
- c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;
- d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;
- e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
- f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Mając powyższe na uwadze odnosząc się do przedstawionego przez Skarżącego rozumienia nieostrego pojęcia "nadzwyczajne okoliczności" Sąd przyznaje rację Skarżącemu, że katalog zdarzeń stanowiących "nadzwyczajne okoliczności" jest katalogiem otwartym. Nie oznacza to jednak, że każdy stan faktyczny odbiegający od rutynowego, normalnego prowadzenia działalności rolniczej będzie traktowany jako przypadek "nadzwyczajny". W ocenie Sądu zaistniały w sprawie stan faktyczny nie uzasadniał uznania sytuacji Skarżącego za przypadek wystąpienia "nadzwyczajnych okoliczności" ze względu na to, że prowadzone na działkach nr [...] zabiegi rekultywacji, gromadzenia ziemi są okolicznościami zależnymi od woli Skarżącego i jego wizji prowadzenia działalności rolniczej. Tymczasem "okoliczności nadzwyczajne", "siła wyższa" wymienione w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 charakteryzują się tym, że są nieprzewidywalne i niezależne od woli strony.
Skarżący nie wykazał, aby w prowadzonej przez niego działalności zaistniały takie okoliczności mające wpływ na sposób gospodarowania działkami nr [...] W ocenie Sądu okolicznością taką nie jest prowadzenie przez Skarżącego zabiegu rekultywacji, który został opisane w pismach kierowanych przez Skarżącego do organów, a następnie w skardze.
W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi organ w tej sprawie należycie rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Stwierdzenie ujawnionych odnośnie działek nr [...] nieprawidłowości skutkowało w konsekwencji odmową przyznania płatności zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, który jest spójny i logiczny, a uzasadnienie przyjętego stanowiska znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z przytoczonych wyżej względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Orzeczenia przywołane w uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).