Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku A. N. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego dnia [...] r. przez Burmistrza Miasta i Gminy S. K. z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r.
Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono w dniu [...] r. W odpowiedzi bank poinformował o przeszkodzie w jego realizacji.
Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na jego niedopuszczalność z powodu braku doręczenia decyzji z dnia [...] r. wskazanej jako podstawa wystawienia tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ podkreślił, powołując się na utrwalona linię orzeczniczą, że w postępowaniu egzekucyjnym badanie kwestii doręczenia decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ zauważył, że skarżący podniósł zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), tj. nieistnienie obowiązku, z powodu braku skutecznego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. W wyniku jego rozpoznania wierzyciel zarzuty oddalił, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Kwestia niedoręczenia decyzji została zatem ostatecznie rozstrzygnięta jako niezasadna.
Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek o umorzenie postępowania, dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz stwierdził, że brak jest podstaw do jego umorzenia w oparciu o art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i prawidłowo ustalił, że dochodzona należność objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony do tego podmiot, a upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. zostało doręczone zobowiązanemu. Ponadto, egzekucja nie jest niedopuszczalna ze względu na osobę skarżącego. Wobec powyższego za bezzasadny organ uznał podnoszony zarzut nieumorzenia postępowania egzekucyjnego oraz niezbadania przesłanki niedopuszczalności prowadzonej egzekucji (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K..
W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 6 oraz art. 7 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.") poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można badać prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej jako przesłanki niedopuszczalności egzekucji,
- art. 6 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji podatkowej niedoręczonej podatnikowi, podczas gdy wystąpiła przesłanka niedopuszczalności egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono prawo.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., z powodu braku doręczenia decyzji Burmistrza S. K. z dnia [...] r. w przedmiocie wymiaru podatku pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r., stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. W zaskarżonym postanowieniu stwierdzono też, że sprawa skutecznego doręczenia decyzji była przedmiotem podniesionego przez skarżącego zarzutu na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Po jego rozpoznaniu wierzyciel oddalił ten zarzut, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. W skardze strona, wskazując na przepisy Prawa pocztowego i art. 144 § 1c O.p. podważa skuteczność doręczenia decyzji w drodze przesyłki będącą paczką pocztową, ponieważ nie służy ona przesyłaniu korespondencji, nie jest bowiem przeznaczoną do tego celu przesyłką listową. Tym samym uważa, że zawiadomienie umieszczone w skrzynce pocztowej o pozostawieniu w urzędzie pocztowym paczki do odebrania, nie spełnia wymogów prawidłowego zawiadomienia, co wyklucza możliwość uznania przesyłki za doręczona w trybie art. 150 O.p. Podkreślenia wymaga, że takie same zarzuty strona podnosiła już w zażaleniu.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Niedopuszczalność egzekucji wynika z przesłanek podmiotowych (dotyczących zobowiązanego) oraz przesłanek przedmiotowych (dotyczących dochodzonego obowiązku). W judykaturze wskazuje się, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji (postanowienia) będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego mieści się w granicach przesłanek przedmiotowych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 maja 2022 r., I SA/Gd 278/22; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2022 r., I SA/Bd 650/21). W orzecznictwie sądowym podkreśla się również, że sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja wymiarowa została doręczona stronie nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Sprawdzenie, czy akty te zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie ustalenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny, zatem czy egzekucja jest dopuszczalna (por. wyroki NSA z dnia: 17 września 2019 r., II FSK 3811/17; 2 grudnia 2022 r., III FSK 732/21; 24 lutego 2022 r., III FSK 4778/21). Doręczenie decyzji stanowiącej podstawę dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku ma zatem fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 212 O.p. decyzja wiąże organ od chwili jej doręczenia stronie. Dopiero od tego momentu wywiera ona skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., III FSK 456/22). W rezultacie Sąd nie podziela stanowiska organu, że postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. W sprawie konieczne było zatem ustalenie, czy postępowanie egzekucyjne z podnoszonych w zażaleniu przez stronę powodów nie powinno być umorzone. Sprawdzenie przy tym, czy decyzja wymiarowa została doręczona stronie nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. W tym zakresie organ dokonał więc błędnej wykładni art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu nie można też uznać za wyjaśnienie kwestii prawidłowości doręczenia decyzji Burmistrza S. K. z dnia [...] r. stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że sprawa ta była przedmiotem rozpoznania przez wierzyciela, który oddalił ten zarzut, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Należy zauważyć, że w powyższym postanowieniu Kolegium stwierdziło jedynie, że zobowiązany nie odebrał prawidłowo awizowanej przesyłki, co skutkowało uznaniem jej za doręczoną.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ w żaden zatem sposób nie odniósł się do istoty zarzutu strony, tj. że doręczenie decyzji w drodze przesyłki będącą paczką pocztową, nie jest w świetle obowiązujących przepisów możliwe, co oznacza, że zawiadomienie pozostawione w skrzynce pocztowej o pozostawieniu w urzędzie pocztowym paczki do odebrania, nie spełnia wymogów prawidłowego zawiadomienia i tym samym brak jest podstaw do uznania przesyłki za doręczona w trybie art. 150 O.p. Powołanie się na wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcie może stanowić argumentację wspierająca stanowisko organu, ale nie może tego stanowiska zastępować.
Wszelkie zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Organ, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli organ nie podziela zarzutu do co braku doręczenia decyzji, to powinien w sposób rzeczywisty odnieść się do tego zarzutu w uzasadnieniu postanowienia, wyjaśniając dlaczego uznaje go za niezasadny, mając na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Bez tego elementu decyzji strona pozbawiona jest możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem w skardze, natomiast Sąd nie ma możliwości dokonania prawidłowej oceny legalności zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) i p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 4 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty założył się wpis w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł i kwota [...]zł z tytułu zapłaconej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.