Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 2 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 734/20

Uzasadnienie

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., obejmującego należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec, sierpień i wrzesień 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we [...] z dnia [...] marca 2012 r. określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do września 2011 r. w kwocie [...]zł. Tytuł wykonawczy został doręczony Stronie w dniu [...] maja 2012 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] maja 2012r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B. we W.. Celem wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. dokonał czynności egzekucyjnych, m.in. zajęć rachunków bankowych w B. P. zajęcia nadpłaty oraz wynagrodzenia za pracę. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S. w K.. Powyższe zawiadomienie doręczono Stronie w dniu [...] lutego 2020 r.

W dniu [...] lutego 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z dnia [...] lutego 2020 r. nazwane "Skarga", w którym Skarżący wskazał, że przedstawione w zawiadomieniu o zajęciu tytuły wykonawcze z dnia [...] maja 2012 r. pozbawione są mocy prawnej z uwagi na przedawnienie roszczeń. Wskazując na powyższe, wniósł o odblokowanie jego konta w B. w K..

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. uznał, że ww. pismem Skarżący złożył zarzuty w trybie art. 33 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427), dalej "u.p.e.a." i postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Wskutek wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na zaistniałą wątpliwość, co do kwalifikacji złożonego środka prawnego. Z uwagi na konieczność prawidłowego zakwalifikowania pisma Skarżącego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. pismem z dnia [...] maja 2020 r. wezwał go do sprecyzowania żądania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu [...] czerwca 2020 r. W związku z brakiem odpowiedzi, organ egzekucyjny potraktował podanie Strony z dnia [...] lutego 2020 r. zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu - jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie przedmiotowego wniosku stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wskazane przez Skarżącego okoliczności i postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. odmówił jego umorzenia.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pismem z [...] sierpnia 2020r. Skarżący złożył zażalenie. Podniósł, że nieprawdziwe jest stwierdzenie, iż w dniu [...] kwietnia 2012 r. doręczono mu decyzję określającą wysokość zadłużenia, wobec czego dalsze działania pozbawione są mocy prawnej. Nadto dodał, że roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ulegają przedawnieniu po trzech latach od jej zakończenia (art. 118 k.c). Wskazując na powyższe, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T..

Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed [...] lipca 2020 r. Następnie przywołując treść art. 59 § 1 u.p.e.a. wskazał, że w sprawie istotne jest to, czy nastąpiło wygaśnięcie dochodzonego obowiązku z powodu przedawnienia. Stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia tej przesłanki ma bowiem wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podał, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego uzasadniając tym, że należności będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie przedawniły się, bowiem w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 266), dalej: "u.s.u.s.", powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia tychże należności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w prowadzonym postępowaniu odwoławczym dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku której stwierdził, że nie nastąpiło wygaśnięcie obowiązku wskutek przedawnienia, co oznacza, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, iż obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym dotyczy należności, które powstały przed dniem [...] stycznia 2012 r. (za miesiące czerwiec, sierpień i wrzesień 2011 r.), czyli datą kiedy uległy zmianie przepisy dotyczące przedawnienia składek, wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, jaki termin przedawnienia ma do tych należności zastosowanie. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie podjęcie pierwszych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których dłużnik został zawiadomiony, nastąpiło w dniu [...] grudnia 2011 r. poprzez doręczenie Skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2011-06 do 2011-09. W dacie wszczęcia postępowania prowadzonego w sprawie określenia wysokości zadłużenia za wskazany okres należności składkowe objęte tym postępowaniem nie były przedawnione. Dla tych należności obowiązywał bowiem najpierw 10-letni okres przedawnienia, a następnie wprawdzie termin 5-letni, jednak jego bieg rozpoczął się dopiero [...] stycznia 2012 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, która taki termin wprowadziła. Zgodnie z powyższym przedawnienie należności nastąpiłoby, co do zasady, w dniu [...] stycznia 2017 r. Tymczasem wcześniej, tj. w dniu [...] grudnia 2011 r. zostało skutecznie doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości przedmiotowej należności. W wyniku tego postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we [...] wydał decyzję z dnia [...] marca 2012 r. określającą wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2011-06 do 2011-09 (oprócz lipca 2009 r.) w kwocie [...]zł. Powyższa decyzja została doręczona w dniu [...] kwietnia 2012 r. i wobec niezłożenia odwołania uprawomocniła się w dniu [...] maja 2012 r. Doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie zaległości składkowych w celu wydania ww. decyzji zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawiesiło bieg terminu przedawnienia należności. Wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości przedmiotowych składek było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania tych należności. Organ podkreślił, że już samo doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a nie dopiero wydanie decyzji, czy wystawienie tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy kwoty należności z decyzji nie zostaną uregulowane w wyznaczonym terminie (tak, jak ma to miejsce w tej sprawie). Z przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wynika bowiem jasno, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od dnia doręczenia zawiadomienia o podjęciu czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie należności określone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we [...] z dnia [...] marca 2012 r. nie zostały przez Skarżącego uregulowane, w związku z tym wierzyciel w dniu [...] maja 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] i skierował go do egzekucji administracyjnej. Zarówno tytuł wykonawczy, jak i wystawione w oparciu o ten tytuł zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S. w K. zostało skierowane na adres zamieszkania Strony i skutecznie doręczone. Organ zauważył, że z akt sprawy wynika, iż powyższą korespondencję Skarżący odebrał osobiście. Wszczęte wobec Strony postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, w związku z czym bieg terminu przedawnienia pozostaje nadal zawieszony. Skutkiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest wydłużenie okresu, w którym należności te mogą być dochodzone. W tym stanie sprawy, zdaniem organu, stanowisko Skarżącego w kwestii przedawnienia, zaprezentowane w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. skierowanym do Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w T. oraz w zażaleniu, jest nieprawidłowe. Odnosząc się do powołanego przez Strony art. 118 kodeksu cywilnego organ zauważył, że przedawnienie składek na ubezpieczenie zdrowotne zostało uregulowane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, zatem przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego, skoro należność objęta tytułem wykonawczym nie przedawniła się i obowiązek nie wygasł, odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego trzeba uznać za zasadną.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej niedoręczenia decyzji określającej wysokość zadłużenia Dyrektor wskazał, że jest ona nieprawidłowa. Z akt sprawy wynika, że decyzję odebrała A. J. w dniu [...] kwietnia 2012 r. Potwierdza to załączone do akt zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem, skierowana do Skarżącego korespondencja została skutecznie doręczona. Przesyłki Strona odbierała osobiście lub osoba do tego uprawniona (pełnoletni domownik).

W skardze do tut. Sądu Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, nie podnosząc jednakże żadnych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu w zakresie określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego, Skarżący pismem z [...] stycznia 2021 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. z uwagi na wygaśnięcie roszczenia. Podniósł, że nie doręczono mu wymaganego upomnienia. Podał, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w czerwcu 2012 r. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uznanie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. za bezzasadne, a co za tym idzie o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Następnie pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w ww. piśmie z [...] stycznia 2021 r. Wniósł o uznanie postanowienia Dyrektora z [...] września 2020 r. za bezzasadne i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z zakończonej działalności gospodarczej. Uważa, że obecnie dochodzenie roszczeń wynikających z tego tytułu jest świadczeniem przedawnionym, o czym mówi art. 59 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 118 k.c. Nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora zawartym w piśmie z [...] lutego 2020 r., gdyż w Jego ocenie odbiega ono od stanu faktycznego i jest stronnicze. Podniósł, że w 2012 r. nie otrzymał zawiadomienia o wysokości zadłużenia, więc jest to do chwili obecnej świadczenie przedawnione. Za błędne uważa powołanie się na przerwę biegu przedawnienia. W tym zakresie wskazał orzecznictwo Sądu Najwyższego - uchwałę z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt CZP29/16 - który stwierdził, że nabywca wierzytelności nie będący bankiem nie może powoływać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym z Jego udziałem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podać należy, że pismem z [...] lutego 2021 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie posiedzenia jawnego z Jego udziałem (k. 33 akt sądowych). Tut. Sąd oddalił ww. wniosek. Wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Z taką sprawą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przy czym rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie zależy od zgody stron postępowania. W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lutego 2021 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 32 akt sądowych).

Przy czym podnieść należy, że Skarżący wypowiedział się w sprawie pisemnie, w tym również po otrzymaniu odpowiedzi na skargę. W związku z tym odmowa uwzględnienia wniosku jest zgodna z prawem i nie ma charakteru dowolnego.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie według wskazanych kryteriów uznać należy, że - wbrew zarzutom Skarżącego - organy nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela stanowisko organu, który prawidłowo ustalił stan faktyczny i wywiódł z niego trafne wnioski.

2. Istota sporu w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodna z prawem jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego, z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec, sierpień i wrzesień 2011 r. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie w art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9. na żądanie wierzyciela;
10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Przy czym Skarżący powołując się na art. 59 § 1 u.p.e.a. podnosi, że składki uległy przedawnieniu, a ponadto nie otrzymał zawiadomienia o wysokości świadczenia. Zatem zbadania wymaga, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz niedoręczenie upomnienia – art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W pierwszej kolejności należy podać, że pojęcie obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się do obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czyli chodzi tu o obowiązek istniejący, wymagalny i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania. Przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego wyżej przepisu jest upływ terminu przedawnienia należności, który to termin, w odniesieniu do niniejszej sprawy regulują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym miejscu należy przytoczyć przepisy regulujące przedawnienie składek. W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r.

Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw dodano również do art. 24 m.in. ust. 5b stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Następnie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. został zmieniony przez art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz.1264) z dniem 1 lipca 2004 r. i otrzymał brzmienie: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Mając na uwadze powyższe przepisy prawa podać należy, że należności Skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec, sierpień i wrzesień 2011 r. nie przedawniły się do [...] stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia). W tej sytuacji zastosowanie ma 5-letni termin przedawnienia, liczony od dnia [...] stycznia 2012 r. Zasadnie organ podnosi, że przedawnienie należności nastąpiłoby w dniu [...] stycznia 2017 r., jednak należy mieć na uwadze, że w dniu [...] grudnia 2011 r. zostało skutecznie doręczone zawiadomienie z [...] listopada 2011 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości przedmiotowych należności. Zawiadomienie zostało odebrane osobiście przez Skarżącego (k. 7-8 akt admin.). Wprawdzie na potwierdzeniu odbioru zamiast "09.12.11" wpisano "09.11.12", jednakże z pieczęci znajdujących się na potwierdzeniu wynikają daty nadania przesyłki – [...].12.2011 r. i przekazania [...].12.2011 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że doręczenie przesyłki miało miejsce w grudniu, a nie w listopadzie 2011 r. W wyniku tego postępowania, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we [...] wydał decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] ([...]) określającą wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy objęte tytułem wykonawczym, w kwocie [...]zł. Powyższa decyzja została doręczona w dniu [...] kwietnia 2012 r., odebrana przez A. J. – dorosłego domownika, której taki status nie jest kwestionowany (k. 1, 3-4 akt admin.). Wobec niezłożenia odwołania ww. decyzja uprawomocniła się w dniu [...] maja 2012 r.

W myśl art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania miało miejsce wraz z doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a zatem [...] grudnia 2011 r., natomiast decyzja uprawomocniła się w dniu [...] maja 2012 r. W tym zatem okresie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Była to zatem pierwsza przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Następnie wierzyciel w dniu [...] maja 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] i skierował go do egzekucji administracyjnej. Zarówno tytuł wykonawczy, jak i wystawione w oparciu o ten tytuł zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. Z. W. S..A. zostało skutecznie doręczone [...] maja 2012 r. Z akt sprawy wynika, że tę korespondencję Skarżący odebrał osobiście (k.10-14 akt admin.). Należy mieć na uwadze, że organ egzekucyjny podejmował też dalsze czynności egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności, co opisał szczegółowo na s. 3-5 postanowienia z [...] lipca 2020 r. z odwołaniem się do dowodów znajdujących się w aktach sprawy.

W tym miejscu Sąd jeszcze raz podkreśla, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego zatem wynika, że należności z tytułu składek nie wygasają "automatycznie". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej zawieszenie, termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Wygaśnięcie w sposób "automatyczny" może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: z 19 września 2018 r. I SA/Lu 396/18, z 12 lipca 2017r. sygn. akt I SA/Gd 737/17, z 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 676/19; orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doręczenie tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawiesiło bieg terminu przedawnienia należności. Były to pierwsze czynności zmierzające do wyegzekwowania tych należności. Z przepisu art. 24 ust. 5b u.p.e.a. wynika bowiem jasno, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od dnia doręczenia zawiadomienia o podjęciu czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęte wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, w związku z tym rację ma organ, że bieg terminu przedawnienia pozostaje nadal zawieszony. Na ocenę tej okoliczności nie ma wpływu fakt, że Skarżący zlikwidował działalność gospodarczą w 2012 r.

Zdaniem tut. Sądu, organ nadzoru oraz organ egzekucyjny dokonały prawidłowej analizy przepisów prawa regulujących przedawnienie należności z tytułu składek. Organy wzięły pod uwagę okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych, określone w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., a organ egzekucyjny także z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Organ egzekucyjny szczegółowo opisał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jakie podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności. Tak więc organ egzekucyjny szczegółowo wyjaśnił z jakich przyczyn składki nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Z kolei organ nadzoru dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia ponownie rozpatrzył tę kwestię i doszedł do tożsamego wniosku, że należności z tytułu zaległych składek ZUS nie uległy w stosunku do Skarżącego przedawnieniu, aczkolwiek nie odwoływał się już do art. 24 ust. 5f u.s.u.s., lecz wyłącznie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s., co nie narusza prawa jako wystarczające dla wykazania nieprzedawnienia należności.

Reasumując tut. Sąd w obecnym składzie przyjmuje zatem, że pierwszą czynnością, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. było doręczenie tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego miało miejsce w 2012 r., a zatem w trakcie, gdy biegł podstawowy 5-letni termin przedawnienia. W świetle zatem powyższych rozważań brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W konsekwencji zgodnie z art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. prawidłowo ustalono terminy przedawnienia i okoliczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek.

3. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z tej przyczyny, że nie doręczono upomnienia. Podnieść należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepis ten wprowadza zasadę poprzedzenia wszczęcia egzekucji administracyjnej upomnieniem zawierającym wezwanie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Jak wskazuje się w piśmiennictwie z przepisu art. 15 u.p.e.a. wyprowadzana jest ogólna zasada postępowania egzekucyjnego, zwaną zasadą zagrożenia egzekucją. Przyjęcie, że na gruncie postępowania egzekucyjnego upominanie i zagrożenie egzekucją przed jej wszczęciem jest zasadą, jest w pełni uzasadnione tym, że w ww. przepisie jednoznacznie wskazuje się, iż prowadzenie egzekucji bez uprzedniego upomnienia ma być wyjątkiem. Skutek naruszenia tej zasady jednoznacznie wynika z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne wszczęte bez wymaganego upomnienia musi zostać umorzone (por. D. Kijowski – komentarz do art. 15 u.p.e.a. w: D Kijowski (red). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Wyd. 2, Lex 2015). Wyjątki od tej zasady powinny być ściśle określone i ściśle interpretowane. Uregulowane zostały one m.in. w art. 15 § 3a tego przepisu, a art. 15 § 5 u.p.e.a. zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, innych niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, przy uwzględnieniu celowości doręczenia upomnienia oraz potrzeby zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Na podstawie tej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Stosownie do § 13 pkt 1 tego rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że decyzją z [...] marca 2012 r. określono zadłużenie Skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nie budzi zatem wątpliwości, że wydana decyzja w przedmiocie składek dawała podstawy do odstąpienia od wystawienia upomnienia. Zauważyć należy, że na drugiej stronie tej decyzji powołując się na ww. przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] listopada 2001 r. podano, że decyzja ta "stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia." Również w tytule wykonawczym - część D, rubryka 80, powołano się na tę podstawę prawną jako uzasadniającą okoliczność niedoręczenia upomnienia wobec braku tego obowiązku. W związku z tym w części D w rubryce 78 jako kwotę należnych kosztów upomnienia wykazano [...] zł, a zatem nie obciążając Skarżącego kosztami z tego tytułu. W tej sytuacji w ocenie Sądu, uznanie przez organ, że wszczęcie egzekucji administracyjnej w tym przedmiocie jest dopuszczalne bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia jest zgodne z § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r.

4. Odnośnie do powołania się przez Skarżącego na przepisy kodeksu cywilnego oraz zapadłe na jego gruncie orzecznictwo Sądu Najwyższego, należy stwierdzić, że nie mogło ono odnieść skutku w niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy należności publicznoprawnych, a nie cywilnoprawnych. Ponadto postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i dotyczy składek na ubezpieczenie zdrowotne, do których zastosowanie mają (w zakresie nieuregulowanym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; aktualna publikacja – Dz.U. 2020 r. poz. 1398) przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ta ostatnio wymieniona ustawa zawiera własne regulacje, w tym dotyczące biegu terminu przedawnienia, co wyżej już podano. Stosownie bowiem do art. 93 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

1. Składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
2. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tej sytuacji nie jest zasadne odwoływanie się do trzyletniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. i zapadłego na jego tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, bowiem nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe tut. Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów u.p.e.a. oraz k.p.a. mających zastosowanie w zw. z art. 18 u.p.e.a.

5. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.