Uzasadnienie
I SA/Bd 740/07
Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w S.K. nr [...] z dnia [...]
Organ wskazał, że H. Z.-P. w dniu [...]roku złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami. W dniu [...] do Biura Powiatowego wpłynęła zmiana do wniosku, w której termin zalesienia przesunięto na [...].
Uzasadniając przedmiotową zmianę, producentka powołała się na ekspertyzę wykonaną przez Zespół Ochrony Lasu w S., zgodnie z którą przesunięcie terminu zalesienia było wskazane z uwagi na występowanie w glebie wysokiego zapędraczenia.
Dnia [...] wystosowano do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień. Na podstawie danych z korekty złożonej [...] oraz danych z wniosku, w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w S.K. wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.
W dniu [...] do Biura Powiatowego w S.K. wpłynęło oświadczenie H. Z.-P. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem wydanym przez Nadleśniczego H.K.o zgodności wykonania zalesienia z planem zalesieniowym.
Kierownik BP w S.K. decyzją z dnia [...]. nr [...] odmówił przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych w związku z tym, iż wnioskodawca nie spełnił warunków gwarantujących otrzymanie pomocy finansowej tj. nie dochował terminu Kpa przewidzianego na dokonanie zalesienia w § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych (Dz. U. nr 187 poz. 1929 ze zm.) zgodnie, z którym zalesienie wykonuje się nie później niż w okresie sadzenia przypadającym na wiosnę roku następnego po roku, w którym postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie na zalesianie gruntów rolnych zostało wydane. Decyzja zosta dostarczona wnioskodawcy [...].
W dniu [...] do Biura Powiatowego w S.K. wpłynęło odwołanie skarżącej, w którym wniosła o uchylenie wydanej decyzji. która nie zgadza się z decyzją wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego i wnosi o jej uchylenie. Odwołująca zarzuciła, iż nie została poinformowana o obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z którym powinna wykonać zalesienie po otrzymaniu postanowienia nie później niż na wiosnę roku następnego po roku, w którym postanowienie zostało wydane oraz że nie uchylono postanowienia, które stało się bezprzedmiotowe.
Organ II instancji wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podtrzymując stanowisko organu I instancji.
W skardze skierowanej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 6, 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) poprzez ich niezastosowanie.
Autor skargi przywołał zasady demokratycznego państwa prawa jako kształtujące zasadę zaufania obywateli do państwa. Podniósł, iż należy stosować zasadę ex retro non agit i wskazał, że tę zasadę należy zastosować do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W opinii strony organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając zaskarżone decyzje nie tylko nie stały na straży praworządności ale także nie miały na uwadze interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie wniósł żadnych nowych istotnych aspektów, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu autor skargi poza przytoczeniem treści komentarzy i orzeczeń NSA oraz TK nie udowodnił, iż organy administracji w prowadzonym postępowaniu dokonały wskazanych powyżej naruszeń prawa procesowego.
Organ wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania płatności na zalesienie są przepisy prawa powszechnie obowiązującego zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) - które zostały prawidłowo ogłoszone we właściwym organie promulgacyjnym.
Zgodnie z nowym brzmieniem § 8 ust. 1 wyznaczającym granice czasową dokonania zalesienia ma być ono wykonane nie później niż w okresie sadzenia przypadającym na wiosnę roku następującego po roku, w którym postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych zostało wydane. W tej sytuacji organ stwierdził, że skarżącej, która takie postanowienie otrzymała w dniu [...], a wykonała zalesienie w dniu [...]. nie było możliwe przyznanie płatności producentowi rolnemu, który nie dochował ww. terminu, o którym mowa w cyt. § 8 ust. 1 zmienionego rozporządzenia.
Zdaniem organu możliwość pozytywnego załatwienia sprawy zgodnie z interesem strony została wykluczona poprzez niezastosowanie się do ograniczenia czasowego wprowadzonego przedmiotową nowelizacją. Poza tym słusznego interesu skarżącej nie można utożsamiać z wydaniem korzystnej dla niej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy administracji publicznej prawidłowo orzekły, że skarżącej należy odmówić przyznania płatności na zalesienie z uwagi na przekroczenie terminu do wykonania sadzeń.
Należy podkreślić, że kwestię dopłat reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami złożyła w dniu [...] W dniu [...] do organu I instancji wpłynęła od producentki informacja, że z uwagi na zapędraczenie gleby i groźbę poważnych strat w drzewostanie,(zgodnie z ekspertyzą Zespołu Ochrony Lasu w S. - akta administrracyjne k-19) zalesienie zostanie wykonane w [...].
Należy podkreślić, że organ I instancji wydając w dniu [...] postanowienie o spełnieniu przez skarżącą przesłanek do przyznania dotacji posiadał wiedzę o zmianie terminu zalesienia i ją zaakceptował.
W tym okresie w cyt. powyżej rozporządzeniu nie było zakreślonego terminu do wykonania zalesienia, gdyż obowiązujące przepisy nie regulowały tej kwestii. Dopiero w dniu 14 marca 2006r. Ustawodawca zmienia przedmiotowe rozporządzenie wprowadzając w przepisie § 8 ust. 1 zapis, zgodnie z którym zalesienie wykonuje się nie później niż w okresie sadzenia przypadającego na wiosnę roku następnego po roku, w którym postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków zostało wydane. Zmiana przepisów weszła w życie w dniu 28 kwietnia 2006r. tj. po złożeniu wniosku i uzyskaniu przedmiotowego postanowienia o spełnieniu przesłanek do przyznania dopłat. Ustawodawca wprowadzając powyższą zmianę nie przewidział przepisów przejściowych.
Skarżąca zgodnie z dokonanymi uprzednio ustaleniami wykonała zalesienie na obszarze [...] i w dniu [...] zawiadomiła organ o zakończeniu inwestycji. Poniosła z tego tytułu znaczne koszty licząc na dofinansowanie.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania płatności wskazując, iż producentka nie dotrzymała terminu, o którym mowa w noweli rozporządzenia z dnia 14 marca 2006r.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Organ o zmianie przepisów dowiedział się w marcu 2006r. i nie poinformował producentki, o tym, że wykonując zalesienie w kwietniu roku następnego nie może liczyć na dofinansowanie.
Zdaniem Sądu takie postępowanie narusza zasady ogólne, o których mowa w art. 8 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - Kpa.
W myśl art. 8 cyt. powyżej ustawy Kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Natomiast przywołany powyżej przepis art. 9 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Obie zasady są fundamentalne i winny być stosowane, przy czym nie chodzi tu o pomoc prawną a o obowiązek informacji zwłaszcza, że organy informację o zmianie przepisów posiadały na rok przed zalesieniem a takiej wiedzy producentka nie miała decydując się na wykonanie zalesienia na obszarze 6,41 ha gruntu.
W orzecznictwie sadowym nadaje się zasadzie wynikającej z obowiązywania art. 8 Kpa szerszy zakres. Porównaj wyrok z dnia 20 lipca 1993r. SA/Wr 301/93 (MoPod 1994r. Nr 1, s.
- NSA przyjął: "zaskakiwanie obywateli nowymi rozwiązaniami prawnymi bez możliwości dostosowania swoich zachowań do nowego stanu prawnego oraz wprowadzanie w błąd obywateli przez przedstawicieli władzy państwowej zapowiedziami o przyszłym stanie prawnym, a następnie niedotrzymaniem tych zapowiedzi - nie jest do pogodzenia z zasadami zaufania obywateli do Państwa i zaufania do prawa.
Nie można uzasadniać odmowę faktem braku przepisów przejściowych i kierować się wyłącznie zasadą bezpośredniego stosowania prawa zważywszy na fakt, że organ związany był wydanym w dniu 21 listopada 2005r. postanowieniem o spełnieniu niezbędnych przesłanek do uzyskania dopłat (wraz ze wszystkimi ustaleniami w tym także o przesunięciu terminu zalesienia na kwiecień 2007r.).
Jak wynika z akt sprawy producentka wykonując nałożony obowiązek i mając zaufanie do organów została zaskoczona nowymi, niekorzystnymi dla siebie przepisami. Gdyby organ zachował się zgodnie z nałożonym w przepisach art. 8 i art. 9 Kpa obowiązkiem nie poniosła by szkody.
Ponadto należy zauważyć, że prawo do niezwłocznej i szczegółowej informacji prawnej zawarte jest w art. 6 § 3 a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Prawo do informacji przyjmuje Europejski Kodeks Dobrej Administracji w art. 10 ust. 3.
Prawidłowość takiego stosowania prawa potwierdził TK w wyroku z 31 marca 1998 r., K 24/97, akcentując dopuszczalność bezpośredniego stosowania nowego prawa w sytuacji, gdy nowe unormowanie nie zaskakuje adresatów, którzy powinni się liczyć z konsekwencjami naruszeń dotychczasowych przepisów.
Mając powyższe na względzie Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. W wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152, o kosztach na podstawie art. 200 cyt. ustawy.