Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. L. (dalej także: Skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2018 r. wystawionego przez Wójta Gminy D., obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do czerwca 2015 r. oraz za 2016 r. i 2017 r. W celu wyegzekwowania przedmiotowych zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. Zawiadomienie to wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu w dniu [...] października 2018 r. Bank w odpowiedzi na dokonane zajęcie poinformował o przeszkodzie w jego realizacji, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Pismem z dnia [...] listopada 2018 r., Skarżący złożył do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." – wskazując jako podstawę ich zgłoszenia nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku z innego powodu, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 powołanej ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący wniósł jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności zajęcia rachunku bankowego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. W związku z tym, że rozpatrzenie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., mogło nastąpić wyłącznie po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, organ egzekucyjny pismem z dnia [...] listopada 2018 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie powyższych zarzutów. Jednocześnie z mocy prawa uległo zawieszeniu postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
W dniu [...] listopada 2018 r. wierzyciel – Wójt Gminy D. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej za bezzasadne. Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l.", obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, takie jak np. zakup nieruchomości. Obowiązek podatkowy wynika wprost z faktu posiadania (zakupu) nieruchomości, a jak wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...], Skarżący jest właścicielem w udziale wynoszącym [...] działek o nr ewidencyjnym [...] oznaczonych jako tereny mieszkaniowe oraz zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie budowy, położonych w miejscowości D.. Z nieruchomością tą związana jest również własność posadowionego na niej lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2. Informacje te potwierdza również wpis w księdze wieczystej dotyczący własności gruntu oraz własności lokalu. Zakupu nieruchomości Skarżący dokonał w marcu 2005 r., obowiązek podatkowy powstał zatem od kwietnia 2005 r. Zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych były przez Skarżącego regulowane aż do 2015 r. Zatem, podane wyżej informacje wykluczają zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku podatkowego i braku wiedzy na ten temat. Wierzyciel wyjaśnił także, że wysokość podatku wyliczana jest na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną, ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej. Zgodnie z tą zasadą, podatek wyliczono w następujący sposób: [...] m2 (powierzchnia działek nr [...]) x [...] (udział w nieruchomości wspólnej) co daje [...] m2 powierzchni gruntu przynależnego do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2. Ustalone w ten sposób powierzchnie zostały przeliczone przez obowiązujące w danym roku stawki podatkowe, uchwalone przez Radę Gminy D.. W związku z tym, również zarzut istnienia obowiązku podatkowego w innej wysokości jest nieuzasadniony. Należności, których dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne, obejmują lata 2015, 2016 oraz 2017, w których zostały wydane decyzje w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, które zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie wymagały wszczęcia postępowania podatkowego. Zobowiązanie ustalane corocznie, którego stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległo zmianie, nie wymaga wszczęcia postępowania podatkowego. Wierzyciel podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 146 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik, mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń lub adresu elektronicznego. W razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczenia pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ta sama zasada wyrażona jest w art. 41-44 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). Informacje o zmianie adresu oraz nazwiska organ podatkowy otrzymał dopiero od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. W związku z tym uznano, że wysłane do Skarżącego pisma są skutecznie doręczone. Przed wszczęciem egzekucji administracyjnej zostały skierowane do Skarżącego upomnienia, które nie zostały odebrane i uregulowane w wyznaczonym terminie. W przypadku, gdy łączna wysokość należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej przekroczy dziesięciokrotność kosztów upomnienia albo gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy, wierzyciel niezwłocznie wystawia tytuł wykonawczy.
Stanowisko wierzyciela o uznaniu zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., zawarte w postanowieniu z dnia [...] listopada 2018 r. zostało podtrzymane w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2019 r.
W następstwie powyższego, w dniu [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Natomiast, oceniając samodzielnie zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. stosuje się środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Skarżący, uznając zastosowany środek egzekucyjny za zbyt uciążliwy powinien wskazać inny majątek umożliwiający wyegzekwowanie skierowanych do egzekucji zobowiązań. Natomiast, w niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał z jakich przyczyn zastosowany środek egzekucyjny jest uciążliwy oraz żadnego innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, który mógłby być zastosowany. W związku z powyższym, zarzut ten również uznano za nieuzasadniony.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. o uznaniu zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ wskazał, że orzekł w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na podstawie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 34 u.p.e.a., a zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ocenił samodzielnie w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a., w myśl art. 34 § 2 tej ustawy podlega kontroli instancyjnej w odrębnym postępowaniu. Z tego też względu, Dyrektor Izby Skarbowej nie jest uprawniony do merytorycznej oceny zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 7 i 8 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez stwierdzenie, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są uzasadnione i umorzenie postępowania egzekucyjnego, a następnie uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie przedmiotowych zarzutów do ponownego rozpatrzenia do Dyrektora Izby Skarbowej, względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej skargi oraz zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał okoliczności tożsame do zgłoszonych w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Stwierdził, że obowiązek zapłaty podatku, objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym nie istnieje, wskazując na brak uprzedniego doręczenia pisma informującego o takim obowiązku i jego wysokości. Zdaniem Skarżącego prowadzona egzekucja nie została poprzedzona wydaniem decyzji. Natomiast, decyzja ta powinna być poprzedzona prawidłowym poinformowaniem o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu podatku od nieruchomości oraz zakończeniu postępowania dowodowego i płynących z tego tytułu konsekwencji procesowych, jak np. termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Powyższe dokumenty powinny być prawidłowo doręczone wraz z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia, co jednak nie nastąpiło. Skarżący nie wie, w jaki sposób Wójt Gminy D. wyliczył kwotę zaległości, których realizacji domaga się w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazał na brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., stwierdzając, że jeśli zobowiązanie podatkowe faktycznie istnieje, zostało prawidłowo wyliczone, a upomnienie zostałoby prawidłowo doręczone, z pewnością dokonałby zapłaty powstałej zaległości. Skarżący podtrzymał zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ponownie wskazując na inne możliwe do zastosowania środki egzekucyjne, takie jak egzekucja z ruchomości czy nieruchomości. Jednocześnie twierdząc, że ich zastosowanie mogłyby doprowadzić do powstania strat w "znacznym wymiarze". Skarżący wyjaśnił ponadto, że zajęty w sprawie rachunek bankowy od wielu lat służy wyłącznie do obsługi kredytu hipotecznego. Nie wpływają na niego żadne środki, z uwagi na brak stałych dochodów. Rachunek ten zajęty jest również przez Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w P. W. F. w postępowaniu zabezpieczającym. W związku z powyższym, dokonane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zajęcie jedynie komplikuje sytuację prawną Skarżącego, przedłuża i tak już uciążliwe i bolesne postępowanie prowadzone przez komornika sądowego. W ocenie Skarżącego, zajęcie rachunku bankowego dokonane zostało w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wydanego z pogwałceniem przepisów prawa, co sprawia, że zajęcie to, powinno zostać uchylone. Ponadto zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny całkowicie pominął argumentację dotyczącą uciążliwości zajęcia rachunku bankowego i w sposób sprzeczny z treścią wnoszonych pism podaje, że stanowisko Skarżącego nie zostało uzasadnione. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny w swoim postanowieniu nie odniósł się do opisanego stanu faktycznego, ograniczając swoje stanowisko jedynie do cytowania przepisów i to w sposób całkowicie bezkrytyczny. Skarżący wskazał również, że korzystając z uprawnienia zawartego w art. 127 § 3 k.p.a. złożył w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Końcowo Skarżący stwierdził, że działanie Wójta Gminy D. nacechowane jest niechęcią na tle narodowościowym, a prowadzone postępowanie egzekucyjne podważa wiarygodność Skarżącego i naraża na dodatkowe koszty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zasady i tryb kontroli sądowej działalności administracji publicznej reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", która w art. 3 § 2 pkt 3 kontrolą tą objęła orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z jej regulacjami, wyeliminowanie przez sąd administracyjny aktu prawnego wydanego przez organ administracji może nastąpić po stwierdzeniu, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) bądź w wyniku istnienia wady skutkującej stwierdzeniem nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznawanie skarg na akty organów nie ma charakteru merytorycznego orzekania o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny, orzekając w danej sprawie, pełni funkcje kasacyjne, badając w granicach danej sprawy zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) oraz dokonując tego na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), co stanowi wskazane wyżej kryterium sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. nieodzownym było poddanie ocenie Sądu stanowiska wierzyciela.
W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż mają charakter incydentalny. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki w tym zakresie jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że wypowiedź wierzyciela stanowi nie tylko podstawę rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i organu nadzoru, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugich.
Zatem uwzględniając art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. należało ocenić zgodność z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, ale i poprzedzających je postanowień organu egzekucyjnego oraz wierzyciela, które stanowiły podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą.
Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. prawomocne wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1182/17, WSA w Krakowie z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 672/17 i WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 818/17 – wraz z powołanym orzecznictwem; publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: CBOSA).
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że postanowienia organów obu instancji należało uchylić, aczkolwiek tylko w części podniesione zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Spór w mniejszej sprawie dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2015-2017.
Skarżący uzasadniając podniesione zarzuty określone w art. 33 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. konsekwentnie wskazuje, że nie wiedział o ciążącym na nim zobowiązaniu podatkowym w podatku od nieruchomości dochodzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Nie doręczono mu żadnego pisma informującego o obowiązku zapłaty tego podatku, ani też o jego wysokości. Kwestionuje także fakt doręczenia pism w toku postępowania podatkowego oraz upomnienia poprzedzającego egzekucję administracyjną.
Wójt Gminy D. w postanowieniu z dnia [...] listopada 2018 r., powołując się na odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził, że strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń lub adresu elektronicznego; w razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem terminu wynikającego ze stosownych przepisach wskazanych wyżej ustaw w zakresie doręczeń. Wójt podał również, że informację o zmianie adresu oraz nazwiska Skarżącego uzyskał dopiero od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie wskazując jednakże o jakie adresy chodzi.
Skarżący natomiast utrzymuje, że nigdy nie podawał Wójtowi Gminy D. adresu do doręczeń w N., ul. [...], który widnieje na przekazanych organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela, w załączeniu do pisma z dnia [...] grudnia 2019 r., kserokopiach upomnień oraz potwierdzeń ich doręczeniach. Ponadto Skarżący oświadczył, że odbiera wszystkie kierowane do niego przesyłki pocztowe na adres nieruchomości, której opodatkowania sprawa dotyczy, czyli: ul. [...], [...]. Zaznaczył także, że poprzednie decyzje doręczano mu pod powyższym adresem i nie są mu znane przyczyny zmiany adresu do doręczeń bez jego wiedzy i zgody.
W świetle powyższych okoliczności, na tle podniesionych zarzutów, uzasadnione są wątpliwości co do prawidłowości doręczeń dokonywanych przez Wójta Gminy D. w postępowaniu podatkowym w podatku od nieruchomości. Nie wyjaśnia ich stanowisko wierzyciela ani treść przekazanego organowi egzekucyjnemu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. z dnia [...] czerwca 2019 r., którego niekompletna kopia znajduje się w aktach administracyjnych.
Do akt sprawy nie dołączono decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2015-2017, których dotyczy postępowanie egzekucyjne, w którym zapadły kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Nie można więc zweryfikować poprawności adresu, na który doręczano je Skarżącemu. Wprawdzie kopie upomnień przekazane organowi egzekucyjnemu oraz dowodów ich doręczenia zawierają adres: [...], ul. [...], to nie usuwa to powyższych wątpliwości. W świetle wynikłych rozbieżności wymaga jednoznacznego ustalenia na jakich informacjach dotyczących adresu do doręczeń oparł się organ podatkowy w postępowaniu w sprawie podatku od nieruchomości i czy ulegały one zmianie. Czy pochodzą one przykładowo ze złożonej przez Skarżącego informacji, o której stanowi art. 6 ust. 6 u.p.o.l., wniosków lub innych pism kierowanych do organu podatkowego. Czy decyzje kierowane Skarżącego za lata wcześniejsze i przez niego odbierane, były wysyłane na ten sam adres, co decyzje dotyczące lat 2015-2017. Bezsporne jest wszakże, że Skarżący regulował należności z tytułu podatku od nieruchomości w okresie od 2005 r. do 2014 r.
Sąd zauważa przy tym, że analiza akt sądowych w przedmiocie wniosku Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie (sygn. akt I SPP 225/19) wskazuje na szereg adresów, którymi Skarżący na przestrzeni kilkunastu lat posługiwał się w korespondencji urzędowej, z dostawcami mediów, czy z bankiem, to jest: [...].
Nie przesądzając zatem kwestii, czy rzeczywiście skutecznie doręczono decyzje wymiarowe oraz upomnienia należy stwierdzić, że przeprowadzone w tym zakresie postępowanie nie daje podstaw do przyjęcia niezasadności zarzutów, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a., co z kolei prowadzi do wniosku o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Stanowisko Wójta Gminy D. odnośnie skutków doręczenia w przypadku braku wymaganej informacji o zmianie adresu, pod który dokonuje się doręczeń jest co do zasady prawidłowe, to powinno być ono odnoszone do jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego, co jednak nie miało miejsca wobec dostrzeżonych uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.
Jednocześnie należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w stanowisku wierzyciela, że w myśl art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej do postępowań w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, czyli co do zasady w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości od osób fizycznych (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.), jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie – nie znajdują zastosowania przepisy, które przewidują, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia, a datą jego wszczęcia jest dzień doręczenia takiego postanowienia (art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej).
Odnosząc się natomiast do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego należy stwierdzić, że stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej o bezzasadności tego zarzutu jest trafne. Uzasadniając ten zarzut Skarżący konsekwentnie podnosi, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie objętego zarzutami tytułu wykonawczego możliwe jest zastosowanie także innych (poza zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) środków egzekucji, takich jak m.in. egzekucja z ruchomości, czy z nieruchomości. Niemniej jednak mogłoby to doprowadzić po jego stronie do powstanie strat w znacznym wymiarze.
Skarżący nie podał w istocie rzeczy jaki jego zdaniem środek egzekucyjny byłby dla niego mniej uciążliwy, celem chociażby wykazania, że w jego warunkach możliwe było zastosowanie środka mniej uciążliwego. Nie wykazał też, aby zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny. W ten sposób kwestionować można każdy zastosowany w toku egzekucji środek egzekucyjny. Każdy jest bowiem uciążliwy dla zobowiązanego, a wynika to z istoty przymusowego ściągania należności w ramach egzekucji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego jest jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał też, aby było inaczej. Ponadto zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, do czego zmierza Skarżący, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, akta sprawy należy uzupełnić o stosowne dokumenty, co pozwoli na rzetelne rozpoznanie zarzutów: nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, a także ocenę kwestii przedawnienia oraz dokonanie ewentualnej sądowej kontroli rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.
Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienia. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
T. Wójcik J. Szulc M. Łent