Uzasadnienie
W dniu 25 listopada 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 3.210 zł netto, na co składa się emerytura w wysokości 2.589 zł oraz dodatek z tytułu I grupy inwalidzkiej i kombatancki w kwocie 621 zł. Jako majątek skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni 56,95 m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Poza tym wnioskodawca podał, że posiada zadłużenie z racji pożyczki, której wartość wynosi 5.000 zł.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2016r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że sytuacja materialna skarżącego i jego dochody nie wypełniają przesłanki przyznania mu prawa pomocy.
W złożonym sprzeciwie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając powołał się na swój sędziwy wiek – 92 lata oraz stan zdrowia wskazując na trudności w poruszaniu się, utratę słuchu i słaby wzrok. Dodał, że jest kombatantem. Od czasu wypadku, który miał miejsce w 2012r. jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. W jego wyniku stracił wzrok, wielokrotnie przez dłuższy czas był hospitalizowany i przeszedł 3 operacje. Obecnie dzięki operacji widzi na jedno oko, słyszy natomiast tylko dzięki aparatowi słuchowemu. Na liczne wizyty u lekarzy dojeżdża taksówkami. Porusza się o kulach. Dodał, że jego mieszkanie jest własnością spółdzielni mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-6 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.
W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy zauważyć, że wykładnia określenia: "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.
Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie doradcy podatkowego zasługiwał na uwzględnienie. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że jego miesięczny dochód wynosi 3.210 zł netto. Posiada mieszkanie o powierzchni 56,95 m2, nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca zobowiązany jest ponadto do spłacania kredytu w wysokości 5.000 zł, który zaciągnął w celu opłacenia leczenia po wypadku. Podkreślenia wymaga, że na część jego dochodów (621 zł netto) składa się dodatek z tytułu I grupy inwalidztwa oraz uposażenie kombatanckie. Stanowią one z jednej strony rekompensatę z tytułu utraty zdrowia z drugiej zaś wyraz wdzięczności Państwa za zasługi wojenne. Skarżący podnosi, że wciąż ponosi koszty leczenia skutków wypadku, który miał miejsce w 2012r. Na ten cel zaciągnął w banku kredyt. Od 20 lat jest osobą niepełnosprawną z przyznaną I grupą inwalidzką. Z całą pewnością stwierdzić należy, że ze względu na stan zdrowia wnioskodawcy oraz jego podeszły wiek (92 lata), wydatki na leczenie (zakup leków, koszty dojazdów i wizyt lekarskich) stanowią duże obciążenie budżetu domowego. Ponadto skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem – wyżywienie, czynsz, opłaty eksploatacyjne. Jednocześnie wiek skarżącego i jego stan zdrowia niewątpliwie nie pozwalają na podjęcie jakiejkolwiek pracy i mogą stanowić utrudnienie w dochodzeniu swoich praw przed sądem, w postaci chociażby uczestniczenia w posiedzeniach sądowych.
W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, przede wszystkim wiek, stan zdrowia i niski w stosunku do wysokości koniecznych nakładów na leczenie dochód z emerytury oraz brak majątku (poza mieszkaniem), uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd przyznając prawo pomocy w zakresie całkowitym kierował się zasadą zapewnienia skarżącemu prawa (dostępu) do Sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Wobec powyższego na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.