Uzasadnienie
I Sygn. akt I SA/Bd 788/14
W dniu [...] 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto. Jako majątek nieruchomy wskazali mieszkanie o pow. [...] m² oraz działkę rekreacyjną o pow. [...] ha. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności. Jako przedmioty wartościowe wskazano samochód [...] rok prod. [...]. Ponadto wskazali, że z uwagi na choroby dużą cześć budżetu przeznaczają na leki oraz specjalistyczne diety.
Zarządzeniem z dnia [...]2014r. referendarz sądowy wezwał skarżących do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących ich sytuację finansową i majątkową.
W odpowiedzi skarżący oświadczyli, że kwota wpisu (500 zł) jest dwukrotnością podatku rocznego który stanowi przedmiot sporu w związku z czym żądanie dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej jest pogwałceniem stosunków międzyludzkich.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek.
W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.
Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżących złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawców. Wezwano m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach, nadesłania zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągów z rachunku bankowego, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatniczych skarżącego oraz dokumentów związanych z prowadzoną wobec skarżącego egzekucją sądową bądź administracyjną.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08.
Wskazać również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na tę właśnie sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem. Dlatego też, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do skarżących (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04).
Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF łączny dochód skarżących wynosi [...]zł. Ponadto poza mieszkaniem posiadają działkę rekreacyjną oraz samochód [...]rok prod. [...]. Co prawda skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazali, że dochód przeznaczają na utrzymanie mieszkania oraz bieżące wydatki (leki, dieta specjalistyczna) nie mniej nie przedłożyli żadnych dokumentów o które wzywał referendarz sądowy, które potwierdzałyby powyższą okoliczność. Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżących wykonane, uznać należy, że nie wykazali oni, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do nich wystąpiła.
Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.