Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 listopada 2020 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Prezesa Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń.
Przy piśmie z dnia 8 stycznia 2021 r. organ przesłał do tut. Sądu pismo małżonki skarżącego – B. L. z dnia [...] grudnia 2020 r., informujące o śmierci skarżącego H. L..
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu, zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego w W. o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu H. L.. Akt ten wpłynął do tut. Sądu 18 stycznia 2021 r. (k. 22-23 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie sądowe podlegało umorzeniu w związku z zaistnieniem w niniejszej sprawie przesłanki z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, uzyskanego z Urzędu Stanu Cywilnego w W., H. L. zmarł w dniu [...] listopada 2020 r. W chwili śmierci, H. L. był już stroną postępowania sądowego, w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., bowiem chwilą wniesienia skargi jest data wniesienia jej do organu II instancji, co w niniejszej sprawie nastąpiło 6 listopada 2020 r. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W związku z powyższym, uznać należy, że w chwili śmierci skarżącego postępowanie sądowe już się toczyło, zaś jemu samemu przysługiwał przymiot strony tego postępowania.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast legalność i zasadność, wydanej w stosunku do H. L., decyzji organu II instancji, utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą skarżącemu umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń z tytułu emerytury rolniczej.
W dniu 1 czerwca 2020 r. H. L. zwrócił się do Prezesa KRUS o umorzenie zaległości z ww. tytułu, korzystając tym samym z uprawnienia przyznanego mu treścią art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, regulującego zasady umarzania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Uprawnienie to jest ściśle związane z osobą, która chce z niego skorzystać, w związku z czym, wydając decyzję organ rentowy bada istnienie przesłanek umożliwiających umorzenie należności w odniesieniu do osoby o to wnioskującej (w tym przypadku skarżącego). Zastosowanie ulgi w spłacie kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest więc prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego.
Istotą postępowania administracyjnego prowadzonego w tym trybie jest ustalenie przez organ administracji publicznej czy w stosunku do wnioskodawcy, a więc konkretnego podmiotu, na który został nałożony określony obowiązek o charakterze publicznoprawnym, zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi. Co istotne organ prowadzący postępowanie ustala czy w sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca udzielenie ulgi wyłącznie w odniesieniu do podmiotu, który zwrócił się o udzielenie takiej ulgi. Organ analizuje zatem indywidualną sytuację wnioskodawcy, w szczególności stan majątkowy, stan zdrowia czy możliwość podjęcia zarobkowania. Powyższe przekłada się więc bezpośrednio na sposób związania przedmiotu zainicjowanej sprawy administracyjnej z osobą wnioskodawcy.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że w postępowaniu w sprawie, której przedmiotem jest umorzenie należności publicznoprawnych, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy, przeprowadzana z punktu widzenia przesłanek warunkujących możliwość przyznania ulgi. W realiach niniejszej sprawy nie ma wątpliwości co do faktu, że zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego H. L..
Dodać przy tym należy, że udziału w niniejszym postępowaniu nie zgłosiła żadna inna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania.
W konsekwencji, skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczy uprawnienia do domagania się umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego, należało orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.