Uzasadnienie
I SA/Bd 818/07
S.K. w dniu [...]2006r. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z L. - z /s w S. - o przyznanie renty strukturalnej Do wniosku załączył:
wypis z rejestru gruntów z [...] 2005r.;
kserokopię aktu notarialnego Rep. [...], w którym zadeklarował do przekazania gospodarstwo rolne o łącznej pow. użytków rolnych 6,52 ha.
Kierownik Biura Powiatowego (BP), po weryfikacji ww. wniosku, wydał w dniu [...] 2006r. postanowienie Nr [...] o spełnieniu przez wnioskodawcę wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej.
W dniu [...] 2006r. skarżący dostarczył organowi zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie własności gospodarstwa tj. notarialną umowę darowizny z dnia [...] 2006r. mocą którego ww. gospodarstwo rolne o pow. 6,52 ha zostało przekazane synowi M.K. oraz oświadczenie, iż z dniem [...] 2006r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (tj. gospodarstwa rolnego i towarowej produkcji rolnej).
Kierownik BP po pozytywnej weryfikacji złożonych dokumentów wydał w dniu [...]2006 r. decyzję Nr [...]o przyznaniu wnioskodawcy renty strukturalnej.
Organ, w trakcie obsługi wniosków o dopłaty bezpośrednie podjął informację o prawdopodobnym posiadaniu przez wnioskodawcę działek, które nie zostały wykazane we wniosku o rentę. W związku z tym organ podjął czynności sprawdzające i w tym celu zwrócił się do Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w L. Następnie pismem z dnia [...]2007r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W rezultacie tych działań postanowieniem z dnia [...] Nr [...]organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty. Następnie w dniu [...] 2007r. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem wnioskodawcy, jego żony oraz świadka T.G. Zeznania złożone w trakcie rozprawy administracyjnej potwierdziły istnienie po stronie wnioskodawcy 1/6 współwłasności tj. 1,785 ha z 10,71 ha użytków rolnych, odziedziczonych po ojcu skarżącego.
W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2006r. o przyznaniu renty i odmówił jej przyznania wskazując jako podstawę prawną § 4 pkt 4 i 5, § 6 ust. 1, § 9 w zw. z § 20 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.).
W uzasadnieniu organ przywołał stan faktyczny i wskazał, że powodem odmowy przyznania renty strukturalnej był fakt, że wnioskodawca w dniu 10 listopada 2006r. pomimo zobowiązania nie przekazał wszystkich gruntów rolnych, które były w jego posiadaniu.
W odwołaniu skarżący podniósł, że sporne działki otrzymał wraz z matką i siostrą w wyniku spadkobrania po ojcu. Podał, że grunty te od 1990 r. były dzierżawione a ostatnia umowa dzierżawy, zawarta na 10 lat w dniu 18 grudnia 2006r. wygasa w roku 2016.
W opinii skarżącego spełnił wszystkie wymagania do otrzymania renty. Odmowa jej przyznania jest zdaniem strony przejawem złej woli organu.
Organ odwoławczy nie uznał argumentów skarżącego i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji argumentując, iż wnioskodawca w okresie 6 miesięcy od dnia 10 maja 2006r. (data otrzymania postanowienia o spełnieniu przesłanek do uzyskania renty) nie wyzbył się 1/6 udziału we współwłasności nieruchomości rolnych, co stanowiło naruszenie § 6 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w myśl, którego " warunek przekazania gospodarstwa rolnego jest spełniony" - gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, będące zarówno w posiadaniu wnioskodawcy jak i jego małżonka. Ten fakt dotyczy także współposiadania.
W skardze do Sądu skarżący ponownie podniósł te same argumenty jak w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że umowa dzierżawy z dnia [...] 2006r. była jedynie zmianą umowy poprzedniej, co oznacza, że spełnił wymagane warunki do uzyskania renty.
Skarżący nadto zauważył, że organ II instancji błędnie określił organ I instancji, którym jest BP w L. z/s w S. a nie jak wskazano w W. Ponadto skarżący uzyskaną informację o tym, że jego sprawę przekazano do wyjaśnienia radcy prawnemu Oddziału Regionalnego potraktował jako naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy, po wznowieniu postępowania w sprawie renty, zasadnie odmówiły jej przyznania, argumentując odmowę faktem nie ujawnienia współposiadania w 1/6 części w gospodarstwie rolnym, odziedziczonym po ojcu.
Zdaniem organu fakt nie ujawnienia wszystkich gruntów rolnych była nową okolicznością uprawniająca do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dającą podstawę do wznowienia postępowania. Organ za podstawę prawną odmowy przyznania renty strukturalnej wskazał § 4 pkt 4 i 5, § 6 ust. 1, § 9 w zw. z 20 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.).
W myśl § 4 pkt 4 i pkt 5 ww. rozporządzenia dla uzyskania renty strukturalnej rolnik winien spełnić dwa podstawowe warunki, tj.:
przekazać gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha;
zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.
Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, zarówno te które są własnością wnioskodawcy jak i jego współmałżonka jak również i te, które są przedmiotem ich współwłasności.
W myśl § 9 ust. 1 z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej mamy do czynienia wtedy, gdy rolnik po przekazaniu wszystkich użytków rolnych nie posiada więcej niż 0,5 ha tychże użytków, przy czym działalność rolnicza prowadzona jest wyłącznie w celu zaspokojenia potrzeb wnioskodawcy lub osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Organ uznał, że fakt posiadania udziału we współwłasności stanowiący 1/6 części z 10,71 ha użytków rolnych tj. 1,785 ha przekracza dozwoloną wielkość 0,5 ha i jest wystarczającą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania renty.
Rolnik, jak wynika z treści odwołania i skargi nigdy nie prowadził na niej działalności rolniczej na własny rachunek, gdyż grunty te będące własnością pozostałych spadkobierców (matki i siostry wnioskodawcy) były od 1990 r. nieprzerwanie oddane w dzierżawę. Ostatnia umowa dzierżawy wygaśnie w roku 2016.
Jak wynika z akt sprawy deklarowane gospodarstwo rolne zostało aktem notarialnym przekazane synowi skarżącego. Co oznacza, że warunek o przekazaniu całego gospodarstwa rolnego został spełniony. Rolnik nie pozostawił sobie z w/w gospodarstwa nawet działki 0,5 ha.
Należy zauważyć, że zgodnie z zapisem obowiązującego rozporządzenia gospodarstwo rolne winno mieć co najmniej 1 ha. W niniejszej sprawie rolnik zgodnie z deklaracją swoje gospodarstwo rolne, na którym do tej pory gospodarował w całości tj. 6,5 ha przekazał następcy.
Należy zauważyć, że kwestia rent strukturalnych jest elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, uregulowanym w rozporządzeniu Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r., jak również w rozporządzeniu Komisji WE Nr 445/2002 z dnia 26 1utego 2002 r., ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 (Official Journal L 074 z dnia 15 marca 2002 r.).
Z dniem 1 maja 2004 r. przepisy te stały się częścią polskiego porządku prawnego, obowiązują na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez konieczności odrębnego ich wprowadzania do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy inkorporacji przez organ państwa członkowskiego i powinny być stosowane bezpośrednio.
Przepisami prawa polskiego, regulującymi szczegółowo warunki uzyskania renty strukturalnej i tryb jej przyznawania są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie delegacji wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.)
Warunki przyznania renty strukturalnej jak wskazano powyżej zostały określone w § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r.
Aby rozstrzygnąć niniejszy spór należy przede wszystkim przywołać § 2 ww. rozporządzenia, gdzie Ustawodawca zdefiniował pojęcie " działalności rolniczej" jako:
- produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu fermowego oraz chów i hodowla ryb."
Decydujące znaczenie w sprawie ma również treść przepisu § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia w myśl, którego:
warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, zastrzeżeniem § 9 pkt 1.
Natomiast § 9 ust. 1 stanowi, iż warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 5 uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym".
Należy zatem stwierdzić, że Ustawodawca w cyt. przepisie wyraźnie użył sformułowania " tego gospodarstwa rolnego". Należy zauważyć posiłkując się definicją " gospodarstwa rolnego" zawartą w art. 55 3 kodeksu cywilnego, iż za gospodarstwo rolne uważa się: " grunty rolne wraz z gruntami leśnymi budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego." Co oznacza, że Ustawodawca używając sformułowania "tego gospodarstwa rolnego" miał na myśli gospodarstwo rolne, które rolnik zadeklarował do przekazania a nie jak uznał organ wszystkie grunty rolne będące w posiadaniu rolnika. W przeciwnym razie doszło by do pozbawienia rolnika wszystkich posiadanych nieruchomości nawet tych, na których działalność rolnicza jak w przypadku skarżącego nie była przez niego nigdy prowadzona i które przez zgoła 20 lat są dzierżawione. Takie rozumienie powyższego sformułowania potwierdza wyrok WSA w Warszawie z dnia 04 kwietnia 2006r. sygn. Akt IV SA / Wa 96/06 (publ. Lex 204976) z tezą:
" Ze sformułowania " tego gospodarstwa" użytego w § 6 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) wynika, iż przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego".
Porównaj również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2006r. sygn. Akt IV S.A./Wa 944/06 (Lex 283613), w którym stwierdzono, że "przedmiotem przekazania są te użytki rolne, stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą - gospodarstwo rolne, na których wnioskodawca prowadził określoną działalność rolniczą, ponosząc z związku z tym określone ciężary, jak też uzyskując określone korzyści, niezależnie od tego czy stanowiły własność odrębną jego lub małżonka, czy też ich współwłasność."
Zdaniem Sądu podstawową i decydującą kwestią jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w cyt. § 2 ww. rozporządzenia oraz kwestia przekazania młodym rolnikom gospodarstw rolnych. Było to intencją jak się zdaje Unii Europejskiej jak i polskiego Ustawodawcy.
Bez wątpienia należy zastosować interpretację celowościową i wskazać, że powodem wprowadzenia rent strukturalnych, nazywanych potocznie wcześniejszymi emeryturami jest zmiana pokoleniowa, jak i technologiczna na obszarach wiejskich a nie wywłaszczenie rolników ze wszystkich posiadanych nieruchomości, zwłaszcza, że przyznaje się rentę strukturalną już za przekazanie gospodarstwa o obszarze przekraczającym 1 ha.
Sąd stwierdza, w oparciu o załączony materiał dowodowy, że organ nie dokonał sprawdzenia zasadności twierdzeń strony o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu § 2 cyt. rozporządzenia. Organ nie sprawdził czy rolnik prowadził ww. działalność na odziedziczonym udziale oraz czy udział ten mógł stanowić gospodarstwo rolne w rozumieniu definicji gospodarstwa rolnego zawartego w kodeksie cywilnym.
Te kwestie zostały przez organy pominięte, co zdaniem Sądu narusza art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W tej sytuacji odmowa przyznania renty została wydana przedwcześnie.
W świetle powyższych wywodów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono w oparciu o art. 152, o kosztach w oparciu o art. 200 cyt. ustawy.