Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. skierowaną do [...] (Skarżący) Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. Organ przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256) – dalej: "k.p.a.", ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.) oraz ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) – dalej "ustawa COVID-19".
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec 2020 r. Decyzja ta została doręczona przez PUE w dniu [...] lipca 2020r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie wpłynął do Oddziału w dniu [...] stycznia 2021r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. O prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy Skarżący został pouczony w decyzji. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem [...] sierpnia 2020 r.
W złożonej skardze Skarżący podał, że list zawierający wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zgodnie z wydrukiem ze strony Poczty [...], dotarł do Urzędu Pocztowego [...] w dniu [...] lipca 2020 r. o godzinie [...], a awizo jest o [...] dnia [...] lipca 2020 r. Zdaniem Skarżącego nie ponosi on winy za to, że jego list z lipca nie został doręczony do ZUS i uważa, że to ZUS nie odebrał jego przesyłki. Dalej Skarżący opisał okoliczności związane ze składaniem deklaracji DRA.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: ustawa o COVID-19). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2021r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Wskazać należy, że strona skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów Sąd stwierdza, że narusza ona prawo, a wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie Skarżący wnioskiem z [...] maja 2020r. wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020r. Organ uznał decyzję za doręczoną przez platformę PUE w dniu [...] lipca 2020r. Pismem z dnia [...] grudnia 2020r. oznaczonym jako "Wyjaśnienie" Skarżący wniósł m.in. o ponowne rozpatrzenie i wydanie decyzji pozytywnej, dotyczącej zwolnienia z opłacania składek za miesiąc marzec 2020r. ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2021r., kwalifikując wniesione pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził uchybienie terminu do jego złożenia na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19. Na tę decyzję, Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2021r. wniósł skargę do tut. Sądu.
Mając na uwadze rozstrzygnięcie podjęte przez ZUS w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2021r., stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy podkreślić, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych, mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego.
Jednym z nich jest art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 stanowiący w ust. 1, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
Powyższy przepis uwzględnia m.in. sytuacje, w których strona uchybiła terminowi, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, a także uchybiła terminowi zawitemu, a jego niezachowanie wywołuje negatywne skutki dla strony. W rozważanej sprawie ZUS ustalił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020r. Organ uznał decyzję za doręczoną w dniu [...] lipca 2020r., przyjmując jednocześnie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Oddziału w dniu [...] stycznia 2021r., a więc z uchybieniem terminu do jego złożenia.
Przyjmując powyższe ustalenia za podstawę wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2021r., stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ pominął wskazaną wcześniej regulację, zawartą w przepisie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który to przepis został wprowadzony do tej ustawy z dniem 16 grudnia 2020 r. (dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. Dz. U. z 2020, poz. 2255) i obowiązywał zarówno w dacie złożenia przez skarżącego pisma z dnia [...] grudnia 2020r. jak i wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji. Od sformułowanego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że organ dopełnił tego obowiązku. Organ stwierdzając uchybienie przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawiadomił strony o uchybieniu terminu oraz nie wyznaczył stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając tym samym przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, a także art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. Organ procedując, odniesie się do pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2020r. oraz załączonej do niego kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki, a w sytuacji podtrzymania ustaleń o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020r. z uchybieniem terminu, zastosuje tryb wynikający z przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.