Uzasadnienie
W dniu 20 lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły wnioski (formularze PPF) J. i A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy wnioskodawcy uzasadnili trudną sytuacją materialną spowodowaną prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i w związku z tym zajęciem ich majątku, wynagrodzeń oraz świadczeń emerytalnych. Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dom o powierzchni 200 m2. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi około 4.950,00 zł miesięcznie. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Mają do spłaty raty dwóch kredytów w łącznej wysokości około 59.500,00 zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazali żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponoszą ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. W formularzu został wskazany fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zaciągnięcia kredytów.
Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżący wraz z żoną dysponuje kwotą dochodu w wysokości 4.950,00 zł miesięcznie. W przeliczeniu na jedną osobę dochód wynosi zatem 2.475,00 zł miesięcznie zaś minimalne wynagrodzenie w Polsce od 2012r. 1.500,00 zł miesięcznie.
Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie dotyczy skarżących. Przemijające problemy finansowe nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia strony od kosztów sądowych.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez skarżących w ogóle podniesione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Wpis sądowy w przedmiotowej sprawie ustalony w oparciu o § 1 pkt 4) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.) wynosi 2.000 zł. Przy podanych powyżej kwotach należało stwierdzić, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego nie zakłóci jej płynności finansowej, gdyż wpis jest uiszczany jednorazowo po to, aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Tym bardziej, że pełnomocnik reprezentujący skarżących działa pro bono.
Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.