Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi wobec majątku M. B. (dalej jako: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z [...] marca 2009 r., od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z [...] września 2009 r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w S. na należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za poszczególne miesiące w latach 2000-2002.
Odpis tytułu wykonawczego nr [...] doręczono zobowiązanemu 13 marca 2009 r., natomiast odpisy pozostałych tytułów wykonawczych – 10 września 2009 r.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, które ostatecznie nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonych należności.
Pismem z 7 września 2020 r. pełnomocnik skarżącego, powołując się na art. 59 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co uzasadnił długością prowadzonego postępowania oraz bezskutecznością egzekucji.
Dyrektor Oddziału ZUS w B. postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...], odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. DIAS wskazał, że z akt sprawy wynika, że od 27 stycznia 2020 r. skarżący jest zatrudniony w P. W lutym 2020 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 309,52 zł, od marca do lipca 2020r. - w wysokości 1.300 zł, zaś w sierpniu 2020 r. - 3.563,24 zł. W uwagi na ujawniony majątek, zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia ww. wynagrodzenia za pracę. Zajęcie doręczono zobowiązanemu i pracodawcy 12 października 2020r. W odpowiedzi wezwanie pracodawca poinformował, że od 1 października 2020 r. wynagrodzenie ww. wynosi 2.600zł brutto, czyli nie przekracza kwoty podlegającej zajęciu. W załączeniu przedłożył kopie listy płac skarżącego, z których wynika, że w miesiącach; lipiec - wrzesień 2020 r. zobowiązany otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 3.563,24 zł brutto.
W opinii DIAS w toku postępowania egzekucyjnego możliwe jest uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a okoliczności tej nie zmienia bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Co więcej, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie uzależnia umorzenia postępowania egzekucyjnego od długości jego trwania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący zaskarżył je w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Autor skargi zarzucił naruszenie:
- - art. 59 § 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnie i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do mylnego przyjęcia, że brak jest przesłanek do zastosowanie tego przepisu;
- - art. 6, 7, 8 i 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasady równego traktowania i zasady szybkości postępowania, poprzez zaniechanie podejmowania z urzędu wszystkich czynności niezbędnym do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a podejmowanie pozornych czynności egzekucyjnych, mających na celu złamanie zasady praworządności.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna. Została ona rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej powołana jako: p.p.s.a.), sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...].10.2020 r. Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...].
W myśl art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym przypadku ma charakter fakultatywny, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych w postępowaniu, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a. organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej; ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 2656/18).
Powyższe, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie bezsprzecznie wynika z akt sprawy i podejmowanych przez organ czynności.
Skarżący kwestionuje możliwość prowadzenia przez wiele lat postępowania egzekucyjnego, wbrew dyspozycji wynikającej z przytaczanego art. art. 59 § 2 u.p.e.a.
Rację należy jednak przyznać organowi. Z akt sprawy bowiem jednoznacznie wynika, że zobowiązany posiada majątek, który podlega egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny ustalił, że Skarżący od 27.01.2020 r. jest zatrudniony w P. W lutym 2020 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 309,52zł, od marca do lipca 2020r. - w wysokości 1.300 zł, zaś w sierpniu 2020 r. - 3.563,24zł. Z uwagi na ujawniony majątek, zawiadomieniem nr [...] z [...].10.2020r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia ww. wynagrodzenia za pracę. Zajęcie doręczono zobowiązanemu i pracodawcy 12.10.2020 r. W odpowiedzi na wezwanie pracodawca poinformował, że od 01.10.2020 r. wynagrodzenie ww. wynosi 2.600zl brutto, czyli nie przekracza kwoty podlegającej zajęciu. W załączeniu przedłożył kopie listy płac Skarżącego, z których wynika, że w miesiącach: lipiec - wrzesień 2020 r. zobowiązany otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 3.563,24zł brutto.
Zatem z uwagi na istnienie majątku zobowiązanego, prawidłowo stwierdzono, że na dzień wydania postanowienia nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Okoliczności tej nie zmienia bezskuteczność prowadzonej egzekucji, na którą powołuje się zobowiązany w zażaleniu. Rację ma organ wskazując, że po pierwsze, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie odwołuje się do skuteczności egzekucji administracyjnej jako takiej, ale do ustalenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Artykuł 59 § 2 u.p.e.a znajduje zastosowanie, gdy zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, co wobec przedstawionych wyżej danych dotyczących stanu majątkowego skarżącego, byłoby niewątpliwie przedwczesne. Z akt sprawy wynika, że w 2020 r. wystąpiły miesiące, w których zobowiązany otrzymywał wynagrodzenie powyżej minimalnego np. w miesiącach: lipiec - wrzesień 2020r. zobowiązany otrzymał wynagrodzenie w wysokości 3.563,24zł brutto. Oznacza to, że istnieje realna szansa, że dochody wzrosną i przekroczą minimalną kwotę wynagrodzenia, podlegającą zajęciu.
Ustawa egzekucyjna pozostawiła organowi egzekucyjnemu ocenę "perspektyw wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania" (wyrok WSA w Gliwicach z 14.07.2015 r., sygn. akt I SA/GI 66/15).
Po drugie, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie uzależnia umorzenia postępowania egzekucyjnego od długości jego trwania. Należy wskazać, że organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie egzekucyjne i podejmować czynności egzekucyjne, tak długo, jak długo istnieje ważny tytuł wykonawczy, skutecznie doręczony zobowiązanemu. Dopóki istnieje majątek, z którego można prowadzić egzekucję, to brak jest podstaw do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu, że okoliczność, że w niniejszej sprawie ZUS występuje w podwójnej roli, tj. jako wierzyciel i jednocześnie jako organ egzekucyjny, wbrew twierdzeniu pełnomocnika, nie wpłynęła na długość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należy zauważyć, że prawo do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz skargi na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania egzekucyjnego, przysługuje nie tylko wierzycielowi, ale także zobowiązanemu. W orzecznictwie wskazuje się, że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest pozbawiony również możliwości żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2007 r., sygn. III SA/Wa 1469/07).
Wbrew twierdzeniu pełnomocnika, ani organ egzekucyjny, ani organ nadzoru, nie miały obowiązku dołączenia do wydanych rozstrzygnięć kalkulacji kosztów postępowania egzekucyjnego. Kalkulacja, z której wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, byłaby istotna w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., a nie odmowy jego umorzenia, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Dyrektora tut. Izby, sporządzenie kalkulacji jest zbędne w przypadku stwierdzenia przez organy, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie (wyrok NSA z 28.07.2020r., sygn. akt II FSK 1472/19). Jednocześnie należy dodać, że ww. wyrok zapadł w postępowaniu egzekucyjnym, w toku którego organy stwierdziły, że został spełniony warunek ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a
Organ zasadnie wskazuje, że fakt, iż organ przez długi okres nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych nie jest równoznaczne z tym, że egzekucja administracyjna nie toczy się ani też że postępowanie to podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Fakt doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych i brak zakończenia tego postępowania sprawia, że postępowanie egzekucyjne jest w toku a organ może w każdej chwili, zwłaszcza gdy podejmie informację o tym, że zobowiązany dysponuje środkami, dokonać czynności mających na celu zaspokojenie wierzyciela. Przekładając powyższe na realia rozpoznawanej spraw należało przyjąć, że organ egzekucyjny mógł w 2020 r. zająć wynagrodzenie skarżącego za pracę świadczoną w P. sp. z o.o.
Sąd nie potwierdza też, aby zostały naruszone przepisy postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Naruszeń tych skarżący upatruje w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, z naruszeniem zasady równego traktowania i zasady szybkości postępowania, poprzez zaniechanie podejmowania z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli i piodejmowanie pozornych czynności egzekucyjnych, mających na celu złamanie zasady praworządności
Zarzut ten sąd odczytuje jako oczekiwanie przez skarżącego, aby organ nie poszukiwał majątku osób zobowiązanych, lecz w sytuacji, gdy przez pewien czas dłużnik nie wykazuje takiego majątku czy nie posiada dochodów, aby umarzał postępowanie egzekucyjne. Sąd nie dostrzega prawnych podstaw do uwzględnienia tego zarzutu.
To skarżący, nie wywiązując się dobrowolnie ze swoich wymagalnych zobowiązań, pomimo uzyskiwania dochodów pozwalających na to, narusza zasady współżycia społecznego, przerzucając na państwo, a tym samym na pozostałych obywateli, ciężar swoich zobowiązań. O naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej nie można mówić w sytuacji, gdy organ wywiązując się ze swoich obowiązków, w sytuacji podjęcia informacji o uzyskiwaniu przez skarżącego dochodów, podejmuje działania mające na celu wyegzekwowanie należności.
Sąd nie dostrzega, aby doszło do naruszenia zasady równego traktowania. Z treści skargi nie wynika, aby skarżący był traktowany inaczej niż inne osoby czy podmioty znajdujące się w analogicznej sytuacji.
Skarżący nie wykazał też, aby organy działały opieszale. Z akt sprawy wynika, że organ dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącego, gdy tylko powziął informację o jego istnieniu. Jeśli skarżący uważa natomiast, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, to może podjąć próbę zwalczania tego wnosząc skargę na przewlekłość.
W tym stanie rzeczy sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł o oddaleniu skargi.