Uzasadnienie
Fundacja "P." złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. pismo nazwane "wniosek o przystąpieniu do uczestnictwa w rozpatrywaniu spraw podatkowych odnośnie nieruchomości ozn. nr geod. [...] w N. za rok 2012, 2013, 2014, 2015", wskazując, że ma w tym interes prawny w związku z umową użyczenia ww. nieruchomości". Po wezwaniu przez Kolegium Fundacja przedłożyła zgodę podatników – M. i W. G. - na jej udział w postępowaniu oraz umowę użyczenia nieruchomości i statut Fundacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] odmówiło dopuszczenia Skarżącej Fundacji do udziału w postępowaniu podatkowym na prawach strony.
Składając zażalenie na przedmiotowe postanowienie Prezes Zarządu Fundacji stwierdził, że nie rozpatruje ono złożonego wniosku. Jego zdaniem interes prawny Fundacji wynika nie tylko z przepisów prawnych, ale także z logiki prawniczej.
Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło postanowienie własnej umorzyło postępowanie w kwestii dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu na zasadach art. 133a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p.") w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2015, od nieruchomości ozn. jako działki nr geod. [...] położonej w N. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 133a § 1 i 2 o.p., postępowanie w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu podatkowym na prawach strony wszczynane jest na wniosek zainteresowanej organizacji. Fundacja nie zgłosiła takiego wniosku. Oznacza to, że postępowanie w sprawie dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu podatkowym na zasadach określonych art. 133a o.p. było od początku bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji, kierując się brzmieniem art. 208 § 1 o.p., należało uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w kwestii dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu podatkowym.
Dodatkowo organ zauważył, że ocena, czy Fundacja może uczestniczyć w postępowaniu podatkowym na prawach strony w oparciu o art. 133a o.p., również pod względem merytorycznym budzi wątpliwości. Skoro celem tej organizacji jest m.in. udzielanie wszelakiej pomocy repatriantom, a - jak wynika z dokumentów, jedną ze stron przedmiotowego postępowania podatkowego jest repatriant, to w przypadku, gdyby organizacja ta wyraziła jednoznaczną wolę udziału w postępowaniu, odmowa dopuszczenia jej do postępowania wymagałaby wykazania, że nie przemawia za tym ani interes publiczny (w celach statutowych Fundacji mieści się bowiem niewątpliwie). Ponieważ udzielanie pomocy repatriantom należy do konstytucyjnych zadań państwa polskiego, wykazanie braku interesu publicznego w nin. orzypadku byłoby niezmiernie trudne, zwłaszcza w sytuacji, gdy wcześniejsze decyzje podatkowe organów samorządowych kierowane do Państwa G. były uchylane przez sąd administracyjny.
Rozważania te są już wszakże bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie podatkowe zostało zakończone decyzją ostateczną. Również z tego względu postępowanie w sprawie udziału Fundacji w postępowaniu na prawach strony kwalifikowało się do umorzenia.
Organ stwierdził ponadto, że poza przedmiotem postępowania wszczętego zażaleniem Fundacji na postanowienie Kolegium z dnia [...] czerwca 2016 r. pozostaje kwestia braku rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. o uznanie za stronę postępowań podatkowych dot. ww. nieruchomości. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzygało tej kwestii. Dlatego rozpatrując niniejsze zażalenie organ odwoławczy nie może rozpoznać zasadności tych zarzutów i żądań, które nie zostały zaskarżonym aktem rozstrzygnięte (granice rozpoznania sprawy w II instancji wyznacza zakres rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w pierwszej instancji). Tego typu żądanie podlega natomiast rozpatrzeniu w toku postępowania podatkowego (także odwoławczego). Nie obowiązuje tymczasem żaden przepis ustawowy przewidujący zaskarżanie postanowień rozstrzygających takie kwestie jak ta, czy dana osoba jest stroną postępowania podatkowego.
Organ prowadzący postępowanie podatkowe musi (z urzędu albo też na wniosek osoby twierdzącej, że spełnia przesłanki z art. 133 o.p.) ocenić i rozstrzygnąć taką kwestię przed podjęciem decyzji w sprawie. Jeżeli osoba, która domagała się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony, jest przekonana, że bezzasadnie ją pominięto, może żądać wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Organ pouczył też, że zarzut błędnego rozstrzygnięcia kwestii zasadności wniosku Fundacji może być także podnoszony przez adresatów decyzji podatkowej w odwołaniu lub w skardze do sądu administracyjnego.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, Fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. Zdaniem strony skarżącej, organ nie rozpoznał merytorycznie jej wniosku o przystąpienie do uczestnictwa w rozpatrywaniu sprawy podatkowej. Podniosła, że zwróciła się do organu w trybie art. 133 o.p., a jej wniosek został rozpatrzony w trybie art. 133a o.p. Zdaniem Fundacji, posiada ona interes prawny w sprawie, gdyż jest samoistnym posiadaczem nieruchomości i w jej interesie leży prawidłowość naliczania podatku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Przedmiotem sporu jest ocena prawidłowości skutków prawnych złożonego przez Skarżącą wniosku na podstawie art. 133 § 1 o.p. o przystąpieniu do uczestnictwa w rozpatrywaniu spraw podatkowych odnośnie nieruchomości ozn. Nr geod. [...] w N. za rok 2015.
W myśl ww. powołanego przepisu prawa, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.
Oznacza to, że stroną niniejszego postępowania podatkowego są wyłącznie podatnicy, czyli osoby na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za określone lata. W świetle brzmienia art. 3 ust. 1 u.p.o.l. osobami tymi będą wyłącznie właściciele przedmiotów opodatkowania, czyli Pani M. i Pan W. G., bowiem to oni byli właścicielami działek nr [...] oraz posadowionych na nich budynków, co wynika z § 1 załączonej do wniosku umowy użyczenia. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że przedmioty opodatkowania od dnia [...] marca 2012 r. znajdowały się w użytkowaniu Fundacji "P.", bowiem umowy cywilnoprawne, co do zasady (wyj. nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego) nie przenoszą obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.
Jednocześnie wskazać należy, że osoby trzecie są stroną w postępowaniu jedynie wówczas, gdy względem tychże osób trzecich toczy się postępowanie uregulowane w art. 107-119 o.p., a takie postępowanie w przedmiotowej sprawie się nie toczyło. Powyższa ocena dokonana została także w sprawie wymiarowej, w toku której dochodzi każdorazowo do ustalenia, kto jest stroną postępowania..
Należy też wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, poszukując możliwości dopuszczenia Skarżącej do udziału we wnioskowanym postępowaniu, rozważyło dodatkowo możliwość zastosowania w tej sprawie art. 133a o.p., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby, za jej zgodą, występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu - jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes publiczny.
W ocenie Sądu organ dokonał oceny czy cele statutowe Skarżącej uzasadniają jej prawo do przystąpienia do sprawy. Celem Fundacji jest udzielanie wszelkiej pomocy: 1. osobom, które mają zamiar powrócić w ojczyste strony;
- 2. repatriantom i imigrantom;
- 3. Polakom pozostającym za granicą; 4 uchodźcom politycznym (§ 9 Statutu). W § 10 Statutu Fundacji "P." wskazano w jaki sposób realizuje ona cel statutowy, w szczególności poprzez: 1. organizowanie nauki języka polskiego, 2. organizowanie szkoleń zawodowych, 3. Pomoc w realizacji sfery socjalnej, finansowanie budownictwa mieszkaniowego i kulturalnego, 4. Pozyskiwanie i tworzenie miejsc pracy, 5. Współpracę z organami administracji państwowej, 6. Popieranie inicjatywy prywatnej i przedsiębiorczości oraz inne (łącznie 10 punktów). Kolejne paragrafy Statutu określają na czym polega działalność nieodpłatna pożytku publicznego Fundacji (np. związana z pośrednictwem pracy, pozostała opieka wychowawcza i społeczna bez zakwaterowania (...), a także na czym polega działalność odpłatana pożytku publicznego Fundacji (np. związana z pośrednictwem pracy, pozaszkolne formy kształcenia, gdzie indziej nie sklasyfikowane (...). W § 16 Statutu wymieniono 8 punktów dotyczących przedmiotu działalności gospodarczej Fundacji, w rozmiarach służących realizacji celu statutowego (np. pozostała działalność wydawnicza, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, pozostała sprzedaż detaliczna poza siecią sklepową i inne (...).
Biorąc powyższe pod uwagę organ odniósł się merytorycznie do wniosku Skarżącej i zastosował art. 133a O.p., a zatem organ odwoławczy powinien uwzględnić postępowanie organu I-szej instancji i także odnieść się merytorycznie do odwołania. Nie było bowiem żadnych podstaw do uchylania decyzji organu I-szej instancji i umarzania postępowania w tej sprawie, gdyż prowadzone postępowanie było na podstawie art. 133a O.p. a nie na podstawie art. 133, na co wskazywał wniosek. Pomimo błędnej podstawy prawnej zawartej we wniosku organ I-szej instancji zastosował podstawę prawidłową i na tej bazie rozpoznał wniosek.
Na zakończenie dodać należy, iż takie stanowisko, świadczące o prawidłowej kwalifikacji wniosku strony skarżącej przez organ I-szej instancji znalazło poparcie w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu o sygn.. akt I SA/Bk 791/16.
W tym stanie rzeczy, uznając uzasadnione zarzuty skargi, Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.