Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 2 września 2008 r. (sygn. akt I SA/Bk 118/06) oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] stycznia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre okresy rozliczeniowe 1998 r.
W dniu 29 października 2008 r. M. B. (dalej jako Skarżący) wniósł sporządzoną przez pełnomocnika zawodowego skargę kasacyjną, od której został określony wpis w wysokości 715 zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 29 października 2008 r.). Po otrzymaniu odpisu zarządzenia dotyczącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, Skarżący w dniu 23 grudnia 2008 r. złożył wniosek om przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na druku PPF. W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na trudną sytuację materialna spowodowaną dużymi wydatkami na leki, spłatą kredytu na samochód i pożyczki mieszkaniowej. Po uzupełnieniu wniosku w dniu 29 stycznia 2009 r. o przyznaniu prawa pomocy orzekał referendarz sądowy, który postanowieniem z 5 maja 2009 r. wniosek oddalił (uznano, że postanowienie zostało doręczone 27 maja 2009 r.).
Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w ustawowym terminie 7 dni. W złożonym sprzeciwie Skarżący nie zgodził się z oceną jego sytuacji majątkowej dokonaną przez rozpoznającego wniosek referendarza sądowego i wniósł o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skuteczne wniesienie sprzeciwu, zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako: "u.p.p.s.a."), spowodowało konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd, z uwagi na utratę mocy postanowienia referendarza sądowego o oddaleniu prawa pomocy.
Na wstępie należy podkreślić, że o przyznanie prawa pomocy może ubiegać się strona, która nie ma dostatecznych środków umożliwiających jej prowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym (art. 246 § 1 i 2 u.p.p.s.a.). Celem ustanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponieważ przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele, w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP) - por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003 r., nr 11-12, str. 72-93.
Rozpoznając wniosek Skarżącego z dnia 23 grudnia 2008 r. (uzupełniony dnia 29.01.2009 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku pragnie zauważyć, że zawarte w art. 246 §1 pkt 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrażenie "gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy interpretować, jako obciążenie osoby obiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciężarem wykazania, że osoba nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04 zauważył, że "orzeczenie sądu w tej kwestii (przyznania prawa pomocy) zależy, zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę".
Wnioskodawca w uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponieważ kwota wynagrodzenia (dochód rodziny w kwocie 7.723,12 zł w tym wynagrodzenie Skarżącego: 4.223,12 zł, wynagrodzenie małżonki: 3.500 zł) pozostała po opłaceniu kredytu na samochód i pożyczki mieszkaniowej oraz wydatków na leki ledwie wystarcza na niewielkie potrzeby życiowe. W informacji o stanie majątkowym Skarżący wykazał posiadanie majątku: segmentu szeregowego o pow. 150 m2 oraz udział w mieszkaniu (2/3) o pow. 47 m2 oraz samochodu osobowego marki Skoda Octavia, rok produkcji 2005 (wyjaśnienia z 5 marca 2009 r., k-237). W piśmie z 5 marca 2009 r. Skarżący wskazał, że łącznie bieżące koszty wynoszą 4.230 zł miesięcznie.
Sytuacja finansowa wnioskodawcy (stałe źródło dochodów rodziny w kwocie 7.723,12 zł wskazywana przez Skarżącego w złożonym wniosku w porównaniu z kwotą bieżących kosztów na poziomie 4.230 zł oraz fakt posiadania majątku dom w zabudowie szeregowej, udział w własności lokalu mieszkalnego, samochód osobowy) w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który zgodnie z obowiązującymi przepisami wynosi 715 zł w zasadzie nie powinna przeszkodzić w zgromadzeniu odpowiednich środków na ten cel bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Tym samym należy uznać, że Skarżący nie udowodnił istnienia okoliczności uzasadniającej wniosek a w szczególności nie wskazał, że wpłata wpisu sądowego od skargi kasacyjnej prowadziłaby do wyraźnego uszczerbku utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Powyższe wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w tym wypadku wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Pomoc Państwa, jak wskazano na wstępie, może obejmować tylko szczególne przypadki, w szczególności może ona dotyczyć osób, które nie posiadają żadnych dochodów i środków do życia albo dochody ich są bardzo niskie. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, nie wykazano istnienia przesłanek, które byłyby podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z tych przyczyn na mocy art.246 §1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.