Uzasadnienie
R. Sp. z o.o. w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa jest m.in. przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw, wytwarzanie gotowych posiłków i dań, sprzedaż hurtowa napojów bezalkoholowych i inna usługowa (k. 26). Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, że skarżąca spółka poniosła stratę netto w wysokości 1.036.643,89 zł. Na dzień złożenia wniosku tj. [...] stycznia 2017 r. spółka nie dysponuje majątkiem ruchomym oraz majątkiem z nieruchomości, bowiem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. spółce odjęto zarząd nieruchomością.
Ponadto nakazem zapłaty zasądzono od spółki na rzecz P. Sp. z o.o. kwotę 7.600.000 zł wraz z odsetkami i obecnie toczy się egzekucja wobec nieruchomości. Postępowanie komornicze w sprawie nieruchomości znajduje się na etapie przybicia tj. nieruchomość została zlicytowana za kwotę niższą nie suma wierzytelności. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy to 0 zł. Według bilansu za rok 2015 spółka poniosła stratę w wysokości 1.036.643,89 zł. Przedsiębiorstwo nie posiada środków na rachunku bankowym. W związku z powyższym spółka wskazała, że mając na uwadze swoją trudną sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi w wysokości 2.016 zł oraz kosztów ustanowienia adwokata (k. 26-27).
Ustosunkowując się do treści wezwania referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017 r. (k.
30) strona skarżąca dołączyła do akt sprawy: nakaz zapłaty, postanowienie SR w B., postanowienie SR o przysądzeniu własności (k. 33-37), bilans za 2015 r. i 2016 r. (k. 38-41); rachunek zysków i strat (k. 42-45); ewidencję środków trwałych za 2015 r. i 2016 r. (k. 46-54), wyciąg z rachunku bankowego (k. 55).
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Ze złożonego wniosku wynika, że R. Sp. z o.o. w B. za rok 2016 poniosła stratę netto w wysokości 186.470,58 zł (k. 44). Z dołączonych dokumentów wynika, że Spółka dysponuje majątkiem trwałym o łącznej wartości 124.512,22 zł (po amortyzacji w 2016 r. k. 52). Na dzień rozpoznawania wniosku br. stan zaległości wynosi 7.600.000 zł plus koszty postępowania (k.
- 33) oraz zobowiązania wynikające z przedmiotowej sprawy na kwotę 201.583 zł.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że z przedstawionego oświadczenia wynika, że spółka za rok 2015 uzyskała stratę (k.
42) i nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. W doktrynie wskazuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Skoro zatem, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności.
Koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie korzystają natomiast z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. (zob. postanowienia NSA: z 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13; z 25.09.2012 r., sygn. akt I GZ 228/12; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym należy wskazać, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt, iż skarżąca spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Poza sporem pozostaje fakt, iż skarżąca spółka nie jest w stanie uiścić całości kosztów sądowych w sprawie, jednak jak wykazano wyżej dysponuje ona majątkiem trwałym o wartości 124.512,22 zł, który to powinien zostać przeznaczony na pokrycie części kosztów sądowych w sprawie niniejszej tj. przy uwzględnieniu zakresu przyznanego zwolnienia kwoty 2.016 zł tytułem wpisu od skargi. Przyznane zwolnienie umożliwi rozpoznanie skargi przez tut. Sąd. Natomiast co do pozostałych ewentualnych kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika skarżąca spółka powinna spieniężyć posiadany majątek.
Nie bez znaczenia w sprawie niniejszej pozostaje podkreślana w orzecznictwie okoliczność, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub też ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (vide: postanowienia NSA z dnia: 18 stycznia 2008 r., sygn.. akt I OZ 809/07; 03 września 2014 r., sygn. akt II OZ 847/14; 06 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl).
Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.