Uzasadnienie
W dniu 5 grudnia 2022 r. M. W. (dalej powoływany jako skarżący) otrzymał wystawione przez organ egzekucyjny, tj. Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej powoływany jako: organ egzekucyjny, Prezydent) zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia 25 listopada 2022 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zawierające pouczenie o możliwości wniesienia skargi na czynność egzekucyjną i o terminie na wniesienie tej skargi.
W dniu 15 grudnia 2022 r. skarżący nadał w polskiej placówce pocztowej pismo z 13 grudnia 2022 r. zawierające zarzuty na czynność egzekucyjną.
Postanowieniem z 12 stycznia 2023 r. znak BEA-III.3160.81.2022.MZ Prezydent stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Organ egzekucyjny w przedmiotowym postanowieniu stwierdził, że wynikający z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) 7-dniowy termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w związku z doręczeniem zawiadomienia o zajęciu w dniu 5 grudnia 2022 r. upłynął 12 grudnia 2022 r., zaś skargę wniesiono po jego upływie, gdyż skarżący nadał ją 15 grudnia 2022 r.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, wnosząc także o przywrócenie terminu do złożenia "zażalenia z dnia 13 grudnia 2022 r." W treści zażalenia skarżący w zakresie uchybienia terminu wskazał, że z powodu swojego stanu zdrowia udokumentowanego załączonymi dokumentami nie zauważył zmiany art. 54 u.p.e.a.
Postanowieniem z 16 lutego 2023 r. znak 407.22/F-22/XV/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej powoływane jako organ odwoławczy, Kolegium) utrzymało w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta, że skargę na czynność egzekucyjną wniesiono po upływie terminu. Organ odwoławczy uznał również, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, które mogłyby skutkować przywróceniem terminu. Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący wskazał na stan zdrowia, jednak nie wyjaśnił w żaden sposób dlaczego stan zdrowia nie pozwolił mu na dokonanie czynności w terminie. Organ odwoławczy podkreślił, że nikt od skarżącego nie wymaga, by śledził zmiany prawne, obowiązkiem organu było zawarcie odpowiednich pouczeń, co zostało wykonane. W przekonaniu Kolegium skarżący wiedział więc, jakie są terminy na wniesienie skargi.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do WSA w Białymstoku, podnosząc że:
- 1) doszło do pominięcia faktu prawnego, że nastąpiła zmiana art. 54 u.p.e.a., czego skarżący nie zauważył z powodu swojego stanu zdrowia udokumentowanego załączonymi dokumentami,
- 2) nie istnieje zaległość w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdyż wpłata z dnia 22 sierpnia 2022 r. w kwocie 352,00 zł. dotyczyła gospodarki odpadami, a została zaksięgowania na inne kontom, co zdaniem strony skarżącej było bezprawnym i niedopuszczalnym postępowaniem Urzędu Miasta,
- 3) po otrzymaniu upomnienia z dnia 3 sierpnia 2022 r. na kwotę 184,00 zł skarżący zapłacił za zaległy drugi kwartał i od razu za trzeci kwartał 2022 r., zaś w dniu 28 grudnia 2022 r. wpłacił kwotę 168,00 zł jako należność za czwarty kwartał, a zatem wpłacił razem na konto w roku 2022: 173,00 zł. + 352,00 zł. + 300,00 zł + 168,00 zł. = 993,00 zł, wobec czego stwierdził, że żadne zadłużenie za rok 2022.r. za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie istnieje, zaś działania Ł. B. są bezpodstawne, bezprawne i nie powodują żadnych skutków prawnych.
W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia z dnia 12 stycznia 2023 r. – poprzez uchylenie go w całości oraz przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z dnia 13 grudnia 2022 r., gdyż nie istnieje żadne zadłużenie za opłatę gospodarki odpadami komunalnymi za rok 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 29 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł o zwolnienie w całości z kosztów sądowych, przedkładając również decyzję ZUS z 25 marca 2022 r., faktury VAT dokumentujące zakup leków oraz opłaty za prąd i gaz, zaświadczenie lekarskie z 28 marca 2023 r., zwolnienie lekarskie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 5 sierpnia 2023 r.
W piśmie z 3 września 2023 r. wyznaczony w następstwie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik z urzędu poparł w całości złożoną przez skarżącego skargę, wnosząc o uwzględnienie załączonych przez skarżącego dowodów w sprawie w postaci zwolnień lekarskich, decyzji ZUS i faktur za leki.
Uzupełniając skargę podniesiono zarzuty:
- 1) rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: k.p.a.) polegającego na przyjęciu, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie do wniesienia skargi nie nastąpiło bez jego winy.
- 2) naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych, art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, art. 77 k.p.a. poprzez naruszenia zasady oficjalności postępowania dowodowego, a także art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów z pominięciem zwolnień lekarskich, decyzji ZUS i faktur za leki, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu pisma wskazano, że w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż skarżący utrzymuje się z renty socjalnej, ponadto załączył do zażalenia w dniu 29 kwietnia 2023 r. całą listę dowodów w postaci faktur za leki oraz zaświadczenia z ZUS o przyznaniu renty oraz zwolnienie lekarskie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Według reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu są to wystarczające dowody w świetle wymogu uprawdopodobnienia, że uchybienie do wniesienia skargi nie nastąpiło bez jego winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium z 16 lutego 2023 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta z 12 stycznia 2023 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Utrzymane w mocy przez Kolegium postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane na podstawie art. 17 § 1c zdanie pierwsze u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem.
Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nadał skargę za pośrednictwem operatora pocztowego po upływie terminu do jej wniesienia, gdyż zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej doręczono skarżącemu 5 grudnia 2022 r., wobec czego przewidziany w art. 54 § 3 u.p.e.a. termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną upływał w dniu 12 grudnia 2022 r. Tym samym skarga nadana 15 grudnia 2022 r. została złożona po upływie terminu do jej wniesienia, co obligowało organ egzekucyjny do zastosowania cyt. art. 17 § 1c u.p.e.a. Należy przy tym zaznaczyć, że na tym etapie skarżący nie wskazał przyczyn uchybienia terminu i nie wnosił o jego przywrócenie.
W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z 12 stycznia 2023 r. skarżący podał w głównej mierze zarzuty dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Należy wyjaśnić, że nie mają one znaczenia w kontekście skarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi.
W przedmiocie uchybienia terminu skarżący wskazał jedynie na pominięcie faktu prawnego, tj. zmiany art. 54 u.p.e.a., której nie zauważył z powodu jego stanu zdrowia udokumentowanego załączonymi dokumentami. Wskazane dokumenty dotyczyły jednak wyłącznie wpłat skarżącego, które miałyby potwierdzać brak zadłużenia. Nie zostały natomiast przedłożone dowody, z których wynikałby aktualny stan zdrowia skarżącego. Także wraz z zażaleniem lub w jego treści nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu.
Należy zgodzić się z Kolegium, że skarżący nie wyjaśnił dlaczego stan zdrowia uniemożliwił mu dokonanie czynności. Nie wskazano choćby, z jakimi chorobami mierzy się skarżący, nie mówiąc o podaniu, z jakich przyczyn z tym związanych doszło do niedochowania terminu. Określony stan zdrowia – wobec braku dokumentów – nie został też uprawdopodobniony. Trafnie organ odwoławczy wskazał również, że organ egzekucyjny prawidłowo pouczył skarżącego o terminie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W kontekście podnoszonej przez skarżącego zmiany prawnej należy zauważyć, że w pouczeniu zawartym w przesłanym skarżącemu zawiadomieniu z 25 listopada 2022 r. kwestia ta została wprost wyjaśniona, bowiem wskazano, że w postepowaniu egzekucyjnym wszczętym po 29 lipca 2020 r. skargę wnosi się nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zawiadomienia. Wobec tego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że skarżący powinien mieć świadomość, jaki był termin na złożenie ww. środka zaskarżenia.
Również w skardze do tut. sądu skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób jego stan zdrowia wpłynął na niemożność złożenia skargi na czynność egzekucyjną w terminie. Natomiast wraz z pismem z 29 kwietnia 2023 r. skarżący przedłożył zwolnienia lekarskie, decyzje ZUS i faktury za leki, zaś ustanowiony w sprawie pełnomocnik w piśmie z 3 września 2023 r. wniósł o wzięcie ich pod uwagę.
Należy jednak zwrócić uwagę, że powyższe dokumenty zostały złożone dopiero w postępowaniu przed tut. sądem, nietrafnie więc występujący w imieniu skarżącego pełnomocnik z urzędu zarzuca naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie zwolnień lekarskich, decyzji ZUS i faktur za leki, skoro organy nie były w posiadaniu tych dokumentów, nie mogły poddać ich ocenie i wziąć pod uwagę, wydając rozstrzygnięcie.
Przy tym w ocenie sądu z samych złożonych przed tut. sądem dokumentów bez przedstawienia jakiejkolwiek argumentacji w zakresie przyczyn niedochowania terminu nie sposób wywieść wniosku, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Na tle tych dowodów nie można bowiem wyjaśnić wpływu wykazanych dolegliwości o charakterze kardiologicznym na możliwość odczytania i zrozumienia pouczenia zawartego w zawiadomieniu organu egzekucyjnego, tymczasem to w braku wiedzy o zmianie art. 54 u.p.e.a. (pomimo prawidłowego pouczenia) powiązanej z ogólnie wskazanym stanem zdrowia skarżący upatrywał przyczyn niedotrzymania terminu.
Należy także odnotować, że w świetle przedstawionych dowodów dolegliwości skarżącego mają przewlekły charakter. Złożone dowody nie uprawdopodabniają, że 15 grudnia 2022 r. nadanie skargi na czynność egzekucyjną stało się możliwe, zaś wcześniej występujące dolegliwości uniemożliwiały dokonanie tej czynności. Okoliczności w tym zakresie nie zostały przez skarżącego wyjaśnione.
Reasumując, fakt uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie budzi wątpliwości, a przy tym organy nie miały podstaw do uznania, że do niedochowania terminu doszło bez winy skarżącego, w szczególności wobec braku przedstawienia wyjaśnienia w tym przedmiocie uprawdopodobnionego za pomocą dokumentów. W takich okolicznościach za wystarczające należy uznać ustosunkowanie się do zarzutu zażalenia przez stwierdzenie Kolegium, że skarżący został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, a także iż skarżący nie wyjaśnił w jaki sposób stan zdrowia wpłynął na brak dokonania czynności w terminie.
Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy).