Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2009 r. Pan F. C. (dalej zwany także jako: "Skarżący"), wniósł do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w S. prośbę o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć nastąpiło bez jego winy i postanowieniem z [...] maja 2009 r., nr [...], odmówił Skarżącemu przywrócenia tego terminu.
Powyższe rozstrzygniecie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] lipca 2009 r., nr 9010-2009/WGN/15. Organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za zasadne, pomimo wadliwej argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że z regulacji § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej jako "rozporządzenie"), wynika, iż złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu plus 7 dni, kształtuje prawo producentów rolnych otrzymania płatności w czwartym i piątym roku przyznawania pomocy finansowej, tym samym wpływa na jego sytuację materialnoprawną. Z uwagi na materialnoprawny charakter terminu przewidzianego na złożenie oświadczenia, nie można skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej w skrócie: "k.p.a.").
W skardze Pan F. C. zarzucił postanowieniu Dyrektora ARiMR w Ł. obrazę przepisów: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 58 k.p.a., poprzez niedopuszczalne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, przy całkowicie innej argumentacji niż w pierwszej instancji, wskazującej na niedopuszczalność żądania przywrócenie terminu oraz art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów i wniosków strony.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał na rozbieżności w orzecznictwie, co do charakteru terminu do złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia (wyrok WSA w Białymstoku, sygn. I SA/Bk 189/09, gdzie uznano, że termin ten jest terminem materialnoprawnym oraz WSA w Kielcach, sygn. I SA/Ke 718/08, gdzie uznano, że ma on charakter terminu procesowego).
Niezależnie od tego skarżący podniósł, że w przypadku niezasadności prawnej żądania, stwierdza się postanowieniem jego niedopuszczalność, co umożliwia ewentualne kwestionowanie treści przepisu, włącznie ze skargą konstytucyjną. Natomiast oddalenie wniosku jest wypowiedzią merytoryczną zarezerwowaną tylko dla sytuacji, gdy brak jest podstaw faktycznych do uwzględnienia żądania. Zdaniem skarżącego, można dyskutować z zasadnością twierdzenia, że mamy do czynienia z terminem procesowym, ale tylko po zmianie zaskarżonego postanowienia na stwierdzenie niedopuszczalności wniosku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. sygn. I SA/Bk 410/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę jako niezasadną., podzielając pogląd organu co do materialnoprawnego charakteru terminy o którym mowa w § 8 ust.2 rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 marca 2011 r. sygn. II GSK 289/10 uchylił ww. wyrok sądu pierwszej instancji uznając, że sąd dokonał błędnej wykładni § 8 i § 9 rozporządzenia w zakresie charakteru prawnego terminu określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia. W konsekwencji NSA uznał, że sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował niedokonanie przez organ odwoławczy oceny wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Z uwagi na treść art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej także jako: p.p.s.a wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wyżej wyroku wiążąco wypowiedział się o charakterze terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Sąd kasacyjny mając na uwadze skutki wymienione w § 9 ust.1 rozporządzenia w postaci wstrzymania płatności uznał, że termin 6-miesięczny do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust.1 pkt 1), jest terminem materialnym, natomiast określony w § 8 ust.2 rozporządzenia 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest terminem procesowym, w związku z czym mają zastosowanie przepisy art.58 i 59 k.p.a.
Odmienna ocena charakteru 7-dniowego terminu wymaganego do złożenia omawianego oświadczenia była przyczyną niedokonanie przez organ odwoławczy oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożonego omawianego oświadczenia z punktu widzenia istnienia przesłanek określonych w art.58 k.p.a. pozwalających na przywrócenie terminu procesowego. Powyższe spowodowało naruszenie zasady dwuinstancyjności (art.15 k.p.a.), która zobowiązuje organ odwoławczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji także naruszenie art.138 kpa., który ma zastosowanie w sprawie na mocy art. 144 k.p.a. Dwukrotne rozpoznanie oznacza, bowiem obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania zażaleniowego (odwoławczego), nie jest bowiem weryfikacja postanowienia lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.
Stwierdzone naruszenia przepisów prawa stało się podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o treść art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.127 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." O niewykonalności uchylonego aktu orzeczono na mocy art.152 p.p.s.a., a o kosztach na mocy art.200 w związku z art.205 §2 p.p.s.a.
Z uwagi na treść zażalenia, w którym skarżący zarzuca, że organ pierwszej instancji dokonał niedopuszczalnego merytorycznego rozpoznania wniosku, sugerując się tytułem pisma z [...] kwietnia 2009 r., gdy tymczasem wniosek "był de facto wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu", przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien ustalić treść żądania skarżącego, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń dokonać kontroli wniosku o przywrócenie terminu.