Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sokółce prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku El. D.(dalej jako: "zobowiązana") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] wystawionych przez Burmistrza S. (dalej także jako: "wierzyciel").
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajął w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w S. świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zawiadomieniem z:
- - 3 października 2018 r., nr [...], które dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał 5 października 2018 r., zaś zobowiązana wraz z tytułem wykonawczym [...] – 18 października 2018 r.
- - 31 grudnia 2018 r., nr [...], które dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał 3 stycznia 2019 r., zaś zobowiązana, wraz z tytułem wykonawczym nr [...]– 4 stycznia 2019 r.;
- - 15 kwietnia 2020 r., nr [...], które dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał 20 kwietnia 2020 r., zaś zobowiązana, wraz z tytułami wykonawczymi nr: [...], SW-[...], SW-[...], [...],[...],[...] – 17 kwietnia 2020 r.;
- - 29 września 2020 r., nr [...], które dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał 2 października 2020 r., zaś zobowiązana wraz z tytułem wykonawczym nr [...] – 1 października 2020 r.
Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie z [...] czerwca 2021 r., nr [...], i obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi kwocie 4 804,57 zł.
Pismem z 29 czerwca 2021 r. na ww. rozstrzygnięcie wierzyciel złożył zażalenie w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w zakresie naliczenia opłat egzekucyjnych za dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
W wyniku rozpatrzenia ww. zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z [...] września 2021 r., nr [...], uchylił postanowienie w zaskarżonej części i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stosownie do art. 64 c § 6a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") zawiadomieniem z [...] września 2021 r., nr [...], organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.
Pismem z 8 października 2021 r. wierzyciel wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie z [...] października 2021 r., nr [...], i obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.343,07 zł.
Pismem z 21 października 2021 r. na ww. rozstrzygnięcie wierzyciel złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego DIAS w B. postanowieniem z [...] listopada 2021 r., nr [...], uchylił postanowienie w zaskarżonej części i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., nr [...], obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3.643,07 zł.
Po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, DIAS w B. postanowieniem z [...] marca 2022 r., nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że zaskarżone postanowienie Naczelnika US w S. określa koszty egzekucyjne, na które składa się wyłącznie opłata za zajęcie świadczenia w ZUS. Organ egzekucyjny nie naliczył opłat z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zajęcia innych wierzytelności oraz zajęcia nieruchomości. Stwierdzić zatem należy, iż wierzyciel zaskarżył obciążenie opłatą za zajęcie świadczenia w ZUS.
DIAS wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w trakcie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach; [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], jest następstwem umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...], które nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji - zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. - obciążają wierzyciela. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym.
Ze zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów wynika, iż Naczelnik US w Sokółce doręczył zobowiązanej tytuły wykonawcze, zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia w ZUS. W odpowiedzi na zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności uznał te zajęcia. W wyniku zajęcia organ uzyskał kwotę 524,63 zł., którą zaliczył na tytuł wykonawczy nr [...]. Zajęcia zatem były skuteczne.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Burmistrz S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie, zarzucił naruszenie przepisów art. 64c § 4, § 6a pkt 2 w zw. z art. 64 § 4 u.p.e.a., poprzez:
- a) błędną wykładnię i niezasadne ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęć świadczeń z ubezpieczenia społecznego, pomimo że realizacja zajęcia była nieskuteczna, przyniosła jedynie 524,63 zł zaliczone na rzecz tytułu wykonawczego wystawionego w 2018 r., co oznacza, że organ egzekucyjny nie zajmując skutecznie żadnej kolejnej wierzytelności przysługującej dłużnikowi (określonej w następnych tytułach wykonawczych), nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 i art. 64c § 4 u.p.e.a.;
- b) nieuwzględnienie brzmienia art. 64 § 4 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10 % wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c, podczas gdy organ egzekucyjny naliczył opłaty za tytuły, w których wierzytelności nie wyegzekwował.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej również jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi związanymi z zajęciem świadczenia w ZUS, po uprzednim wydaniu postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne.
W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe, a zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Przede wszystkim, ustawa z 04 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zmiany w zakresie kosztów egzekucyjnych, które weszły w życie 20 lutego 2021 r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem m.in. art. 7 - 11. Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy organ zasadnie zatem przyjął, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 19.02.2021 r. w tym, art. 64 § 4 u.p.e.a.
Przepis art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2-4. Zasadą jest więc, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych, m. in. z art. 64c § 4 tej ustawy. Zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Stosownie do art. 64 c § 6a u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Zaś z § 7 ww. art. 64 c u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.
W realiach rozpoznawanej sprawy organ celnie zwraca uwagę, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].01.2021 r. określa koszty egzekucyjne, na które składa się wyłącznie opłata za zajęcie świadczenia w ZUS.
Należy podkreślić, że organ egzekucyjny nie naliczył opłat z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, do którego odnosi się przytaczane przez Skarżącego orzecznictwo w skardze, czy też zajęcia innych wierzytelności oraz zajęcia nieruchomości. Nie ustalił zatem kosztów egzekucyjnych w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 w zw. art. 64 § 3 i art. 64c § 4 u.p.e.a., co zarzucił wierzyciel. Natomiast organ egzekucyjny w postanowieniu wskazał informacyjnie wysokość kosztów egzekucyjnych z tytułu opłaty manipulacyjnej, nie wliczając ich do łącznej kwoty kosztów obciążających wierzyciela.
Postępowanie organu w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu.
Obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w trakcie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych było następstwem umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego postanowieniem z [...].06.2021 r., które nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji - zgodnie z art. 64c § 4 - obciążają wierzyciela. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym.
Ze zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., doręczył zobowiązanej tytuły wykonawcze, zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia w ZUS. W odpowiedzi na zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności uznał te zajęcia. W wyniku skutecznego zajęcia organ uzyskał kwotę 524,63 zł.
Zgodnie z mającego zastosowanie w sprawie art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego pobiera opłatę w wysokości 4 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2,50 zł. Zgodnie z art. 64 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Na podstawie art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.
Zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a. jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określana stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej lub sporządzenia dokumentu stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z 04.07.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł.
Sąd podzielił stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie żadna opłata za zajęcie świadczenia w ZUS naliczona oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego nie przekroczyła kwoty 40 000 zł. Organ egzekucyjny postąpił zgodnie z ww. przepisami i prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne w kwocie 3.643,07 zł. Niezasadnie wierzyciel wskazywał w skardze, że organ egzekucyjny naliczył opłaty egzekucyjne w łącznej kwocie 51.716,42 zł. Zauważyć należy, że w innym miejscu w skardze Skarżący wskazał, że został obciążony łącznymi opłatami egzekucyjnymi na poziomie 49.918,83 zł.
Tym samym zarzut naruszenia przepisów art. 64c § 4, § 6a pkt 2 w zw. z art. 64 § 4 u.p.e.a. okazał się niezasadny.
Również bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia art. 64 § 4 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10 % wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1 - 1c, podczas gdy organ egzekucyjny naliczył opłaty za tytuły, w których wierzytelności nie wyegzekwował.
Brzmienie art. 64 § 4 u.p.e.a., które weszło w życie 20.02.2021 r., w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. Jak już wyżej wskazano w analizowanej sprawie mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do 19.02.2021 r. Wierzyciel zakwestionował naliczenie opłaty egzekucyjnej. Wskazując na art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. podniósł, że opłata może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie opłaty za zajęcie rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych.
Co ważne w rozpoznawanej sprawie nie obciążono wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego lecz opłatą za zajęcie świadczenia w ZUS. Ponadto dłużnik zajętej wierzytelności uznał dokonane zajęcie i przyjął je do realizacji. Zatem wierzytelność istniała.
W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne było prowadzone od 2018 r., nie zaś jak podniósł wierzyciel od 2005 r. Podkreślić także należy, że ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest prawomocne. Wierzyciel podniósł, że w momencie, kiedy organ zorientował się że realizacji zajęcia świadczenia w ZUS nie przynosi żadnych efektów, że nie jest możliwe wyegzekwowanie z tego tytułu żadnych środków (a doszło do przekazania wyłącznie nikłej egzekwowanej kwoty wyłącznie z pierwszego tytułu wykonawczego z 2018 r.), organ winien był albo odmówić wszczęcia egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność, albo też realizować tytuł wykonawczy w oparciu o inne środki.
Nie ulega wątpliwości, że zajęcie świadczenia w ZUS było skuteczne, gdyż dłużnik zajętej wierzytelności je uznał. Do czasu umorzenia postępowania egzekucyjnego ZUS przekazywał co miesiąc na konto organu egzekucyjnego kwotę podlegającą egzekucji z zajętego świadczenia. Ostatnia wpłata (155,19 zł) została przekazana 29.10.2020 r. Uzyskane kwoty zostały zaliczone na koszty egzekucyjne nie tylko, jak wskazuje w skardze wierzyciel, wynikające z jednego tytułu wykonawczego, ale również na inne tytuły wykonawcze Burmistrza S. ([...],[...],[...],[...],[...] i [...]). Koszty egzekucyjne z tych tytułów wykonawczych zostały pokryte w całości. Nie było zatem podstaw do nieprzystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji, gdyż jak wskazano, dłużnik zajętej wierzytelności do zakończenia, w wyniku ogłoszenia upadłości, postępowań egzekucyjnych, realizował zajęcie.
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).