Uzasadnienie
M. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą M. M. - Firma M. w B. (dalej jako: "skarżący") wystąpił do Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. o wydanie na podstawie art. 306ia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p.") zaświadczenia, że przesyłka w postaci paliwa, jakie było przemieszczane w systemie zawieszonej akcyzy według dokumentu ARC [...] z [...] lutego 2017, r. widnieje w systemie EMCS i że to paliwo rzeczywiście było przemieszczane przez podmioty widniejące w załączonych do wniosku dokumentach.
Skarżący umotywował wniosek uzasadnionym podejrzeniem, że paliwo przemieszczone za ww. numerem ARC mogło zostać wprowadzone nielegalnie do obrotu i w ogóle nie było przemieszczane w systemie zawieszonej akcyzy.
Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. przekazał wniosek Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. jako organowi właściwemu miejscowo ze względu na miejsce dostawy paliwa.
W dniu [...] października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie, że O. Sp. z o.o. jest jego kontrahentem. W odpowiedzi na powyższe, pismem z [...] października 2018 r. skarżący poinformował, że jest kontrahentem R. s.r.o. Oddział w Polsce, tj. podmiotu, który brał udział w nabyciu od O. Sp. z o.o. paliwa przemieszczanego według E-AD nr [...]. Strona wskazała, że zamierza nabywać olej napędowy od R. i w celu uniknięcia konsekwencji nieuczciwości kontrahenta i uzyskania informacji o jego sytuacji podatkowej, chce uzyskać informację, czy przemieszczane w systemie EMCS paliwo o numerze E-AD [...], które to paliwo było przewożone według CMR z tym samym numerem E-AD, widnieje w systemach.
W dniu [...] października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie, że O. Sp. z o.o. jest kontrahentem wnioskodawcy.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący ponownie poinformował, że jest kontrahentem R. s.r.o. Oddział w Polsce, podmiotu który brał udział w nabyciu od O. Sp. z o.o. paliwa przemieszczanego według w-AD nr [...]. Skarżący wskazał, że do wniosku o wydanie zaświadczenia dołączył dokument CMR, z którego wynika, że odbiorcą towaru była R. s.r.o. Oddział w Polsce, z którą zamierza on współpracować. Skarżący podniósł, że jako podatnik ma prawo sprawdzić swojego kontrahenta, czyli firmę R., i upewnić się czy działa on uczciwie, a oferowane przez nią paliwo było i jest nadal przemieszczane zgodnie z prawem oraz czy widnieje w systemie EMCS. Nie interesuje go przy tym firma O. Sp. z o.o.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] grudnia 2018 r., nr [...], odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wydał postanowienie z [...] marca 2019 r., którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przepisy ordynacji podatkowej nie definiują pojęcia kontrahent z art. 306ia o.p., w związku z czym należy posłużyć się powszechnym znaczeniem tego słowa, które oznacza: osobę, organizację lub firmę współpracującą z inną osobą, organizacją lub firmą w zakresie handlowo – gospodarczym; jedną ze stron zawierających umowę handlową. Wobec tego, w opinii organu, każda osoba współpracująca z podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 pkt 9 o.p. może uzyskać zaświadczenie dotyczące tego podatnika w zakresie enumeratywnie określonym w art. 293 § 3 o.p.
Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania na podstawie art. 306ia ordynacji podatkowej zaświadczenia dotyczącego podatnika O. Spółki z o.o., gdyż nie wykazał, że jest kontrahentem tego podatnika. Zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w zażaleniu wskazywał on, że jest kontrahentem R. s.r.o. Oddział w Polsce, a nie O. Sp. z o.o. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące działań mających na celu sprawdzenie potencjalnego kontrahenta, z którym prowadził rozmowy handlowe, i upewnienia się, czy ten kontrahent działa uczciwie i oferuje legalne paliwo, nie mają wpływu na pozytywną ocenę zaskarżonego postanowienia. Organ zauważył, że skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie zaświadczenia ponad półtora roku po zakończeniu przemieszczenia wskazanego we wniosku. Świadczy to o tym, że ewentualna użyteczność wnioskowanego zaświadczenia byłaby co najwyżej znikoma.
W ocenie organu skarżący miałby prawo uzyskać wnioskowane zaświadczenie, gdyby wykazał, że jego kontrahentem jest podatnik wskazany jako odbiorca w dokumencie e-AD o numerze [...], tj. jest O. Spółka z o.o. Wniosek skarżącego dotyczył innego podmiotu, w związku z czym zaświadczenie o wnioskowanej treści nie mogło być wydane.
Nie zgadzając się z tym postanowieniem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie art. 306ia i art. 306c o.p. przez nierozpatrzenie wniosku w zakresie współpracy z firmą R. pod pozorem niewykazania bycia kontrahentem firmy O. Sp. z o.o. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 z późniejszymi zmianami, dalej " P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie do wyżej opisanych naruszeń prawa nie doszło, dlatego skargę, jako niezasadną należało oddalić.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy na wstępie wskazać, że zgodnie z art. 306a O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1).
Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
- 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
- 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2)
Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia.
Zgodnie z art. 306b § 2 O.p. organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 306c O.p.). Z kolei z treści art. 306 ia wynika, że organ podatkowy, na wniosek kontrahenta podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, wydaje zaświadczenie w zakresie informacji, o których mowa w art. 293 § 3 o.p.
Na tle wskazanych wyżej uregulowań należy dojść do wniosku, że zaświadczenie jest czynnością materialno – techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Jest więc zatem wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. W przypadkach gdy strona ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać takie zaświadczenie na podstawie danych wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tym celu – jak wynika z art. 306 b §2 - może przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające. Istota postępowania wyjaśniającego sprowadza się do badania okoliczności wynikających z posiadanej przez organ dokumentacji.
Mając na względzie poczynione wyżej uwagi o charakterze ogólnym, przypomnieć należy, że jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego legalność wprowadzenia do obrotu oleju napędowego sprowadzanego przez O. sp. z o.o. w S. Olej będący przedmiotem dostawy zamierzał bowiem nabywać od spółki R. s.r.o. Oddział w Polsce.
Skarżący nie kwestionował faktu, iż O. sp. z o.o. nie jest jego kontrahentem, a jest kontrahentem R. s.r.o. z która zamierza współpracować. Okoliczność powyższą przyznał zarówno we wniosku, jego uzupełnieniu oraz w skardze.
W tych niespornych pomiędzy stroną i organem realiach rację należało przyznać organom obu instancji, które odmówiły skarżącemu wnioskodawcy wydania zaświadczenia z powołaniem się na brak legitymacji wynikający z art.306 ia.o.p.
Zgodnie ze słownikiem Języka Polskiego PWN kontrahent to jedna ze stron zawierających umowę handlową. Ustawodawca ograniczając dostępność domagania się wydawania zaświadczeń wyłącznie do kontrahentów miał na uwadze przepisy dotyczące tajemnicy skarbowej i ograniczeń stąd płynących. Interpretacja zwrotu "kontrahent strony" przedstawiona przez skarżącego, przyznającego, iż O. sp. z o.o. nie jest jego kontrahentem, stoi w jawnej opozycji do treści przepisu, jak i ustawowej ochrony tajemnicy skarbowej. Taka rozszerzająca interpretacja mogłaby w efekcie doprowadzić do sytuacji, iż dopuszczalne byłoby żądanie informacji i wydawania zaświadczeń o podmiotach, z którymi wnioskodawcy nic łączy żaden węzeł obligacyjny z podmiotem na temat którego domaga się wydania zaświadczenia. Ordynacja podatkowa nie wyjaśnia pojęcia "kontrahent", nie wprowadza również żadnych kryteriów powodujących uznanie określonego podmiotu za kontrahenta podatnika.
Przyjmując rozumienie językowe, zaprezentowane wyżej, należałoby uznać, że kontrahentem jest jedna ze stron zawierających umowę handlową. Zgodnie z intencją prawodawcy kontrahentem podatnika mogą być wszystkie podmioty, które są stroną transakcji finansowej, która ma na celu wymianę towaru lub usługi. Podmiotem uprawnionym do ubiegania się o wydanie zaświadczenia może być zatem każdy, kto jest kontrahentem podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, niezależnie od tego, czy sam prowadzi działalność gospodarczą i w jakiej formie.
Mając na względzie cel regulacji (uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, VIII kadencja, druk sejm. nr 1836) obowiązującej od 25.12.2017 r., którym jest możliwość uzyskania informacji o sytuacji podatkowej kontrahenta, wprowadzenie procedury rzetelnej oceny kontrahentów oraz ochrona podatników przed poniesieniem konsekwencji nieuczciwości kontrahentów, wydaje się, że w praktyce podmiotem ubiegającym się o wydanie zaświadczenia będzie podmiot gospodarczy będący stroną umowy o dostawę towaru czy świadczenie usług (niezależnie od wykonywanej funkcji).
W tym kontekście trafnie organ przyznał rację skarżącemu, iż poprzez uzyskanie zaświadczenia chciałby on upewnić się co do rzetelności i uczciwości swojego kontrahenta, czyli spółki R. Ta motywacja nie może jednak obejmować kontrahentów spółki R., bo tej przysługuje samodzielne uprawnienie do żądania weryfikowania informacji podatkowych w odniesieniu do O. spółka z o.o.
Z tych wszystkich względów, uznając skargę za pozbawiona podstaw orzeczono jak w sentencji wyroku(art. 151 p.p.s.a).