Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], w którym odmówiono S. P. (dalej jako Skarżący) częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Z akt wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, obejmującego należności z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczeniowej OC. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] września 2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłat i nadwyżek w podatkach. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Skarżącemu [...] września 2016 r., a pismem z dnia [...] października 2016 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne" Skarżący złożył do zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.").
Skarżący nie zgodził się z kwotą dochodzonych zaległości i uważa, że skoro od 30 stycznia 2015 r. do 29 stycznia 2016 r. posiadał wymagane ubezpieczenie pojazdu, to opłata za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia winna być naliczona jako 1/12 opłaty karnej za brak wymaganego OC.
Mając na uwadze, iż przedmiotowy wniosek Skarżący złożył po upływie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego organ egzekucyjny wezwał do sprecyzowania żądań zawartych w ww. piśmie, prosząc o wskazanie czy jest to wniosek o częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, czy też jest to skarga na czynność egzekucyjną dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie organ pouczył, iż niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie spowoduje uznanie pisma z [...] października 2016 r. jako wniosku o częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W wyznaczonym terminie Skarżący nie sprecyzował swoich żądań, dlatego też organ egzekucyjny uznał, że jest to wniosek o częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przesłankę wskazaną z art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. i postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. odmówił częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Rozpatrując zażalenie na to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym do Sądu postanowieniu z dnia [...] września 2017 r. utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił istotę umorzenia postępowania i wskazał na przyczyny umorzenia enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w rozpatrywanej sprawie żadna z ustawowych przesłanek mogących powodować częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła.
Zgodnie z art. 88 § 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, w przypadku posiadaczy pojazdów mechanicznych, którzy nie spełnili obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia, wysokość opłaty jest uzależniona od okresu pozostawania tego posiadacza bez ochrony ubezpieczeniowej w każdym roku kalendarzowym i wynosi:
- 1. 20% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni;
- 2. 50% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 14 dni;
- 3. 100% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten przekracza 14 dni.
W świetle powyższego oraz informacji uzyskanej od wierzyciela w piśmie z [...] lipca 2017 r. obowiązkiem Skarżącego było posiadanie ubezpieczenia wynikającego z umowy OC przez cały okres posiadania pojazdu, niezależnie od stanu technicznego i charakteru. Dodatkowo wierzyciel wskazał, że ustawodawca nie przewidział odstępstw od tej zasady, jak również odstęp od wymogów wniesienia opłaty za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC zgodnie z określonymi warunkami, niezależnie od przyczyn jakie legły u podstaw niewykonania ww. obowiązku.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył również, że z kserokopii polisy ubezpieczeniowej zawartej [...] lutego 2015 r. z [...] Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A. wynika, że okres ochronny ubezpieczenia OC z tytułu posiadania pojazdu obowiązywał dopiero od 30 stycznia 2015 r. do 29 stycznia 2016 r. Natomiast należność z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczeniowej OC ujęta w przedmiotowym tytule wykonawczym obejmuje okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
W ocenie organu, opłata za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC nie może ulec obniżeniu, gdyż przekroczyła on termin 14 dni pozostawienia bez ochrony ubezpieczenia.
Tym samym organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W skardze złożonej do Sądu Skarżący podniósł, że rozpatrywanie jego sprawy w toku administracyjnym, wydaje się być czysto szablonowe. Zarzucił urzędnikom brak empatii czy choćby próby zrozumienia jednostkowego. Skarżący poprosił Sąd o zrozumienie w jego sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu.
Początkowo Sąd jedynie krótko postanowił odnieść się do stanowiska uczestnika postępowania – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, zawartego w odpowiedzi na skargę z dnia 12 stycznia 2018 roku w przedmiocie odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 3 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei §2 pkt 3 powoływanej regulacji stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Analiza przywołanego przepisu pozwala jednoznacznie stwierdzić, że stanowisko uczestnika postępowania jakoby niniejsza sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego jest nieprawidłowe. Pełnomocnik uczestnika postępowania argumentował wniosek o odrzucenie skargi tym, że dotyczyła ona ustalenia istnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego.
Zgodzić się należy, że w takim przypadku zastosowanie znalazłaby regulacja art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego regulująca kwestię powództwa o ustalenie, a to zaś skutkowałoby koniecznością odrzucenia skargi przez tutejszy Sąd z uwagi na kognicję sądu powszechnego. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała jednak miejsca, bowiem powództwo o ustalenie, regulowane przez k.p.c., dotyczy sytuacji, w której to dopiero sąd musi ustalić fakt istnienia lub nie danego obowiązku prawnego lub prawa. W niniejszej jednak sprawie obowiązek ubezpieczenia już istniał i był uregulowany w przepisach art. 4, 5 oraz 23 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. W ustawie tej określony został katalog ubezpieczeń obowiązkowych, a więc takich, co do których istnieje przymus w zakresie ich posiadania przez podmiot ubezpieczenia, sposób zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, a także obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu.
Powyższe jednoznacznie świadczy o tym, że nietrafiony jest argument pełnomocnika Funduszu jakoby w sprawie koniecznym w pierwszej kolejności było wytoczenie powództwa o ustalenie przed sąd powszechny.
Ponadto, Sąd zauważa, że przedmiotowe postępowanie wywołane skargą dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2017 roku w przedmiocie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, które wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na mocy przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi więc na fakt, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu administracyjno-egzekucyjnym przez organ odwoławczy, a zatem kończyło postępowanie w sprawie, zastosowanie znajdował przepis art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 3 §2 pkt 3 p.p.s.a., a tym samym sprawa należała do właściwości sądu administracyjnego.
Jeżeli chodzi o merytoryczne rozpoznanie sprawy, Sąd uznał, że w sprawie skarg podlega oddaleniu. Z analizy akt wynikało, że skarżący jest właścicielem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], a to z kolei, stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, nakładało na niego obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Jednakże, z kserokopii polisy ubezpieczeniowej nr [...] przedłożonej do akt sprawy wynika, że okres ubezpieczenia rozpoczął się w dniu 30 stycznia 2015 roku, zaś zakończył się w dniu 29 stycznia 2016 roku. W związku z tym Sąd konkluduje, że w okresie od 1 stycznia 2015 roku do 29 stycznia 2015 roku pojazd skarżącego nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu OC, niezależnie od stanu technicznego pojazdu czy jego charakteru. Stosownie do art. 88 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę.
Z uwagi na fakt, że okres pozostawania posiadacza pojazdu bez ochrony ubezpieczeniowej przekroczył 14 dni, skarżący obowiązany był do uiszczenia, stosownie do ust. 3 powoływanego przepisu, opłaty w wysokości 100%. W związku z tym, że skarżący nie uiścił tej opłaty, został przeciwko niemu wystawiony tytuł wykonawczy o numerze [...], obejmujący okres od dnia 1 stycznia 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, który to tytuł został skierowany do organu egzekucyjnego w celu wszczęcia egzekucji.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] września 2016 roku nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z tytuły nadpłat i nadwyżek w podatkach, zaś sam skarżący zażądał umorzenia tegoż postępowania.
Art. 59 §1 u.p.e.a. enumeratywnie wskazuje, w jakich przypadkach organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie. Punkt 2 powołanej regulacji stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Skarżący w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego przywoływał właśnie okoliczność nieistnienia obowiązku jako uzasadniającą jego stanowisko w przedmiocie częściowego umorzenia przedmiotowego postępowania. Sąd jednak nie mógł zgodzić się z argumentacją skarżącego i w pełni przychylił się do stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., że w rozpatrywanej sprawie żadna z ustawowych przesłanek mogących powodować całościowe czy nawet tylko częściowe umorzenie postępowania nie wystąpiła.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2018 roku, sygn. akt I SA/Gd 96/18). Idąc tym tokiem rozumowania należało zbadać, czy zaistniała w przedmiotowej sprawie przeszkoda o charakterze trwałym, która wywoływałaby niemożność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku już na etapie powstania tytułu egzekucyjnego
Analiza sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że taka okoliczność w niniejszej sprawie nie zaistniała. Bezsprzecznie należy stwierdzić, że skarżący był objęty obowiązkiem zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, któremu to obowiązkowi w praktycznie całym pierwszym miesiącu 2015 roku nie zadośćuczynił. To z kolei uprawniało ubezpieczyciela, stosownie do przepisu art. 88 ustawy ubezpieczeniowej, do zobowiązania skarżącego do uregulowania opłaty w odpowiedniej wysokości, a w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku – do wywołania postępowania egzekucyjnego.
Co więcej, już na samym początku Sąd uzasadnił brak odrzucenia skargi istnieniem obowiązku nałożonego na podmiot przez ustawę, co z kolei skutkowało niemożnością wytoczenia powództwa w trybie art. 189 k.p.c.
Skoro więc ustalono, że istnienie danego obowiązku wynika z ustawy, to konsekwencją tego musiało być następnie oddalenie skargi z uwagi na jej niezasadność. Nie zachodziła w sprawie powoływana przez skarżącego okoliczność umożliwiająca umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy to w całości czy w części. Powinność świadczenia pieniężnego wynikająca z tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczeniowej OC oparta została na regulacji zawartej w ustawie, która jednocześnie nie przewiduje odstępstw, wyłączeń czy zwolnień w zakresie zaistniałego obowiązku, więc uznać go należało za wymagalny, a więc podlegający egzekucji.
W związku z powyższym, mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy oraz przepisy prawa, orzeczono jak w sentencji wyroku.