Uzasadnienie
O. T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B., działając przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2013 r., wydaną w przedmiocie określenia przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lipca do grudnia 2012 r. wraz z odsetkami oraz orzeczenia o zabezpieczeniu przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowego na majątku podatnika. W skardze został również zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Spółki wskazał, że w sprawie zasadniczą kwestią jest wnikliwe rozpoznanie problemu istnienia bądź nieistnienia obowiązku podatkowego w zakresie podatku VAT w stanie faktycznym tej sprawy. Stosowanie środka zabezpieczenia, jaki ma miejsce w sprawie, przed merytorycznym jej rozpoznaniem jest, zdaniem pełnomocnika, co najmniej przedwczesne, a naraża podatnika na znaczne straty, utratę zaufania u kontrahentów, a w konsekwencji nawet na upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało oddalić.
W myśl art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie jednak z § 3 tego uregulowania, po przekazaniu sprawy sądowi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zamknięty. Sąd jest mianowicie uprawniony do uwzględnienia wniosku w przypadku, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że wstrzymanie wykonania aktów administracyjnych na podstawie art. 61 może dotyczyć tylko tych aktów, które kwalifikują się do dobrowolnego lub przymusowego wykonania (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005). W rzeczywistości problem wykonania aktów administracyjnych dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, itp.
Natomiast przesłanki mające uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu można rozważać dopiero po stwierdzeniu, że akt ten nadaje się do wykonania (por. np. postanowienie NSA z 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II FZ 631/08, opubl. w LEX nr 551927; T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 295). Ponadto z analizy przytoczonego wcześniej art. 61 § 3 p.p.s.a wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie takiego aktu, który nie został jeszcze wykonany. Oznacza to, że zadaniem sądu rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest również wcześniejsze ustalenie, czy istnieje akt, który może zostać wykonany. Dopiero w dalszej kolejności sąd bada, czy strona zgłaszająca wniosek uprawdopodobniła istnienie przesłanek wskazanych w w/w przepisie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszym rzędzie należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest określenie przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lipca do grudnia 2012 r. wraz z odsetkami oraz orzeczenie o zabezpieczeniu przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowego na majątku podatnika. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami stanowi element decyzji o zabezpieczeniu w sytuacji, gdy zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 33 § 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: o.p.). Nie jest to akt zobowiązujący czy ustalający dla adresata nakaz powinnego zachowania lub zakaz określonego zachowania, ani też akt, na mocy którego nakładany jest na adresata jakikolwiek obowiązek. W konsekwencji brak jest możliwości jego wstrzymania.
W pozostałym zakresie, tj. odnośnie orzeczenia o zabezpieczeniu przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych oraz odsetek za zwłokę Sąd zauważa, że z mocy przepisu art. 239 c o.p. decyzja o zabezpieczeniu ma rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa, chyba że przyjęto zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33d § 2. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja taka podlega wykonaniu z dniem jej doręczenia. Decyzja Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2013 r. została doręczona pełnomocnikowi Spółki w tym samym dniu, tj. [...] lipca 2013 r.
W tym też dniu stała się wykonalna. Z treści skargi wynika, że środek w postaci zabezpieczenia został już zastosowany. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro akt w postaci zabezpieczenia został już wykonany, to brak jest możliwości, by wstrzymać jego wykonanie. Dodatkowo należy wskazać, że ewentualne wstrzymanie aktu, polegające na uchyleniu dokonanego już zabezpieczenia pozostawałoby w sprzeczności z istotą instytucji zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych. Instytucja ta została wprowadzona bowiem dla sytuacji wyjątkowych, w których zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie to nie zostanie wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję (art. 33 § 1 o.p.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.