Wyrok WSA w Białymstoku z 14 lutego 2024 r., I SA/Bk 2/24

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku

Rozpoznanie

w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r.

Sprawa

sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 7 listopada 2023 r. nr SKO.400/226/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę.

Skład

sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski przewodniczący
sędzia WSA Marcin Kojło
sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz sprawozdawca
st. sekretarz sądowy Renata Kryńska protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 22 maja 2023 r. (data wpływu do urzędu) A.S. (dalej powoływany jako: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy P. (dalej powoływany jako: Wójt, organ I instancji) z prośbą o umorzenie I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r., wskazując, że na jego nieruchomości zostały nawiezione odpady niebezpieczne bez jego zgody, co uniemożliwia mu sprzedaż lub zagospodarowanie nieruchomości. Wskazał, że sprawcy zostali ustaleni przez policję i został skierowany przeciwko nim akt oskarżenia. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm., dalej jako: "ustawa o odpadach") podał, że jeżeli posiadacz nie usunie nielegalnie składowanych odpadów, obowiązek ten spoczywa na gminie, która w ramach wykonania zastępczego ponosi koszty ich utylizacji.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr FP.3123.1.2023 Wójt odmówił wnioskodawcy umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r.

W uzasadnieniu podał, że argumentacja podana przez wnioskodawcę nie może być podstawą umorzenia zaległości podatkowych, bowiem o umorzeniu nie mogą decydować określone czynności i zamiary podatnika a jedynie jego sytuacja, przed wszystkim materialna. Wyjaśnił, że podatnik ubiegając się o umorzenie podatku winien złożyć wszelkie posiadane dokumenty na okoliczność wykazania, że jego sytuacja jest na tyle trudna, iż zapłata podatku I i II raty podatku od nieruchomości zagrozi wprost egzystencji podatnika i jego rodziny - osób pozostających na jego utrzymaniu. Innymi słowy zapłata kwoty podatku pozbawi podatnika podstawowych środków do życia i zaspokajania bieżących potrzeb jego i rodziny. Podał, że pismem z dnia 1 czerwca 2023 r. nr FP.3123.1.2023 podatnik został wezwany do złożenia wyjaśnień i dowodów na okoliczności szczegółowo podane w wezwaniu, jednakże nie ustosunkował się do niego, nie udzielił odpowiedzi na pytania w nim zawarte, ani też nie złożył dokumentów w nim wskazanych. Według organu I instancji podatnik nie wykazał, i nie udokumentował, że zachodzą przesłanki do umorzenia należności podatkowej. Wyjaśnił, że podatnik nie ujawniając rzeczywistych dochodów, sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwił faktycznie możliwość rozstrzygnięcia wniosku na jego korzyść.

Wnioskodawca nie zgodził się z ww. decyzją Wójta i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej powoływane jako: Kolegium, organ odwoławczy). W uzasadnieniu podał, że podstawą do wystąpienia o umorzenie podatku nie jest jego tragiczna sytuacja finansowa zagrażająca jego egzystencji, a fakty, które opisał we wniosku świadczące o lekceważeniu ciążących na Wójcie obowiązku z racji pełnienia funkcji. Powołał się na protokół kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku, w którym opisano przypadki umarzania podatku bez weryfikacji sytuacji materialnej podatnika.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 7 listopada 2023 r. nr SKO.400/226/2023 organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w toku prowadzonego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ

I instancji pismem z dnia 1 czerwca 2023. nr FP.3123.1.2023 wezwał podatnika do przedłożenia: (-) wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej; (-) złożenia oświadczenia o stanie majątkowym; wydruku z rachunków na dzień terminu zapłaty zaległej raty podatku; (-) kopii zeznań podatkowych podatnika i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; (-) wyjaśnień w jaki sposób wnioskodawca utrzymuje się i w jakiej wysokości dochody uzyskuje; (-) czy korzysta z pomocy społecznej; (-) jakie są koszty utrzymania jego i osób wspólnie gospodarujących; (-) wyjaśnień czy posiada inne zobowiązania, a także czy je reguluje, a jeżeli nie to z jakich powodów.

W odpowiedzi podatnik pismem z dnia 16 czerwca 2023 r. podał, że wskazał, iż to nie jego sytuacja finansowa i zdrowotna jest przyczyną wystąpienia o umorzenie podatku, a zalegające toksyczne odpady na jego działkach i notoryczne łamanie prawa przez Wójta. Kolegium stwierdziło, że do momentu wydania decyzji przez organ I instancji podatnik nie przedstawił dokumentów i wyjaśnień, do których został wezwany przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego skoro podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o umorzenie zaległości, to aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi i umożliwić organowi podatkowemu ustalenie wszystkich okoliczności sprawy. W tej sytuacji organ I instancji, nawet gdyby widział możliwość zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań to zdaniem Kolegium i tak nie mógłby jej zastosować, ponieważ nie może ustalić istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego jedynie na podstawie wybiórczo zebranego materiału dowodowego oraz nie może uznać z tego samego powodu okoliczności istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego za udowodniony.

Organ odwoławczy zauważył również, że sprawy o udzielenie ulg w spłacie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości z udziałem skarżącego były już rozpatrywane zarówno przez Wójta, jak i Kolegium. Wielokrotnie komunikowano podatnikowi o konieczności ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika, jednakże podatnik pomimo tego nie chce bądź nie potrafi przyjąć do wiadomości, że bez zebrania całokształtu materiału dowodowego oraz bez dokonania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego nie jest możliwe udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań. Organy podatkowe nie mogą oprzeć swojego rozstrzygnięcia na wybiórczo zebranym materiale dowodowym, gdyż byłoby to działanie contra legem. Podkreślono, że nawet niewywiązywanie się organów samorządowych z innych swoich zadań nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, który ustalony w całokształcie mógłby ewentualnie stanowić podstawę do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w trakcie postępowania odwoławczego nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu, naruszając w ten sposób art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako: o.p.). Wskazał, że zgodnie z art. 156 decyzja taka jest nieważna i powinna być uchylona. Według skarżącego Kolegium, wydając decyzję naruszyło art. 6, 7 i 8 k.p.a. właściwie je pomijając, tym samym naruszając art. 7 Konstytucji RP.

Skarżący utrzymuje stanowisko, że Kolegium legitymizuje bezprawne działania Wójta polegające na egzekwowaniu podatku pomimo nie wykonywania ciążącego na nim obowiązku usunięcia odpadów. Podał, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz Minister Klimatu wskazali jako osobę odpowiedzialną za usunięcia odpadów Wójta.

Skarżący zwrócił uwagę, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych skupiało się w swoich wyrokach dot. materii umorzenia podatków na sytuacji materialnej podatnika co jest oczywiste w wypadku gdy podatnik jest w tragicznej sytuacji finansowej i nie stać go zapłacić podatek. Wskazał natomiast, że w jego przypadku jest sytuacja dotychczas niespotykana. Podniósł, że nie jest w trudnej sytuacji materialnej, zakupiona działka jest inwestycją, za która płacił do starostwa opłaty za użytkowanie wieczyste, a do gminy podatki. Jako ważny interes podatnika upatruje fakt, że nie może korzystać z przedmiotu opodatkowania z powodu lekceważenia prawa przez Wójta, który jest równocześnie organem podatkowym, w tym przypadku także stroną i powinien być wykluczony.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 187 § 1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast w myśl art. 191 Op organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie postawa podatnika przejawiająca się niczym nieuzasadnionym uporem w odmowie przedstawienia swojej aktualnej sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej. W ten sposób podatnik uniemożliwił wykonanie organowi ustawowo nałożonych na niego obowiązków zebrania całego materiału dowodowego i dokonania oceny również na podstawie całego materiału dowodowego. Sam podatnik uniemożliwił wydanie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, tkwiąc w uporze, że podana przez niego we wniosku przyczyna jest wystarczająca do zastosowania wobec niego ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. Udzielenie ulgi w tej sytuacji doprowadziłoby do naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 Op oraz wyrażonej w art. 120 Op zasady legalizmu, ponieważ nie można, na co słusznie wskazuje organ, ustalić istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego jedynie na podstawie wybiórczo zebranego materiału dowodowego oraz nie może uznać z tego samego powodu okoliczności istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego za udowodniony. Upór podatnika w odmowie przedstawienia żądanej dokumentacji oraz złożenia stosownych wyjaśnień jest nieuzasadniony tym bardziej, że organ we wcześniejszych postępowaniach o umorzenie podatku od nieruchomości wielokrotnie informował o konieczności ustalenia jego sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej. Pomimo tego podatnik nie chce, bądź nie potrafi przyjąć do wiadomości, że bez zebrania całokształtu materiału dowodowego oraz bez dokonania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego nie jest możliwe udzielenie mu ulgi w spłacie zobowiązań. Arbitralne uznanie przez podatnika, że wskazana przez niego we wniosku przyczyna – istnienie odpadów na działce - będzie wystarczającą przesłanką do zastosowania wobec niego-ulgi w spłacie zobowiązań, bez względu na jego sytuację majątkową, osobistą i rodzinną nie zwalnia organu od wykonania nałożonych na niego przez art. 187 § 1 Op i art. 191 Op obowiązków zebrania całego materiału dowodowego oraz ustalenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości w postaci ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego w zaprezentowanym wyżej znaczeniu. Nawet niewywiązywanie się organów samorządowych ze swoich ustawowych zadań (usunięcia odpadów) nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, który tylko ustalony w całokształcie mógłby ewentualnie stanowić podstawę do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań, a w świetle powyższego należy zatem dojść do wniosku, że podatnik nie wykazał w toku postępowania istnienia przesłanek do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań w postaci ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 155 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.