Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy w S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawki opłaty targowej na terenie gminy M. Zarzucił: istotne naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.), poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, że zapis uchwały o wyznaczeniu na inkasenta osoby upoważnionej przez wójta gminy nie narusza prawa, chociaż treść przepisu wskazuje na konieczność podania bezpośrednio w uchwale cech charakterystycznych indywidualizujących inkasentów, w sposób na tyle precyzyjny, aby nie budziło wątpliwości, na kogo ten obowiązek został nałożony; istotne naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 7 Konstytucji RP - poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przekonaniu, że zapis uchwały przewidujący jako inkasenta osobę fizyczną bez jej indywidualnego określenia odpowiada prawu, chociaż pozostaje z nim w sprzeczności, albowiem skutkuje przeniesieniem uprawnień do wskazania osoby inkasenta na wójta gminy, mimo przyznania przez ustawodawcę tej kompetencji wyłącznie organowi stanowiącemu gminy.
Wskazując na powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części jej § 3 ust. 1.
Zdaniem Prokuratora, pomimo że przepis ten obecnie nie obowiązuje, gdyż został zmieniony uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] czerwca 2011 r. [...], postępowanie o stwierdzenie nieważności uchwały w tym zakresie nie jest bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę rada gminy wniosła o umorzenie postępowania. Zgodziła się z zarzutami zawartymi w skardze, zauważyła jednak, że przedmiotowa uchwała podlegała badaniu przez Regionalną Izbę Obrachunkową w B. i w wyniku działań nadzorczych Kolegium Izby podjęło uchwałę Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. stwierdzającą nieważność, z powodu istotnego naruszenia prawa w zakresie § 3 ust. 1 tej uchwały, czyli w zakresie skarżonego przez Prokuratora zapisu. Rada Gminy M. nie miała wątpliwości, co do słuszności rozstrzygnięcia nadzorczego, stąd też 14 czerwca 2011 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany uchwały o opłacie targowej, w której § 3 ust. 1 uchwały Nr [...] otrzymał brzmienie odpowiadające wymogom art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] [...] czerwca 2011 r. i obowiązuje od [...] lipca 2011 r. ([...]). W związku z tym Rada Gminy zauważyła, że do czasu zmiany zaskarżonej uchwały zapis § 3 ust. 1 nie mógł wywoływać skutków prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało umorzyć.
Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, o której mowa w pkt 3 tego przepisu. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy procesowej oznacza, że w toku postępowania sądowego, przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna. Taka sytuacja zaistnieje zwłaszcza wówczas, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia (zob. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 834).
Prokurator zaskarżył do Sądu uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawki opłaty targowej na terenie gminy M. Przedmiotowa uchwała była przedmiotem badania w ramach nadzoru przeprowadzonego przez Regionalną Izbę Obrachunkową w B. Efektem działań nadzorczych było podjęcie przez Kolegium RIO w dniu [...] maja 2011 r. uchwały Nr [...] stwierdzającej nieważność ww. uchwały Rady Gminy M. w zakresie jej § 3 ust. 1, tj. w zakresie, w jakim Prokurator zaskarżył tą uchwałę do Sądu.
Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzenie nieważności jest rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, obalającym domniemanie legalności określonego aktu (uchwały). Stwierdzenie nieważności uchwały działa ex tunc, tzn. powoduje, że od daty jej podjęcia nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych i jako nieważna nie obowiązuje (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 listopada 2012 r. II SA/Łd 754/12, LEX nr 1241671). Stwierdzenie nieważności wywołuje zatem dalej idący skutek niż ten będący wynikiem utraty mocy obowiązującej uchwały w związku z np. dokonaniem jej zmiany, bądź uchwaleniem nowego aktu regulującego tę samą kwestię. Uchwałę, której nieważność została stwierdzona w odpowiednim trybie należy traktować tak, jakby nigdy nie została podjęta.
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy Sąd zauważa, że w związku z działaniem nadzorczym RIO, zaskarżona uchwała w § 3 ust. 1 nie weszła do obrotu prawnego i w tym zakresie nie wywołała żadnych skutków prawnych. Prokurator wyraził zatem błędny pogląd, że skarżony przepis nie obowiązuje, gdyż został zmieniony uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...]. To zaś obliguje do stwierdzenia, że postępowanie sądowe uruchomione w tej sprawie przez Prokuratora stało się bezprzedmiotowe. Późniejsza reakcja uchwałodawcza rady gminy i podjęcie uchwały Nr [...] w sprawie zmiany uchwały o opłacie targowej nie może zmienić powyższej oceny.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji w oparciu o postanowienia art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.