Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 217/19

Uzasadnienie

1. I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2. 1. M. W. złożyła w dniu [...] października 2018 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "BP ARiMR") wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, na powierzchni upraw rolnych wynoszącej 19,63 ha. Do przedmiotowego wniosku dołączona została umowa ubezpieczenia upraw rolnych oraz protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzony przez komisję ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powołaną przez Wojewodę P. zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r.
3. 2. Dnia [...] listopada 2018 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu M. W. pomocy w części, wskazując w jej uzasadnieniu, że na podstawie § 13r ust. 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.; dalej: "rozporządzenie") przyznaną pomoc pomniejszono o 50%, bowiem powierzchnia ubezpieczona (4,61 ha) stanowiła 43,41% całej powierzchni upraw (17,20 ha).
4. 3. M. W. odwołała się od ww. decyzji, dołączając do odwołania dwie polisy ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych wraz z ubezpieczeniem OC rolników. W odwołaniu podniosła, że w wiosennym sezonie zakupu ubezpieczenia upraw w 2018 r. nie było możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia traw, która byłaby objęta dopłatą z budżetu państwa.
5. 4. W dniu [...] stycznia 2019 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika BP ARiMR, uznając, że organ I instancji powinien był dokonać analizy i oceny złożonych wraz z odwołaniem dowodów, zaś ich rozpoznanie na etapie postępowania odwoławczego stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 15 k.p.a.
6. 5. W dniu [...] lutego 2019 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję [...] o przyznaniu pomocy w części, na mocy której przyznano M. W. pomoc finansową o wartości brutto 4907,50 zł, stanowiącej równowartość 1142,50 euro oraz odmówiono jej udzielenia pomocy finansowej w części dotyczącej ubezpieczenia gospodarstwa zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że załączona do wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, umowa ubezpieczenia upraw wskazuje, że łącznie powierzchnia objęta ubezpieczeniem wynosi 4,61 ha. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że powierzchnia upraw rolnych (z wyłączeniem łąk i pastwisk) wynosi 17,20 ha, w związku z czym potwierdzona ubezpieczona powierzchnia stanowi 43,41 % upraw ubezpieczonych. Oceniając zaś dokumentację złożoną przez odwołującą się wraz z odwołaniem od poprzedniej decyzji, organ wskazał, że nie zawiera ona żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. W konsekwencji pomoc pomniejszono o 50%.

1. 6. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca wskazała, że płatność miała być przekazana na rachunek bankowy przed upływem terminu do wniesienia odwołania. W związku zaś z tym, że płatność nie nastąpiła, wniosła ona o szybsze załatwienie sprawy.
2. 7. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr 9010 Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy § 2 ust. 1 pkt 6, § 13r ust. 1-7, 9-11 i 12 rozporządzenia, wskazując, że ustalając stan faktyczny przedmiotowej sprawy, oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Na jego podstawie stwierdził uprawnienia M. W. do otrzymania przedmiotowej pomocy, opierając się na zestawieniu powierzchni upraw, na których w gospodarstwie skarżącej wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% i poniżej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej uprawy. Organ ustalił, że: skarżąca żądała przyznania przedmiotowej pomocy do powierzchni łącznej 19,63 ha; powierzchnia upraw w gospodarstwie M. W., z wyłączeniem łąk i pastwisk wynosi 16,95 ha; z polisy ubezpieczeniowej wynika, że M. W. objęła ubezpieczeniem od gradu, deszczu nawalnego i huraganu, uprawę mieszanki zbożowej i jęczmienia o powierzchni 4,51 ha oraz ziemniaków o powierzchni 0,10 ha.

W konsekwencji organ wskazał, że całkowita powierzchnia upraw ubezpieczonych wynosi 4,61 ha. Z kolei wskutek dokonanych obliczeń procentowego udziału powierzchni upraw ubezpieczonych do powierzchni wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym skarżącej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, ustalono, że stosunek ten wynosi 27,20% (tj. 4,61 ha x 100% / 16,95 ha).

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że pomimo błędnego ustalenia przez organ I instancji łącznej powierzchni upraw rolnych z wyłączeniem łąk i pastwisk (tj. 17,20 ha zamiast 16,95 ha) oraz błędnego wskazania procentowego stosunku powierzchni upraw ubezpieczonych do powierzchni wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk (tj. 43,41% zamiast 27,20%), organ ten prawidłowo zastosował § 13r ust. 12 rozporządzenia i przyznał skarżącej przedmiotową pomoc w wysokości pomniejszonej o 50%. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomyłki te nie mają wpływu na wysokość przyznanej skarżącej pomocy, która została ustalona prawidłowo w kwocie 4.907,50 zł (tj. 19,63 ha X 500 zł/ha - 50% - powierzchnia upraw w ha x stawka pomocy w zł/ha - 50%).

Odnosząc się zaś do zarzutu odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że płatność w wysokości 4.907,50 zł została zrealizowana na rachunek bankowy skarżącej dniu 16 listopada 2018 r. Płatność ta została ustalona w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., która co prawda została wyeliminowanej z obrotu prawnego, nie mniej jednak kwota ta odpowiada kwocie ustalonej w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r.

1. 8. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca i w sporządzonej osobiście skardze do tut. Sądu, podniosła, że nie otrzymała środków finansowych przyznanych zaskarżoną decyzją. Wniosła o zasądzenie jej drugiej części pomocy finansowej, wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę.
2. 9. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
3. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. 1. Skarga jest niezasadna.
2. 2. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.), oraz art. 3 § 1 p.p.s.a." sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
3. 3. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
4. 4. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję przyznającą w części pomoc finansową producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi oraz odmawiającą udzielenia pomocy finansowej w części dotyczącej ubezpieczenia gospodarstwa zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest sporne, że z powodu szkody w uprawach spowodowanych suszą, skarżącej przysługiwała – co do zasady – pomoc finansowa. Kwestię sporną stanowi natomiast wysokość tej pomocy, w szczególności zastosowanie w stosunku do Skarżącej pomniejszenia kwoty pomocy o 50% dla rolników nieposiadających polisy ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej.

1. 5. Wyjaśnić przy tym należy, że zasady udzielania wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej, regulują przepisy zawarte w § 13r ust. 1 – 12 rozporządzenia.

I tak, zgodnie z § 13r ust. 1 rozporządzenia, w 2018 r. ARiMR udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: (1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; (2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; (3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 - tj. rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 01.07.2014, str. 1)

Wedle § 13 ust. 4 rozporządzenia pomoc ta jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej, zawierającym dane wymienione w § 13r ust. 5 rozporządzenia oraz do którego dołączono załączniki, o których mowa w § 13r ust. 6 rozporządzenia. Wśród tych załączników znajduje się m.in. kopia protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi.

Z kolei wysokość pomocy, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, oraz stawki pomocy, której wysokość będzie uzależniona od rodzaju uprawy, o czym stanowi §13r ust. 7 rozporządzenia. Zgodnie zaś z §13r ust. 12 rozporządzenia pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 (tj. od suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny).

Przepis § 13r ust. 1 – 12 rozporządzenia określa zatem warunki jakie muszą być spełnione, ażeby możliwe było przyznanie pomocy na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.

6. Przekładając powyższe regulacje prawne na realia rozpoznanej sprawy, po analizie materiału dowodowego zawartego w jej aktach, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na podstawie przeprowadzonej analizy, organ odwoławczy słusznie bowiem ustalił powierzchnię upraw w gospodarstwie skarżącej, z wyłączeniem łąk i pastwisk (wynikającą z zestawienia wszystkich upraw i ich powierzchni), powierzchnię upraw objętych ubezpieczeniem od gradu, deszczu nawalnego i huraganu (wynikającą z umowy ubezpieczenia upraw rolnych przedłożonej przez skarżącą) oraz prawidłowo obliczył procentowy udział obu ww. powierzchni, uzyskując wynik 27,20%, co w zestawieniu z przepisem § 13r ust. 12 rozporządzenia, spowodowało konieczność pomniejszenia pomocy finansowej o 50%. Powyższe ustalenia skutkowały kolejno obliczeniem wysokości należnej skarżącej pomocy finansowej. W tym celu organ odwoławczy pomnożył zadeklarowaną przez skarżącą we wniosku powierzchnię uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy (tj. 19,63 ha – co znajduje również potwierdzenie w protokole nr [...]) oraz stawę pomocy, określoną ogłoszeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na 500 zł za 1 ha powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, obejmujące co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy, a następnie pomniejszył uzyskany wynik o 50%, uzyskując kwotę 4.907,50 zł.

Kwota ta odpowiada zaś kwocie przyznanej skarżącej na mocy decyzji organu I instancji, która pomimo dostrzeżonych przez organ odwoławczy błędnych obliczeń, dotyczących powierzchni upraw rolnych z wyłączeniem łąk i pastwisk oraz procentowego stosunku powierzchni upraw ubezpieczonych do powierzchni wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk, co do zasady odpowiada prawu. Treść decyzji pozostawałaby bowiem identyczna, nawet gdyby jej uzasadnienie nie zawierało ww. błędnych obliczeń, ze względu na brak przekroczenia 50% stosunku powierzchni upraw ubezpieczonych, do powierzchni wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk. W konsekwencji słusznie organ odwoławczy uznał, że dostrzeżone przez niego omyłki organu I instancji, nie miały wpływu na sposób załatwienia wniosku skarżącej i w konsekwencji na wysokość przyznanej jej pomocy finansowej.

1. 7. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej, dotyczącego braku przekazania jej przyznanej płatności na rachunek bankowy, wyjaśnić należy, że po pierwsze kwestia wykonania zaskarżonej decyzji nie podlega kontroli tut. Sądu w niniejszym postępowaniu, zaś po drugie, skarżąca sama przyznała w skardze, że otrzymała kwotę 4.907,50 zł na rachunek bankowy w dniu [...] listopada 2018 r. Jakkolwiek kwota ta wynikała z uchylonej decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2018 r., to w związku z analogiczną wysokością pomocy przyznanej skarżącej na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2019 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, uznać należy wyjaśnienia organu odwoławczego, poczynione w tej kwestii, za wyczerpujące i słuszne.
2. 8. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, stanowisko orzekających w sprawie organów, jest w ocenie Sądu zgodne z prawem. W przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy obligujące organ do pomniejszenia skarżącej pomocy finansowej o 50%, ze względu na brak ubezpieczenia przez skarżącą co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym. Przeprowadzona przez Sąd kontrola obu wydanych rozstrzygnięć wykazała, że w sprawie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny – na podstawie zgromadzonych dokumentów, zaś organy właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, a w konsekwencji prawidłowo przyznały skarżącej pomoc finansową w pomniejszonej o 50% wysokości, na podstawie § 13r. ust. 12 rozporządzenia, wyliczając wysokość przyznanej pomocy zgodnie z obowiązującymi, ww. przepisami prawa.
3. 9. Zdaniem Sądu, wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Organ dokonał również oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Przeprowadzone postępowanie i podjęte wskutek niego rozstrzygnięcie, w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego.
4. 10. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.