Uzasadnienie
Syndyk masy upadłości I. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 75.000 zł. Oświadczył, że za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, a wartość środków trwałych spółki wynosi 1.322.527,21 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 3.844,94 zł. Syndyk podkreślił, iż sytuacja majątkowa spółki jest trudna, gdyż spółka nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Nieruchomość w F. wyceniona została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 878.000 zł, przy czym jest ona obciążona hipoteką na łączną wartość 6.138.277 zł na rzecz banku i urzędu skarbowego. Aktualnie nie ma zainteresowanych na tą nieruchomość, pomimo ogłoszenia już trzech przetargów. Kwota uzyskana ze zbycia zostanie przeznaczona na zaspokojenie wierzycieli hipotecznych.
Ponadto brak jest chętnych nabywców na samochód przewłaszczony przez bank jako zabezpieczenie zaciągniętego przez spółkę kredytu (wartość pojazdu 45.950 zł). Środki ze sprzedaży zostaną przekazane w całości na rzecz banku. We wniosku wskazano ponadto, że zapasy magazynowe w postaci olejów smarowych zostały wycenione przez Syndyka na kwotę 31.972 zł, ale są to oleje przeterminowane, na które nie ma oferentów i prawdopodobnie trzeba będzie je zutylizować. Natomiast należności na rzecz spółki na ogólną kwotę 6.683.989 zł są należnościami od kontrahentów zagranicznych, na które brak jest wiarygodnych dokumentów źródłowych i są one należnościami nieściągalnymi.
Postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie uznając, że w sprawie nie zostało wykazane, iż spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 maja 2015 r. I GZ 250/15, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W ocenie NSA, Sąd I instancji poprzestał na danych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazując, że "wybiórcze przedstawienie dokumentów obrazujących sytuację finansową podmiotu wnioskującego o prawo pomocy może spotkać się z negatywnymi konsekwencjami". Sąd jednak nie przeanalizował wskazanych we wniosku okoliczności, z których wynika, że mimo starań syndykowi nie udało się spieniężyć składników majątku, bo albo straciły na wartości albo są obciążone prawami osób trzecich, nie zastanawiał się też nad kwestią kosztów prowadzonego postępowania upadłościowego. Zdaniem NSA, jeżeli Sąd miał wątpliwości powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o dokumentację uprawdopodobniającą okoliczności podniesione we wniosku.
W ponownie prowadzonym postępowaniu niezbędne będzie również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy z wielkością wpisu od skargi, jaki strona musi uiścić w postępowaniu, w kwocie 905 zł.
Rozpoznając ponownie wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi ustalonego w kwocie 905 zł. Ponadto, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zawisły inne sprawy strony skarżącej (I SA/Bk 197/15, I SA/Bk 198/15 i I SA/Bk 224/15), która na obecnym etapie wszystkich tych postępowań zobowiązana jest do uiszczenia łącznie kwoty 84.417 zł tytułem wpisów sądowych.
Ponowna analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w tej sprawie przez NSA, uzasadnia przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
Z danych przedstawionych we wniosku wynika, że w 2014 r. została ogłoszona upadłość likwidacyjna spółki. Za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, a wartość jej środków trwałych wynosi 1.322.527,21 zł.
Z dołączonego do akt wydruku "szczegóły rachunku" wynika, że na dzień 19 lutego 2015 r. spółka dysponowała środkami w wysokości 3.844,94 zł. Spółka posiada co prawda znaczne wierzytelności, niemniej jednak z oświadczenia syndyka wynika, że brak jest wiarygodnych dokumentów źródłowych w tym zakresie i są one jego zdaniem należnościami nieściągalnymi. Dodać również należy, że składniki majątkowe będące w dyspozycji spółki, pomimo starań syndyka, nie zostały dotychczas zbyte. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że składniki te są obciążone prawami osób trzecich. Nieruchomość wyceniona na kwotę 878.000 zł, obciążona jest hipoteką na łączną wartość 6.138.277 zł. Z kolei samochód o wartości 45.950 zł przewłaszczony jest przez bank jako zabezpieczenie zaciągniętego przez spółkę kredytu. Natomiast zapasy magazynowe w postaci olejów smarowych nie mogą być zbyte, bowiem jak oświadcza strona, oleje te są przeterminowane.
Powyższe okoliczności przekonują, że strona że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniono przy tym wysokość wpisów sądowych, do uiszczenia których strona została zobowiązana we wszystkich sprawach zawisłych przez tut. Sądem.
Orzeczono więc jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.