Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], stwierdzające – na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 – dalej: "o.p.") – uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy P. z [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarachowania dokonanej przez A.. (dalej: "skarżący") wpłaty z 15 marca 2022 r. na poczet zaległości podatkowych.
Organ wskazał, że postanowienie Wójta Gminy P. zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 marca 2022 r., termin na złożenia zażalenia upłynął w dniu 4 kwietnia 2022 r., zaś zażalenie zostało złożone w dniu 9 kwietnia 2022 r., a zatem po upływie terminu do jego złożenia. Jednocześnie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie. Wskazał, że otrzymał postanowienie z [...] marca 2018 r. w dniu 5 kwietnia 2022 r. W dniu 3 czerwca udał się do siedziby Kolegium w Ł. celem zapoznania się z aktami sprawy. Wskazuje na "pokwitowanie", z którego wynika, że przesyłka została odebrana przez Ł. K., który jest najemcą jego mieszkania. Skarżący twierdzi, że osoba ta nie została przez niego upoważniona do odbioru przesyłek. Oświadczył, że Ł. K. przekazał mu list 5 kwietnia 2022 r.
Ponadto do skargi skarżący dołączył oświadczenie Ł. K., z którego wynika, że w dniu 28 marca 2022 r. odebrał on za namową listonosza list polecony do skarżącego i przekazał go 5 kwietnia 2022 r. żonie skarżącego. Wskazał, że jest najemcą mieszkania państwa S. i nie posiadał upoważnienia do odbioru korespondencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie, którym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 239 o.p. stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Jest to faza wstępna postępowania zażaleniowego, podczas której badana jest m.in. terminowość dokonanej czynności złożenia zażalenia. W sytuacji spóźnionego złożenia zażalenia, wskazany przepis nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu. Norma ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący, albowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu i jest on zobligowany do jego wydania w przypadku uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia środka odwoławczego zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminowi do jego wniesienia.
Termin do wniesienia zażalenia wynosi siedem dni licząc od dnia doręczenia postanowienia stronie, o czym stanowi przepis art. 236 § 2 pkt 1 o.p.
W rozpatrywanym przypadku postanowienie organu pierwszej instancji zostało doręczone 28 marca 2022 r. na adres J, J, [...],[...] W. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pod tym adresem przesyłkę w tym dniu odebrał Ł. K.. W dołączonym przez skarżącego sądowi oświadczeniu Ł. K. przyznał, że w dniu 28 marca 2022 r. odebrał kierowaną do skarżącego przesyłkę i zobowiązał się do jej przekazania skarżącemu. Potwierdził też, że przekazał tę przesyłkę skarżącemu 5 kwietnia 2022 r. Jednocześnie wskazał, że wynajmuje mieszkanie od skarżącego i nie posiadał upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego.
Za sporne w sprawie należy więc uznać to, czy nastąpiło skuteczne doręczenie przesyłki.
Zgodnie z art. 148 § 1 o.p., pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.
Art. 148 § 2 o.p. stanowi, że pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane:
- 1) w siedzibie organu podatkowego;
- 2) w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.
Stosownie do treści art. 149 o.p. w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń.
Przez wymienione w art. 149 o.p. pojęcie "nieobecności" należy rozumieć każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy pisma w miejscu, które jest dla doręczeń właściwe; każdą – chociażby krótkotrwałą – nieobecność, wywołaną zwykłymi okolicznościami. Jest to wszelkiego rodzaju czasowa nieobecność, lecz nie zmiana miejsca zamieszkania lub też wyjazd na stałe do innej miejscowości albo za granicę.
W ocenie Sądu, w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której z uwagi na przejściowe okoliczności skarżący nie przebywał w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Skarżący nie wskazuje, aby adres, na który zostało doręczone pismo, nie był jednym z takich adresów i że przesyłka została mu doręczona na niewłaściwy adres. Jednocześnie zaś Sąd zauważa, że na ten adres kierowane były wszystkie pisma adresowane do skarżącego –nie tylko postanowienie Wójta Gminy P. z [...] marca 2022 r. Również Naczelnik Urzędu W. na ten adres skarżącego skierował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, taki adres wskazał też skarżący w zażaleniu na postanowienie Wójta Gminy P. i na ten adres zostało doręczone postanowienie Kolegium z [...] maja 2022 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. To ostatnie również zostało odebrane przez osobę wskazaną jako dorosły domownik, co nie skarżący z zachowaniem terminu złożył skargę na to postanowienie do sądu.
Zatem adres skarżącego musiał być adresem wskazanym przez skarżącego organom podatkowym jako adres zamieszkania lub adres do doręczeń. W skardze do Sądu skarżący również podaje konsekwentnie ten sam adres.
Powyższe pozwala uznać, że w sytuacji nieobecności skarżącego pod tym adresem, doręczyciel był uprawniony do dostarczenia przesyłki w trybie art. 149 o.p., czyli w pierwszej kolejności dorosłemu domownikowi. Osoba taka nie ma obowiązku odebrania pisma. Odmowa przyjęcia pism przez domownika oraz odmowa podjęcia się oddania pisma przez sąsiada, zarządcę domu lub dozorcę nie wywołują skutku doręczenia pism (por. P. Pietrasz, [w:] L. Etel (red.), Ordynacja Podatkowa. Komentarz, opubl. Lex/el, art. 149). Przyjmuje się natomiast, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia pisma, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (zob. wyroki NSA: z 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10; z 15 lipca 2014 r., I GSK 58/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Należy zatem dojść do wniosku, że ustawodawca założył, iż brak odmowy przyjęcia pisma przez dorosłego domownika jest równoznaczny z podjęciem się oddania pisma adresatowi.
W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że pismo zostało doręczone Ł.K. Z jego oświadczenia wynika, że w dniu 28 marca 2022 r. odebrał list od listonosza. Z faktu, że w dniu 5 kwietnia 2022 r. osoba ta przekazała list należy wnioskować, że, po pierwsze odbierając przesyłkę nie odmówił jej przyjęcia a po drugie, zobowiązał się on do jej przekazania adresatowi. Nawet jeżeli nastąpiło to za namową listonosza, to nie zmienia to oceny, że pismo takie zostało skutecznie doręczone w trybie art. 149 o.p.
Skarżący wskazuje, że Ł. K. jest najemcą jego mieszkania pod wskazanym adresem. Zdaniem Sądu nie czyni to niemożliwym odbioru przez taką osobę pism kierowanych na adres, pod którym przebywa.
Zawarcie umowy najmu nie wyklucza możliwości odbioru korespondencji kierowanej do wynajmujących przez najemców. Skarżący nie przedstawia natomiast żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że nie wyrażał zgody albo wręcz sprzeciwiał się odbiorowi przez najemców kierowanej do niego korespondencji. Z oświadczenia Ł. K. też nie wynika, że odebrał kierowane do skarżącego pismo wbrew wyrażonej przez niego woli. Z kolei akta sprawy dowodzą, że osoby zamieszkujące pod ww. adresem odbierają korespondencję kierowaną do skarżącego – postanowienie Kolegium z [...] maja 2020 r. odebrał również dorosły domownik – M. J. (k. 20 akt admin.).
Skarżący podnosi, że Ł. K. nie posiadał upoważnienia do odbioru korespondencji. Sąd zauważa jednak, że z art. 149 o.p. nie wynika obowiązek, aby pełnoletni domownik musiał legitymować się upoważnieniem do odbioru korespondencji. Z faktu bycia domownikiem wynika swoiste domniemanie istnienia upoważnienia do odbioru korespondencji.
Sąd doszedł więc do przekonania, że w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia Wójta Gminy P. w dniu [...] marca 2022 r. i od tej daty należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia.
Nie ma natomiast podstaw prawnych do tego, aby liczyć termin do złożenia zażalenia od daty otrzymania korespondencji od osoby, która zobowiązała się taką korespondencję przekazać adresatowi.
Uwzględniając powyższe, zdaniem sądu, organ prawidłowo przyjął, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 4 kwietnia 2022 r. Zażalenie zostało złożone dopiero w dniu 9 kwietnia 2022 r., a więc po upływie ustawowego terminu.
Przekroczenie terminu ustawowego obligowało organ do uznania, że dokonana przez skarżącego czynność jest bezskuteczna. W tych okolicznościach organ miał obowiązek – stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 o.p. - wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.
Jednocześnie wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, organ nie miał podstaw do rozważania przyczyn uchybienia terminowi i ewentualnego przywrócenia terminu.
Wobec powyższego sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowił art. 119 pkt 3 ustawy procesowej. Stosownie do tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym m.in. w sytuacji, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).