Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], skierowaną do importera T., Naczelnik Urzędu Celnego w B. dokonał zmiany danych zawartych w polach 42, 44 i 46 dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. poprzez wykreślenie wpisu o kodzie 031 W, ustalenie wartości pozycji na kwotę 5.554,50 CHF i wartości statystycznej na kwotę 22.375 PLN oraz określił kwotę długu celnego na 0 zł, przyjmując za podstawę opłaty kwotę 22.375,00 PLN.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], uchylił ww. rozstrzygnięcie w części dotyczącej ustalenia wartości celnej i określenia długu celnego i orzekła w tym zakresie na nowo. Organ odwoławczy ustalił wartość celną towaru na kwotę 17.184,00 zł.
Z akt wynika, że w dniu [...] sierpnia 2016 r. agencja celna działająca w imieniu importera - firmy T., dokonała na podstawie ww. dokumentu SAD zgłoszenia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu. Przedmiotem zgłoszenia był importowany ze Szwajcarii samochód osobowy marki A. o nr nadwozia [...] i roku produkcji 2008. Zgłaszający zadeklarował wartość transakcyjną przedmiotowego samochodu w wysokości 1.800,00 CHF i wartość celną w wysokości 7.343,00 PLN na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lipca 2016 r. i poniesionych kosztów transportu do miejsca wprowadzenia towaru na obszar UE na podstawie faktury proforma nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. (91,68 PLN).
Organ celny w przedmiotowej sprawie skorzystał z przysługujących mu uprawnień, przewidzianych w art. 188 UKC i przeprowadził weryfikację zgłoszenia celnego. Dokonał analizy zgłoszenia, załączonych dokumentów, przeprowadził rewizję, a także zebrał dokumentację dotyczącą cen podobnych samochodów osobowych oferowanych do sprzedaży na rynku eksportera w celu oceny zadeklarowanej przez zgłaszającego wartości celnej zgłoszonego towaru. Wynik przeprowadzonej weryfikacji był podstawą do wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego. Z przeprowadzonych przez Urząd Celny czynności wynika, iż zadeklarowana przez zgłaszającego wartość celna w wysokości 1800,00 CHF importowanego samochodu osobowego znacznie odbiega od cen podobnych samochodów osobowych oferowanych do sprzedaży w Szwajcarii. Na skutek przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż ceny tego typu samochodów kształtowały się w ofertach internetowych od 12.500,00 CHF do 14.700,00 CHF.
Jako materiał porównawczy przyjęto ceny samochodów tej samej marki, tego samego modelu, w wersji kombi z takim samym rodzajem silnika. Przy czym są to samochody w stanie nieuszkodzonym, niepowypadkowym i bez uszkodzeń między innymi silnika. Nie znaleziono ofert sprzedaży samochodów z uszkodzonym silnikiem.
Mając na uwadze brzmienie art. 140 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 do unijnego kodeksu celnego, organ celny wezwał zgłaszającego do przedstawienia dodatkowych informacji, które uzasadniają zadeklarowaną wartość celną towaru. W odpowiedzi strona przedłożyła oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2016 r. i pismo wyjaśniające z dnia [...] sierpnia 2016 r. Z przedłożonych dokumentów wynika, że pojazd będący przedmiotem importu posiada uszkodzony silnik, w wyniku przeskoczenia paska rozrządu, o czym kupujący został poinformowany przez sprzedającego i co zostało odnotowane w dokumencie zakupu w postaci zapisu "motor defekt". Importer zwrócił uwagę na bardzo wysokie koszty naprawy silnika, opisał dokonania jakich czynności wymaga naprawa silnika i stwierdził, że całkowite koszty naprawy silnika zamykają się w kwocie 26.360 PLN.
Ponadto oświadczył, że deklarowana wartość pojazdu jest adekwatna do jego stanu, a z powodu niesprawności pojazdu uszkodzenia mogą okazać się jeszcze większe i rzeczywiste koszty pojawią się dopiero w momencie naprawy.
W dniu [...] sierpnia 2016 r., na wniosek strony przeprowadzono oględziny przedmiotowego pojazdu, w których oprócz funkcjonariusza celnego uczestniczyła strona i rzeczoznawca wydający opinię. Opinia rzeczoznawcy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016. została przedłożona organowi celnemu I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r. Następnie w dniu [...] września 2016 r. przedłożono skorygowaną opinię, która określa stan pojazdu i jego wartość rynkową, ustaloną w oparciu o wartość pojazdu podobnego, wyprodukowanego poza obszarem celnym Unii, a dostępnego na rynku Unii. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono następujące usterki pojazdu: (-) uszkodzony układ rozrządu silnika - zablokowany silnik, może świadczyć o uszkodzeniu elementów głowicy oraz bloku silnika, (-) fotel kierowcy - przetarty, (-) drzwi TL (tylne lewe) - otarte, (-) zderzak tylny - porysowany, (-) pokrywa bagażnika - otarta, (-) błotnik TP (tylny prawy) - porysowany.
Z przedstawionej przez stronę opinii wynika, że zaimportowany ze Szwajcarii samochód osobowy jest pojazdem kompletnym i niepowypadkowym. Posiada niesprawny silnik i drobne defekty wynikające ze zwykłego użytkowania pojazdu. Zatem zadeklarowana przez stronę wartość zakupu w kwocie 1.800,00 CHF budzi uzasadnione wątpliwości. Stąd też Naczelnik Urzędu Celnego słusznie zakwestionował zadeklarowaną wartość celną towaru. Nawet biorąc pod uwagę niesprawność silnika i podnoszoną przez stronę konieczność dokonania kosztownej naprawy, ryzyko handlowe związane z zakupem używanego oraz niesprawnego pojazdu i nieopłacalność naprawy na rynku eksportera, nie sposób zaakceptować wartości która jest około trzy i pół krotnie niższa od najniższej oferty internetowej ustalonej na rynku szwajcarskim. Stąd też w ocenie organu celnego przedłożona do zgłoszenia celnego umowa kupna-sprzedaży nie odzwierciedla jego rzeczywistej wartości i nie może stanowić dowodu całkowitej zapłaty za zaimportowany samochód, stąd też nie może być zaakceptowana dla potrzeb celnych.
Zdaniem organu dla ustalenia wartości celnej pojazdu, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie ma znaczenia, czy zaimportowany niesprawny pojazd będzie w przyszłości naprawiany, w jakim zakresie i w jaki sposób oraz jakie będą ewentualne koszty naprawy samochodu. Przy ustalaniu wartości celnej towaru nie mogą być brane pod uwagę (nawet szacunkowe) koszty napraw przedmiotowego pojazdu.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że w zgłoszeniu celnym podano nieprawidłowe dane. Stąd też na podstawie art. 191 ust. 1 UKC, wyniki weryfikacji tego zgłoszenia celnego zostały wykorzystane do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towar został objęty. Na podstawie powyższego przepisu zostały określone nowe dane - wartość celna towaru. Stanowi ona podstawę do obliczenia w zgłoszeniu celnym kwoty należnego długu celnego.
Naczelnik Urzędu Celnego, w wyniku przeprowadzonego postępowania, zakwestionował zadeklarowaną przez zgłaszającego wartość celną towaru i w prawidłowy sposób stwierdził, że wartość celna przedmiotowego towaru nie może zostać ustalona metodą wartości transakcyjnej. Konsekwencją powyższego jest konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu w oparciu o metody wskazane w przepisie art. 74 ust. 1 UKC. W związku z tym, że w sprawie nie jest możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie art. 74 ust. 1 i 2 UKC, organ pierwszej instancji słusznie zastosował ar. 74 ust. 3 i wykorzystał dane zawarte w opinii rzeczoznawcy.
Organ odwoławczy za zasadny uznał zarzut pominięcia przez Naczelnika Urzędu Celnego współczynnika stopnia uszkodzenia i współczynnika uszkodzeń ukrytych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie sposób podzielić stanowiska organu
I instancji i przyjąć, że samochód w momencie importu był kompletny i nieuszkodzony. Należy przyjąć, że zarówno współczynnik stopnia uszkodzenia, jak i współczynnik uszkodzeń ukrytych powinny zostać zastosowane, albowiem przedmiotem ustalenia wartości celnej jest samochód niepowypadkowy, ale niewątpliwie uszkodzony w wyniku innego zdarzenia niż kolizja drogowa.
Ustosunkowując się do zarzutu strony o bezpodstawnym odrzuceniu korekty wartości rynkowej aut z tytułu współczynnika zbywalności, Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że współczynnik ten nie może być stosowany w procesie ustalania wartości celnej towaru. Organ celny nie może przyjąć i uwzględnić przy ustalaniu wartości celnej współczynnika zbywalności, bowiem dotyczy on elementu, który jest wtórny dla dokonanego importu i dotyczy specyfiki kraju importu a nie eksportu.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że wartość zaimportowanego pojazdu samochodowego w stwierdzonym stanie technicznym, ustalono w oparciu o przedstawiona opinię rzeczoznawcy na kwotę 30.332,00 PLN brutto. Od tak przyjętej ww. wartości rynkowej brutto należy odjąć średnią marżę handlową w wysokości 10%, obowiązujące cło w wysokości 10% według stawki celnej konwencyjnej, podatek akcyzowy według stawki w wysokości 18,6% oraz kwotę podatku od towarów i usług przy stawce 23%, uzyskując wartość celną pojazdu w kwocie 17.184,00 PLN. Kwota ta została przyjęta, jako podstawa do określenia kwoty długu celnego w nowej wysokości na warunkach franco granica Unii, tj. zawierający koszt transportu do miejsca wprowadzenia na obszar celny Unii.
Nie godząc się z decyzją Dyrektora Izby Celnej skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu, w której zarzucił naruszenie: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 73 ust. 1 Prawa Celnego i art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG). Zdaniem skarżącego organy celne działały wbrew normie prawnej, nakazującej stosowanie w sprawach celnych metody wartości transakcyjnej, co skutkowało przyjęciem błędnej wartości celnej towaru.
Zdaniem skarżącego, organy celne nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych dowodów, w szczególności: nie zebrały danych dotyczących cen aut uszkodzonych mechanicznie z uszkodzonym silnikiem; przeprowadzona analiza cen dotyczyła samochodów w stanie nieuszkodzonym; do analizy cen brano pod uwagę nie ten model samochodu, a mianowicie, pojazd będący przedmiotem postępowania jest modelem A., a do analiz brano model A., co znacząco wpływa na cenę wyjściową; przeprowadzone oględziny i stwierdzone jednoznacznie uszkodzenia silnika, co zostało stwierdzone opinią rzeczoznawcy, nie dawały podstawy by wszcząć postępowanie.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 29 ust.1 WKC wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar wtedy, gdy został on sprzedany w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 WKC. W pewnych przypadkach bowiem zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru.
Podstawą prawną do zakwestionowania deklarowanej wartości celnej jest art. 181a Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r.), tzw. Rozporządzenie Wykonawcze. Zgodnie z brzmieniem art. 181a ust. 1 RWKC w przypadku, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Organom celnym przysługuje bowiem uprawnienie do badania wiarygodności dokumentów przedkładanych przez stronę zarówno pod względem formalnym jak i materialnym. Realizacji tego uprawnienia służy możliwość wynikająca z art. 78 WKC, w myśl którego po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż organy skorzystały z przysługującego mu uprawnienia do weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego. W drodze analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącego, a także rewizji celnej pojazdu i przeglądu ofert aukcji internetowych w kraju importera pojazdu takiej samej marki, tego samego modelu, w wersji kombi i z takim samym rodzajem silnika (lecz z nieuszkodzonym silnikiem) organ doszedł do wniosku, iż cena zakupu zaimportowanego pojazdu w stosunku do ceny zawartej w materiale porównawczym rażąco odbiegają od siebie. Konkluzja ta jest trafna, gdy zestawi się ze sobą kwotę 1800 CHF do kwot 12.500 – 14.700 CHF.
Zarzuty skargi, iż dokonano porównania pojazdów o różnych parametrach, modelach i stanach nie mogą się ostać. Po pierwsze nie ma takiej obiektywnej możliwości, aby znaleźć na rynku oferowanych pojazdów dwa identyczne pojazdy, w identycznym stanie użytkowania, przebiegu lub stanie technicznym. Wobec tego do porównania przyjmuje się oferty najbardziej zbliżone do modelu porównywanego, ewentualnie modele zbliżone, ale o podobnych cechach. Uwaga powyższa dotyczy porównania przez organy samochodu typu B8 i B7 w sytuacji, gdy oferowane auta typu B7 posiadały nawet wyższą cenę ofertową niż samochodu B8, a więc przyjęte do analizy dane były korzystniejsze dla skarżącego. Zatem zarzut skargi, iż porównano ze sobą różne modele pojazdów, co wpłynęło negatywnie dla skarżącego na wycenę jest niezasadny.
Odnośnie do zarzutu nieuwzględnienia w wycenie pojazdu faktu uszkodzenia silnika Sąd podziela w całości argumentację organu powołaną w odpowiedzi na skargę i jedynie dla potwierdzenia zasadności stanowiska organów celnych przywoła ją w skrócie. Organy dysponowały przedłożonym przez skarżącego, a sporządzonym przez Serwis A. teoretycznym kosztorysem naprawy silnika przedmiotowego pojazdu. Szacowany koszt naprawy silnika, przy uwzględnieniu konieczności dokonania naprawy głowicy silnika i wymiany tłoków wynosił około 4300 CHF. Potencjalnie koszt ten mógłby być istotnie niższy (kosztorys k. 16 akt administracyjnych). Kosztorys, co wyżej wskazano jest kosztorysem teoretycznym, bowiem serwis nie dokonywał szczegółowej oceny stanu silnika. W tej sytuacji, uwzględniając nawet potencjalny, maksymalny koszt naprawy pojazdu w zakresie wskazywanym przez skarżącego (a nie weryfikowanym przez organ lub serwis samochodowy) deklarowana przez skarżącego cena zakupu nadal w sposób rażący odbiegała od cen średnich dla tego typu pojazdów oferowanych na runku szwajcarskim.
Podstawę do ustalenia wartości celnej w oparciu o metodę tzw. "ostatniej szansy" określonej w art. 31 WKC stanowi bowiem wykazanie uzasadnionych wątpliwości, o jakich mowa w art. 181a RWKC.
Zastosowanie metody tzw. "ostatniej szansy" powoduje, że wartość celna jest ustalona na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów Działu III Rozdział III WKC. W przypadku określania wartości celnej używanego samochodu, dokonuje się weryfikacji w oparciu o materiały porównawcze dla samochodów o parametrach zgodnych z danymi aut sprowadzonych przez importera, ale wyprodukowanych poza Wspólnotą i sprzedawanych na rynek Wspólnoty. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia, w sytuacji gdy wartość celna przywożonych używanych samochodów ustalana jest w oparciu o art. 31 WKC, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających średnie ceny rynkowe tych pojazdów na obszarze Wspólnoty. Przyjmuje się wówczas cenę katalogową samochodu "podobnego" wyprodukowanego poza obszarem Wspólnoty, a następnie dokonuje się odpowiedniego pomniejszenia ceny o elementy takie jak cło, podatek akcyzowy i podatek VAT.
Metoda "ostatniej szansy" jest stosowana po ustaleniu wartości celnej importowanych samochodów ze względu na zróżnicowany stan techniczny tych pojazdów (np. uszkodzenia czy ich brak). Organy celne przy tym posiłkują się opiniami rzeczoznawców w zakresie stopnia zużycia pojazdu, czy jego uszkodzeń.
W niniejszej sprawie organy ustalając wartość pojazdu metodą "ostatniej szansy" wykorzystały opinię rzeczoznawcy, po jej skorygowaniu, w której certyfikowany rzeczoznawca techniki samochodowej dokonał ustalenia rynkowej wartości zaimportowanego pojazdu na podstawie pojazdu bazowego (niesporny fakt produkcji A. na terenie UE), którym w ocenie biegłego jest L. (produkowany w Japonii). Wbrew zarzutom skargi organy dokonały analizy opinii biegłego i uznały ja za rzetelną i wiarygodną. Sąd podziela w całością tą ocenę, bowiem opinia została sporządzona przez kompetentnego biegłego, działającego w zakresie jego kompetencji i umiejętności oraz wiedzy specjalnej, z zastosowaniem prawidłowych danych i informacji istotnych z punktu widzenia ustalenia wartości celnej zaimportowanego samochodu.
Zarzut skarżącego dotyczący wybiórczego uwzględnienia opinii nie może się także ostać. Organy, posiłkując się opinia rzeczoznawcy nie dokonały samodzielnie korekty opinii, nie zmieniły jej poszczególnych ustaleń i nie zakwestionowały przyjętych przez biegłego współczynników co do ich wysokości. Nie podzieliły natomiast, a tym samym nie uwzględniły w dokonanym ustaleniu wartości celnej zaimportowanego pojazdu współczynnika zbywalności. Powyższy zabieg był natury arytmetycznej i wynikał z analizy przepisu art. 74 UKC i praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych. Analiza przepisów prawa jednoznacznie wskazuje, że wartość dla wyznaczenia cła na towary importowane powinna być oparta na rzeczywistej wartości importowanego towaru, którą powinna stanowić cena, za którą, w czasie i miejscu określonym ustawami kraju importującego, taki sam lub podobny towar jest sprzedawany lub oferowany do sprzedaży w toku normalnych operacji handlowych, dokonywanych na warunkach pełnej konkurencji.
Współczynnik zbywalności nie powinien być zatem stosowany do celu ustalenia wartości celnej pojazdu. bowiem nie jest związany z ceną, za jaki przedmiot został nabyty za granicą. Ugruntowana linia orzecznicza (dostępna baza orzeczeń WSA w Białymstoku) przesądza o potrzebie pomijania współczynnika zbywalności dla wyceny wartości celnej pojazdu. Sąd podziela ten pogląd jako trafny i znajdujący oparcie w przepisie prawa.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego lub procesowego na które wskazuje skarżący w skardze. W szczególności pozbawione podstaw są twierdzenia o braku należytej staranności organów w zbieraniu dowodów lub też ich niewłaściwej ocenie, sprzecznej z zasadami logiki.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.