Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 28 października 2022 r., nr 2001-IOD.613.5.2022, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w Suwałkach z 30 czerwca 2020 r., nr 2012-SPV.4103.108.2019.9, wydanej wobec S. S. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 i 2016 r. Decyzja została doręczona skarżącemu 31 października 2022 r.
W dniu 15 listopada 2022 r. (data nadania przesyłki w Urzędzie Pocztowym) strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji DIAS w Białymstoku z 28 października 2022 r., nr 2001-IOD.613.5.2022, w całości i orzeczenie zgodnie z wnioskiem strony.
DIAS w Białymstoku, przystępując do badania odwołania pod względem formalnym stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji DIAS upłynął 14 listopada 2022 r. Odwołanie zostało wniesione przez stronę 15 listopada 2022 r. (data nadania przesyłki w Urzędzie Pocztowym), czyli dzień po terminie. Biorąc powyższe pod uwagę, DIAS w Białymstoku postanowieniem z 22 grudnia 2022 r., nr 2001-IOA.613.5.2022, stwierdził, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone stronie 28 grudnia 2022 r. (zgodnie z datą zamieszczoną na potwierdzeniu odbioru).
Dnia 10 stycznia 2023 r. do DIAS wpłynęło podanie S. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji DIAS w Białymstoku z 28 października 2022 r., nr 2001-IOD.613.5.2022. Zgodnie ze stemplem pocztowym zamieszczonym na kopercie podanie zostało złożone w urzędzie pocztowym 5 stycznia 2023 r.
W uzasadnieniu S. S. oświadczył, iż ze względów zdrowotnych nie był w stanie poruszać się, wychodzić poza lokum mieszkalne. Stwierdził, że jest inwalidą I grupy stopnia niepełnosprawności, w tym ruchową. W załączeniu przedstawił kopię decyzji o orzeczeniu inwalidztwa oraz zaświadczenie lekarskie (zdaniem składającego podanie) określające terminy wprowadzenia nowych dawek i leków, które jak się okazało całkowicie wyeliminowały stronę z życia i uniemożliwiły jakiekolwiek przemieszczanie się. Stwierdził, iż ze względu na te zdarzenia losowe, na które nie miał wpływu nie był w stanie w wyznaczonym terminie sporządzić i wysłać odwołań. Uczynił to, gdy dotarł do niego opiekun, który pomógł mu przy odwołaniach i zajął się fizycznym nadaniem przesyłki.
Postanowieniem z 25 stycznia 2023 r., nr 2001-IOA.613.1.2023, DIAS w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Organ wskazał, że z treści zaświadczenia lekarskiego dołączonego przez wnioskodawcę wynika, że wskazane ograniczenie wychodzenia z domu przez S. S. zostało zakończone po upływie miesiąca od wystawienia tegoż zaświadczenia, czyli 24 listopada 2022 r. Zatem z uwagi na upływ terminu ograniczenia poruszania się S. S. z dniem 24 listopada 2022 r., siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu wniesienia odwołania upłynął 1 grudnia 2022 r. W opinii organu przedstawiony stan faktyczny jednoznacznie świadczy o braku zachowania przez S. S. należytej staranności procesowej w prowadzonym postępowaniu.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł Syndyk Masy Upadłości S. S. prowadzącego działalność pod nazwą PPHU "S.", zarzucając dowolność, a nie swobodę oceny dowodów oraz niedziałanie zgodnie z literą prawa, w szczególności naruszenie art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej jako: "o.p.", oraz "aktów, które sam wymienił organ w decyzji". W opinii strony organ bezzasadnie przyjął, że przedłożone zaświadczenie lekarskie wyznaczyło termin ustania przyczyn uchybienia terminu – przyczyna ta nie zniknęła do tej pory.
Skarżący wskazał, że S. S. nie jest w stanie poruszać się samodzielnie poza domem, ma przyznaną najwyższą grupę inwalidztwa. W oparciu o podniesione zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przywrócenie terminu na wniesienie odwołania oraz uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji z 28 października 2022 r., nr 2001-IOD.613.5.2022.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., sąd odrzucił skargę. Następnie postanowieniem z 21 czerwca 2023 r., na skutek wniesionego zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Spór w sprawie dotyczy stwierdzenia, czy S. S. złożył skuteczny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji DIAS w Białymstoku z 28 października 2022 r.
Zgodnie z art. 162 § 1, 2, 3 i 4 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych.
Brzmienie przepisów art. 162 § 1 i § 2 o.p. wskazuje, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy a przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy kumulatywnie spełnione zostaną wszystkie określone w ustawie przesłanki, a zatem w przypadku dochowania 7-dniowego terminu do jego złożenia od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminu oraz dopełnienia wraz z wnioskiem czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
W realiach sprawy przedmiotem kontrowersji pozostaje to, czy wnioskodawca dochował 7-dniowego terminu do złożenia omawianego wniosku.
Doktryna i judykatura zauważają, że datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi. Dotyczy to przypadków, kiedy strona, dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie (wyrok NSA w Gdańsku z 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku gdy uchybienie terminowi do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 o.p., musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminowi do jego zaskarżenia (wyrok NSA z 16 czerwca 2009 r., I FSK 373/08).
Nie można wykluczyć, że termin ten rozpocznie swój bieg np. dopiero w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o której to czynności zostanie zawiadomiony podatnik. Ponadto, dokonując wykładni pojęcia dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, zawartego w treści przepisu art. 162 § 2 o.p., należy mieć na uwadze zdarzenie potwierdzone (nie domniemywane) oparte na dacie pewnej (wyrok NSA z 10 października 2013 r., II FSK 554/12) (zob. P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 162).
Zdaniem składu orzekającego stanowisko organu, że wniosek o przywrócenie terminu był opóźniony, należy uznać za prawidłowe.
W sprawie bezsporne jest, że termin na wniesienie odwołania od spornej decyzji upłynął 14 listopada 2022 r., zaś S. S. środek zaskarżenia złożył już po terminie, tj. 15 listopada 2022 r. Nie ma zatem wątpliwości co do tego, że termin, o którego przywrócenie wnioskodawca się ubiegał, został uchybiony.
Wniosek o przywrócenie terminu został nadany 5 stycznia 2023 r. (k. 36 akt administracyjnych). Aby stwierdzić, czy 7-dniowy termin na złożenie wniosku został dochowany, należy powyższą datę zestawić z datą ustania przyczyny uchybienia terminu. W odpowiedzi na skargę organ dokonał omówienia dwóch koncepcji pozwalających na adekwatne dla realiów sprawy ustalenie daty, od której należy liczyć bieg terminu z art. 162 § 2 o.p., które sąd w pełni aprobuje.
Pierwszy wariant zakłada rozpoczęcie liczenia 7-dniowego terminu od ustania wskazania lekarskiego co do niewychodzenia z domu przez S. S. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono bowiem (k.
35) zaświadczenie lekarskie z 24 października 2022 r., z którego wynika, że z uwagi na zawroty głowy, zaburzenia równowagi towarzyszące arytmii, wskazane jest ograniczenie przez S. S. poruszania się – wychodzenia z domu w okresie miesiąca od wystawienia zaświadczenia. Przyjmując zatem jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu 24 listopada 2022 r., 7-dniowy termin na złożenie wniosku upłynął 1 grudnia 2022 r.
Drugi, bardziej liberalny, wariant zakłada, że o uchybieniu terminowi podatnik dowiedział się dopiero po otrzymaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym wypadku liczenie terminu na złożenie wniosku należałoby rozpocząć od dnia otrzymania przez stronę postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z akt (k.
- 28) wynika, że S. S. otrzymał przesyłkę zawierającą rozstrzygnięcie 28 grudnia 2023 r., wobec czego 7-dniowy termin upływał z dniem 4 stycznia 2023 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, trudno doszukiwać się w sprawie podstaw do uznania za terminowe złożenie przez S. S. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który to wniosek został nadany pocztą 5 stycznia 2023 r.
Jak już sąd zauważył, tylko spełnienie kumulatywnie wszystkich przesłanek z art. 162 § 1 i 2 o.p. umożliwiłoby organowi przywrócenie terminu. Z tego też względu niespełnienie nawet jednej z tych przesłanek daje podstawę do wydania przez organ rozstrzygnięcia odmownego w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach tej sprawy, kiedy to wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie. Z tego powodu okoliczności wynikające z omawianego wniosku, a mające uprawdopodobnić brak winy S. S. w uchybieniu terminowi (doręczenie decyzji w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim – ograniczenie poruszania się, wychodzenia z domu w okresie od 24 października do 24 listopada 2022 r.) pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie organu i tym samym nie były badane przez sąd. Skądinąd można zaznaczyć, że organ rozstrzyga w oparciu o złożony wniosek, toteż poszerzenie jego argumentacji dopiero na etapie skargi do sądu nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku.
W odniesieniu do zarzutów skargi, sąd zauważa, że wydanie decyzji w obu instancjach przez ten sam organ podatkowy uregulowane zostało w art. 221 o.p., stanowiąc wyjątek od zasady dewolutywności i znajdując podstawę o art. 78 zd. drugie Konstytucji RP. Wypada przy tym dodać, w stosunku do żądania strony o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej Naczelnika US w Suwałkach z 30 czerwca 2020 r., nr 2012-SPV.4103.108.2019.9, że kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, która ograniczona jest jedynie do badania rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Skład orzekający wskazuje zatem, że nie dopatrzył się w sprawie naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Nie mógł się zatem ostać zarzut naruszenia przez organ zasady legalizmu (art. 120 o.p.), w sytuacji, kiedy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z prawem.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).