Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] lipca 2013 r. nr [...], wydaną w przedmiocie przyznania T. J. (dalej jako Skarżący) płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na 2009 r. pakiet 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2 - międzyplon ozimy, na działce ewidencyjnej nr 118 (obręb K., gmina S., powiat s., woj. [...]): działki rolne oznaczone literami E (powierzchnia 2,60 ha), K (powierzchnia 0,10 ha), L (powierzchnia 2,01 ha), oraz część działki rolnej oznaczonej literą D (TUZ - powierzchnia 5,29 ha), o łącznej powierzchni równej 10,00 ha.
Ustalając stan faktyczny przedmiotowej sprawy organ odwoławczy oparł się na pomiarach powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) i ustalił powierzchnię wnioskowaną i stwierdzoną działek rolnych następująco: powierzchnia deklarowana - 7,40 ha; powierzchnia stwierdzona - 6,88 ha; powierzchnia uwzględniona - 6,88 ha. Podczas kontroli stwierdzono w przypadku działki L powierzchnię użytków rolnych 1,49 ha, podczas gdy deklarowana powierzchnia na tej działce wynosiła 2,01 ha. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał w związku z tym, że zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 368/74 z 23 grudnia 2006 r. ze zm.), jeżeli obszar zadeklarowany do płatności w ramach środka związanego z obszarem przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, pomoc oblicza się w oparciu o zatwierdzony obszar powiększony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.
W ocenie organu II instancji wszystkie ustalenia dokonane w odniesieniu do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności dla działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] są prawidłowe. Ustalenia powierzchni oparte zostały na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa. W wyniku analizy naniesionego na ortofotomapę zdjęcia działki nr [...], należy jednoznacznie stwierdzić, że na działce tej maksymalna powierzchnia użytkowana rolniczo wynosi 9,48 ha. Powierzchnia ta została obliczona automatycznie przy pomocy programu komputerowej identyfikacji w oparciu o zakreśloną granicę występowania zwartej powierzchni zadrzewionej i zakrzewionej. Ze względu na to, że maksymalny obszar kwalifikowany na działce ewidencyjnej nr [...] jest równy 9,48 ha, w wyniku analizy ortofotomapy prawidłowo ustalono, że powierzchnia użytków rolnych na działce rolnej L jest mniejsza o 0,52 ha od powierzchni deklarowanej i wynosi 1,49 ha. Organ powołał się w powyższym zakresie na regulacje zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE nr L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16).
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Oddziału ARiMR uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tut. Sądu kwestionując pomiar działki L. Wskazał, że przesłał do Agencji rysunek działki i swoje obliczenia.
Podczas rozprawy w dniu 23 grudnia 2013 r. Skarżący okazał zdjęcie lotnicze i obliczenie, z którego wynika powierzchnia działki 1,97 ha a nie jak wskazuje organ 1,42 ha. Przedłożył ponadto decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] lutego 2013 r. nr [...] i z [...] lutego 2012 r. nr [...] wskazujące na rozbieżności w powierzchni spornej działki oznaczonej symbolem L w różnych latach. Wniósł też o zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
- łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
- spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
W odniesieniu do zadeklarowanych obszarów za 2009 r. podstawę ich obliczania stanowiły przepisy rozporządzenia Komisji UE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008.I tak, w myśl postanowień art. 50 ust.1 rozporządzenia 796/2004, w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeśli obszar zatwierdzonej grupy upraw jest większy niż zadeklarowany we wniosku pomocowym, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar zadeklarowany. Jednocześnie w przypadku wniosku o pomoc w ramach systemu jednolitych płatności, jeśli istnieje rozbieżność między zadeklarowanymi uprawnieniami do płatności a zadeklarowanym obszarem, płatność będzie obliczana na podstawie mniejszego wymiaru (art. 50 ust. 2 rozporządzenia 796/2004). Przy czym, zgodnie z postanowieniami art. 50 ust. 3 rozporządzenia 796/2004, w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemu pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw (z zastrzeżeniem zmniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności zgodnie z art. 51 i 53).
Spór w sprawie dotyczy powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) działki rolnej L położonej na działce nr ewidencyjny [...], stanowiącej odstawę obliczania płatności w odniesieniu do zadeklarowanych przez skarżącego obszarów.
Skarżący konsekwentnie zarówno w odwołaniu od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w S., jak i w skardze złożonej do Sądu kwestionuje prawidłowość pomiarów PEG działki rolnej L, dokonanych w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi I instancji narzędzi informatycznych w oparciu o ortofotomapę, podważających ich wiarygodność.
Zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności;
- jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z uwagi na treść przywołanego wyżej przepisu powszechnie podnosi się, że w tego typu postępowaniach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powyższe nie oznacza jednak, że w przypadku, gdy wnioskodawca kwestionuje sposób ustalenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) w oparciu o narzędzia informatyczne i wnosi o "ponowne zbadanie i obliczenie tej nieprawidłowości" (vide odwołanie z 30 kwietnia 2013 r.) organ nie powinien rozważyć potrzeby dokonania kontroli na miejscu, w celu zweryfikowania dokonanych pomiarów. Zwłaszcza, gdy tak jak w omawianej sprawie występują rozbieżności dotyczące maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) w powierzchni spornej działki oznaczonej symbolem L, dokonane przez organ w różnych latach (2011 r.-1,71ha, w 2012 r. 1,84ha). Dowodem występujących rozbieżności przy ustalaniu maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) przy wykorzystaniu dostępnych organowi I instancji narzędzi informatycznych w oparciu o ortofotomapę, potwierdzają przedłożone przez skarżącego na rozprawie kopie decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] lutego 2013 r. oraz z [...] lutego 2012 r. Jak słusznie, zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. I GSK 680/11 (LEX nr 1216694) "procedura obowiązująca w ramach systemu identyfikacji działek, której instrumentem i narzędziem są ortofotomapy, jakkolwiek ma charakter obligatoryjny, to jednak nie wyłącza, ani też nie wyklucza wykorzystywania innych środków dowodowych. Skład orzekający w sprawie pogląd powyższy w pełni podziela i przyjmuje za swój.
Organ administracji publicznej w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego obowiązany jest nie tylko w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale z uwagi na przesuniecie ciężaru dowodowego na wnioskodawcę także uwzględnić wnioski składane przez niego, które są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W przypadku wystąpienia rozbieżności powierzchni spornej działki oznaczonej symbolem L w zakresie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) ustalonego przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych, podnoszone w odwołaniu, do którego dołączono sporządzony przez skarżącego szkic działki, na który naniesiono pomiary działki dokonane przez skarżącego, organ administracji publicznej w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego powinien podjąć kroki, które pozwoliłyby na zweryfikowanie pomiarów dokonanych na podstawie ortofotomap. W tego typu postępowaniach ustawodawca zdecydował się oprzeć postępowanie na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania.
W takiej sytuacji pominiecie dołączonego do odwołania z 30 kwietnia 2013 r. szkicu działki na którym skarżący naniósł pomiary działki dokonane przez siebie w terenie oraz wniosku o ponowne zbadanie i obliczenie powierzchni PEG działki rolnej
L, świadczy o naruszeniu art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze stwierdzone naruszenie prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w sentencji w oparciu o postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.").O niewykonalności uchylonego aktu orzeczono w oparciu o postanowienia art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 tejże ustawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego i dokonania pomiarów spornej działki w ramach kontroli na miejscu w celu zweryfikowania maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) ustalonego przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych.