Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 lipca 2012 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku przyznał adwokatowi M. S. - ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego W. M., kwotę 221,40 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Na powyższe postanowienie wyznaczony adwokat złożył pismo nazwane "zażaleniem", w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), polegające na jego zastosowaniu i uznaniu, że skarga na decyzję w sprawie umorzenia należności celnych wraz z odsetkami nie należy do spraw, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie powinna zostać zastosowana stawka przewidziana w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a. W związku z powyższy wniósł on o zmianę postanowienia poprzez zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia w kwocie 6.642,00 zł, w tym 1242,00 zł podatku od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że na postanowienie wydane przez referendarza sądowego w przedmiocie przyznania adwokatowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne nie przysługuje zażalenie, lecz sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego – art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."). Dlatego też pismo ustanowionego w tej sprawie z urzędu adwokata z [...] sierpnia 2012 r., nazwane jako "zażalenie", Sąd potraktował jako sprzeciw w rozumieniu art. 259 § 1 u.p.p.s.a. Sprzeciw ten został wniesiony w wymaganym przez przywołany przepis terminie 7 dni, wobec czego spowodował utratę mocy postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd.
Przedmiotem tej sprawy jest przyznanie ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne, wykonane na zasadzie prawa pomocy w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 250 u.p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Do czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej podjętych przez adwokata, o których mowa w art. 250 u.p.p.s.a., należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
W świetle przepisów § 2 ust. 1 i 2 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne, które w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przepis § 18 cyt. rozporządzenia.
Ich wysokość zależy od instancji, w jakiej sprawa się toczy, a także od charakteru sprawy, w tym przede wszystkim tego, czy przedmiotem zaskarżenia jest akt dotyczący należności pieniężnej, czy też akt administracyjny innego rodzaju. Jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnej - stawkę minimalną oblicza się na podstawie przepisu § 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a cyt. rozporządzenia. W pozostałych sprawach stawka ta wynosi 240 zł (netto) - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia. Z kolei kwestia stawki minimalnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej została uregulowana w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. W myśl powołanej regulacji, stawka minimalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji, wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 120 zł.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie rozważany był problem, czy w sprawach ze skarg na decyzje wydawane w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych należy pobierać wpis stały czy stosunkowy. Wiąże się to z ustaleniem, czy tego typu decyzje można uznać za akty obejmujące należności pieniężne. Większość składów orzekających NSA opowiedziała się za wpisem stałym, albowiem decyzje te nie nakładają na strony określonych zobowiązań mających wartość pieniężną, a jedynie odnoszą się do przesłanek warunkujących umorzenie tych należności. Takie stanowisko wyrażone zostało między innymi w postanowieniach NSA z 10 lutego 2005 r., sygn. FZ 398/04; z 28 września 2006 r., sygn. II FZ 581/06; z 23 czerwca 2008 r., sygn. II FZ 227/08. Zostało ono też potwierdzone uchwałą 7 sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. II FPS 2/09.
W związku z tym, za niezasadne należy uznać twierdzenie ustanowionego w tej sprawie adwokata, że przysługujące mu wynagrodzenie powinno być obliczone przy zastosowaniu stawek określonych w przepisie § 6 cyt. rozporządzenia.
W tej sprawie znajduje bowiem zastosowanie sprawie przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia. Biorąc pod uwagę, że stawka minimalna określona w pkt 1 w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, stawka za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 180 zł. Stawkę tę zgodnie z § 2 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23 %), co w konsekwencji daje kwotę 221,40 zł.
W tej sytuacji, stosując przepisy art. 250 u.p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c, § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono jak w sentencji.