Uzasadnienie
W związku ze skargą G. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2011 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od spadków i darowizn - Przewodniczący tut. Wydziału wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W przypadku nie uzupełnienia wymienionego braku w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia przewidziany został rygor odrzucenia skargi.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie zostało doręczone 28 grudnia 2011 r. z powodu nieobecności adresata dorosłemu domownikowi - córce skarżącej.
W piśmie z 5 stycznia 2012 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wskazała, że wniosku tego nie mogła dostarczyć w terminie z uwagi na fakt, iż nie była pewna, czy termin mija 4 czy 6 stycznia 2012 r. Do pisma strona dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu.
Postanowieniem z 12 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił G. A. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Za takie nie można zaś uznać wątpliwości czy termin mijał 4 czy 6 stycznia 2012 r.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że wniosku o przyznanie prawa pomocy nie złożyła w terminie albowiem list polecony odebrała niepełnoletnia córka. W tym czasie w domu obecny był mąż. Jednak ze względu na stan zdrowia - choroba Alzheimera - nie pamięta jak się nazywa, ani nie potrafi się podpisać. Z kolei skarżąca udała się do apteki, aby wykupić lekarstwa sobie i mężowi. Córka odruchowo położyła list u siebie w pokoju i zapomniała pokazać go skarżącej. Stąd skarżąca nie wiedziała dokładnie, z jaką datą list ten został doręczony. W związku z tym strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do zażalenia dołączyła wystawioną na męża kserokopię skierowania na badanie rezonansu magnetycznego głowy, kserokopię karty informacyjnej szpitalnego ostrego dyżuru, kserokopię odpisu skróconego aktu urodzenia córki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało w tej sprawie skorzystanie przez tut. Sąd z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (zob. art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w dalszej części powoływanej w skrócie "u.p.p.s.a.".
Rozpoznając na nowo wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że przepisy u.p.p.s.a. nie określają, w jakim terminie można wnosić o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że wniosek w tym przedmiocie nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem, a wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powinien jako bezprzedmiotowy podlegać rozpoznaniu. Niemniej jednak w pewnych okolicznościach istnieje możliwość rozpoznania takiego wniosku.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (postanowienie NSA z 23 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 125/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z powyższego wynika, że jeżeli strona złoży wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, termin ten zostaje przerwany do czasu rozpoznania tego wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie złożony po terminie wyznaczonym stronie na uiszczenie wpisu sądowego, skarga jako taka podlega odrzuceniu, albowiem w terminie nie uiszczono tego wpisu. Jeżeli więc strona, tak jak w niniejszej sprawie, już po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu wystąpi o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie złoży wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, to zasadnym jest rozpoznanie tego ostatniego wniosku na zasadach ogólnych, pomimo, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczony żadnym terminem (zob. też postanowienie WSA w Warszawie z 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2217/11).
Zgodnie z art. 86 § 1 i 2 u.p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Oprócz złożenia wniosku w tej kwestii, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest również łączne spełnienie następujących przesłanek. Mianowicie pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Nadto strona ma obowiązek uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 u.p.p.s.a.).
Z kserokopii odpisu skróconego aktu urodzenia wynika, że córka, która odebrała przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu jest niepełnoletnia. Wskazane w zażaleniu okoliczności, poparte stosowną dokumentacją uprawdopodobniają brak winy skarżącej w uchybieniu przedmiotowego terminu. Nadmienić przy tym trzeba, że spełnione zostały również pozostałe wymogi przewidziane w art. 87 u.p.p.s.a. Wniosek złożono w terminie, dokonano też czynności, której terminowi uchybiono, tj. złożono wniosek na urzędowym formularzu.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zażalenie skarżącej jest oczywiście uzasadnione. Dlatego też na podstawie art. 195 § 2 u.p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O przywróceniu terminu orzeczono z kolei w oparciu o przepis art. 86 § 1 u.p.p.s.a.