Uzasadnienie
Dnia 12 grudnia 2011 r. Prokurator Rejonowy w S. złożył za pośrednictwem Rady Gminy w S. skargę na uchwałę Rady Gminy w S. z 16 listopada 2009r., nr XXIX/290/09 w sprawie opłaty targowej (Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego 2009r., Nr 231, poz. 2765), żądając stwierdzenia jej nieważności w części obejmującej §5 ust. 3 tej uchwały.
Powyższej uchwale w zaskarżonej części Prokurator zarzucił:
- 1) rażące naruszenie prawa, tj. art. 19 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2006r., Dz. U. Nr 121, poz. 844), powoływanej dalej jako u.p.o.l.) poprzez wyznaczenie w § 5 ust. 3 jako inkasenta podatku w miejscowości W. bliżej nieoznaczonego pracownika urzędu Gminy w S. pomimo, że w/w przepis wskazuje na konieczność podania bezpośrednio w uchwale cech charakterystycznych (indywidualizujących) inkasenta, w sposób na tyle precyzyjny, aby nie budziło wątpliwości, na kogo ten obowiązek został nałożony;
- 2) rażące naruszenie prawa, tj. art. 19 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez zawarcie w § 5 ust. 3 skarżonej uchwały zapisu przewidującego, iż inkasentem opłaty targowej w miejscowości W. ustala się pracownika Urzędu Gminy w S., albowiem takie rozwiązanie skutkuje scedowaniem uprawnień do wyznaczenia inkasentów na Wójta Gminy S., mimo przyznania przez ustawodawcę tej kompetencji wyłącznie organowi stanowiącemu gminy.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy S. wniosła o jej oddalenie. Wskazano przy tym, że zaskarżona uchwała utraciła moc na podstawie § 7 uchwały nr XIII/101/11 w sprawie opłaty targowej z 28 listopada 2011r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.
Ustosunkowując się do stanowiska Rady Gminy, wyrażonego w odpowiedzi na skargę, Prokurator podniósł, że istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Uchylenie zaskarżonego przepisu § 5 ust. 3 uchwały z 16 listopada 2009r. nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Podniesiono, że stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc), a zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez Sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie sądowe w sprawie podlegało umorzeniu.
Z przepisu art. 161 §1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, powoływanej dalej jako u.p.p.s.a.) wynika, że postępowanie podlega umorzeniu, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Umorzenie postępowania oznacza przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne. O bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego można zaś mówić wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 494 – 495; postanowienie NSA z dnia 7 września 2011r., II GSK 1216/11 opubl. Lex nr 899024, postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2007r., II FSK 1259/06, opubl, Lex nr 494285). W postanowieniu z 29 września 2009 r. (II OSK 502/09) NSA wskazał, że chociaż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, zgodnie z którą, sprawę rozpoczętą w sądzie pod rządami określonych przepisów ustawy należy osądzić na ich podstawie, choćby zostały formalnie uchylone, to jednak zasada ta nie dotyczy sytuacji, gdy do Sądu wniesiono skargę na akt wykonawczy - np. akt prawa miejscowego, który po wniesieniu skargi a przed wydaniem wyroku przez Sąd przestał obowiązywać.
Zdaniem NSA z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego z "innych przyczyn" będziemy mieć do czynienia między innymi w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na akt prawa miejscowego, akt ten przestanie obowiązywać. Skoro zniknie przedmiot kontroli Sądu administracyjnego, prowadzenie tej kontroli stanie się bezprzedmiotowe.
Również w doktrynie prezentowany jest pogląd, że sąd administracyjny nie może orzec o nieważności bądź niezgodności z prawem uchwały organu, stanowiącej akt prawa miejscowego, jeżeli uchwała ta została przez uprawniony organ uchylona lub utraciła moc prawną przed wydaniem wyroku. W razie utraty mocy prawnej uchwały zaskarżonej do sądu administracyjnego przed wydaniem wyroku sąd umarza postępowanie (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 437).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że na podstawie § 7 uchwały Rady Gminy Suwałki z 28 listopada 2011 r., nr XIII/101/11 w sprawie opłaty targowej, uchwała z 16 listopada 2009r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 2012 r. Tym samym zaskarżony akt przestał obowiązywać.
Fakt ten sprawił, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe.
W tym stanie rzeczy, z mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.