Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Miasta Z. wobec K. M. (dalej jako "skarżący"), zawiadomieniem z [...] maja 2007 r., nr [...], dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu odszkodowania. W piśmie złożonym osobiście przez skarżącego w Urzędzie Skarbowym w Z. dnia [...] maja 2007r., skarżący wniósł m.in. o "uchylenie postanowienia z [...].05.2007 r. nr [...]", podnosząc, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia kwoty wolnej od zajęcia egzekucyjnego zgodnie z art. 871 Kodeksu pracy.
Postanowieniem z [...] maja 2007 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. wezwał skarżącego do sprecyzowania treści złożonego przez skarżącego pisma i wyjaśnienie, czy ma być ono potraktowane jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też jako inna instytucja przewidziana w tej ustawie, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Pouczono równocześnie skarżącego, że "nie udzielenie odpowiedzi spowoduje rozpatrzenie sprawy jako wniosku o zwolnienie z egzekucji". W odpowiedzi skarżący w dniu [...] czerwca 2007 r., złożył osobiście w Izbie Skarbowej w B. pismo (k. 7, akt administracyjnych), w którym obok żądania uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].05.2007 r. Nr [...], jako niezgodnego z obowiązującym prawem, wyjaśnił, że cyt.: "Strona odebrała tytuły wykonawcze w dniu [...].05.2007 r.(potwierdzenie z UP w Z.) i złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania w dniu [...].05.2007 r." oraz, że zastosował się do pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zajęciu praw majątkowych (termin 14 dni).
Pismo skarżącego potraktowano, jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością (postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].06.2007r. [...]).
Postanowieniem z [...] lipca 2007r. Nr [...] Burmistrz Miasta Z. odmówił udzielenia zgody na zwolnienie z egzekucji wierzytelności w kwocie [...] zł. W konsekwencji również Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z [...] lipca 2007 r. Nr [...], odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z tytułu odszkodowania w kwocie [...] zł zasądzonego od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podnosząc, że art. 13 ustawy egzekucyjnej, upoważnia zobowiązanego do złożenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych. Ma to miejsce również w sytuacji, gdy organ egzekucyjny odmawia wyłączenia spod egzekucji przedmiotów, które zdaniem zobowiązanego podlegają wyłączeniu. Z uwagi na odmowę udzielenia przez wierzyciela zgody na zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, nie została spełniona jedna z przesłanek, o których mowa we wspomnianym art. 13 warunkujących uwzględnienie żądania zobowiązanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. w całości. W uzasadnieniu podniósł, iż nie występował do Izby Skarbowej w B. oraz Naczelnika US w Z. z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym brak było jakichkolwiek podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia oraz, że pismo datowane na [...].05.2007r. stanowiło "zażalenie na postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 33 ustawy".
Odpowiadając na zarzuty Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaznaczył jednocześnie, iż skarżący nie kwestionował takiego zakwalifikowania wniosku na żadnym etapie postępowania (m.in. nie złożył zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby przekazujące wniosek o zwolnienie z egzekucji zgodnie z właściwością). Organ podniósł również, iż nawet w przypadku potraktowania pisma złożonego przez skarżącego [...].05.2007 r., jako zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie mogły być one rozpatrzone merytorycznie, gdyż zostały wniesione z upływem 7-dniowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego, o którym mowa w art.13 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek:1) złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, 2) uzyskania na zwolnienie zgody wierzyciela oraz 3) za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Z powyższego wyraźnie wynika, że postępowanie to może zostać wszczęte jedynie z inicjatywy zobowiązanego.
W sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek, niezbędne jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz normę prawa, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. W takim przypadku na organie spoczywa obowiązek podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści żądania strony. W świetle powyższego za działanie właściwe należy uznać wystąpienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] maja 2007 r., skierowane do skarżącego, o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących treści żądania. Na taką aprobatę nie zasługuje już natomiast dalsze postępowanie organu, który pomimo wyjaśnień skarżącego, że w dniu [...].05.2007 r. złożył zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego (patrz pismo z [...] czerwca 2007 r., złożone w odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej w B., czy też zażalenie datowane na [...] lipca 2007 r.), potraktował pismo skarżącego, jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. [...], przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Organ związany był żądaniem skarżącego i nie mógł z urzędu dokonać zmiany jego kwalifikacji. Takie działanie organu wskazuje na naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jaką jest zasada prawdy materialnej (art. 7 Kpa).
W trakcie stosowania prawa może dojść do błędu w subsumcji wyrażającego się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie organ uzna za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Organ rozpatrujący sprawę narusza, więc prawo zarówno w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego.
Z treści pism (zażaleń), składanych w trakcie postępowania wynika, że celem skarżącego było złożenie zarzutów, w trybie art. 33 ww. ustawy z 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe potwierdza również treść skargi, w której skarżący zaprzecza, aby występował do Izby Skarbowej w B. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji. Powyższe wskazuje, że organy, w omawianej sprawie, dokonały zmiany kwalifikacji żądania, a w konsekwencji wadliwie zastosowały prawo rozstrzygając na podstawie art. 13 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stwierdzone naruszenie przepisów art. 7 Kpa oraz art. 13 ustawy z 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 §1 lit. a) i lit. c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Rozpoznając ponownie sprawę, organy uwzględnią ocenę prawną wyrażona w tym wyroku i rozpoznają wniosek skarżącego zgodnie z jego treścią (w granicach żądania). O niewykonaniu uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i §3 tej ustawy. W związku z tym, że skarżący reprezentowany był w postępowaniu przed Tut. Sądem przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, do niezbędnych kosztów postępowania strony skarżącej zaliczono, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie pełnomocnika. Ponieważ w zawiadomieniu o terminie rozprawy, sąd nie nakazał skarżącemu osobistego stawiennictwa, do niezbędnych kosztów postępowania nie można było zaliczyć kosztów (nieobowiązkowego) stawiennictwa skarżącego na rozprawę.