Uzasadnienie
S. [...] Spółka komandytowa w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca spółka wskazała, ze od przeszło pół roku nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga przychodów. Spółka również nie dysponuje środkami finansowymi lub majątkiem, których spieniężenie pozwalałoby na uiszczenie opłaty, natomiast posiadane nieruchomości obciążone są hipotekami wierzycieli. Ponadto spółka wskazała, że na dzień 31.12.2013 r. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi - 466.565,04 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 10.891.104,23 zł, zaś wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi – 2.387.623,33 zł. Końcowo Spółka podała, że na rachunkach bankowych posiada następujące kwoty: 130,89 zł, 269,69 zł oraz 215,04 zł.
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r., referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Od rozstrzygnięcia referendarza sądowego skarżąca Spółka, wniosła sprzeciw, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko przedstawione we wniosku. Podkreśliła, że Spółka posiada ujemny kapitał własny, a zatem nie ma wystarczających środków na pokrycie własnych zobowiązań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2014 r. w całości.
Wniosek skarżącej Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od koszów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy.
W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu.
Zaznaczyć należy, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne jak i publicznoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowi swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Dlatego podnoszone przez Spółkę okoliczności w postaci ujemnego kapitału własnego czy brak środków finansowych na pokrycie wpisu do skargi, nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.
Tym bardziej, że z informacji przekazanych przez Spółkę, wynika, że na jej kontach bankowych znajduje się kwota ponad 600 zł, a zatem wystarczająca na uiszczenie wymaganego przepisami prawa wpisu od skargi.
Wskazać powinno się także, iż użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "środki" ma znaczenie szersze aniżeli środki finansowe lub wolne pieniądze na koncie. Pod pojęciem środków w znaczeniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie aktywa strony, w tym także realizowane inwestycje i posiadane rezerwy. Jednocześnie zaznaczyć należy, że Skarżąca Spółka jest podmiotem prawa handlowego, a zatem istnieją regulacje prawne (kodeks spółek handlowych), za pomocą których podmiot ten, może uzyskać środki finansowe na bieżącą działalność gospodarczą, jak chociażby dekapitalizowanie Spółki przez wspólników. Kroków takich Spółka nie wykazała.
Także wskazywana we wniosku okoliczność, iż Spółka od ponad pół roku nie prowadzi działalności gospodarczej, a w konsekwencji nie uzyskuje przychodów, nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, osoby uprawnione powinny podjąć kroki zmierzające do jej likwidacji, ewentualnie ogłoszenia upadłości, z uwagi na niezaspokajanie wymagalnych zobowiązań. Skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że podjęła jakiekolwiek starania w tym kierunku.
Mając na uwadze powyższe, oraz znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i dokumenty, zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącą Spółkę okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych strony. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sądowadministracyjnego koszty te ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.