Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] maja 2019 r. A. C. (dalej powoływana również jako: "skarżąca" bądź "strona") zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z prośbą o:
- 1) odroczenie terminu płatności kary grzywny w wysokości 100.000 zł, wymierzonej na podstawie decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], jako posiadaczowi zależnemu lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier do dnia 31 grudnia 2022 r.,
- 2) rozłożenia na 36 rat zapłaty kar pieniężnych wynikających z Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w łącznej wysokości 24.000,00 zł, wnosząc o ustalenie rat w następujący sposób: 35 rat miesięcznych w wysokości 556,00 zł i 36 rata w wysokości 4.540,00 zł,
- 3) umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych naliczonych od kary grzywny w wysokości 100.000,00 zł, wynikającej z decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...],
- 4) umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych naliczonych od kary grzywny w wysokości 24.000,00 zł, wynikającej z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...].
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej zapłatę zobowiązania bez uszczerbku dla swego utrzymania. Oświadczyła, że od 2013 r. miesza i pracuje w Belgii. Miesięczne wynagrodzenie wynosi ok. 1500 euro, zaś wydatki 1.115,00 euro. Jedynym jej majątkiem jest darowana przez rodziców działka, położona w miejscowości I. o wartości ok. 30.000 zł oraz samochód F. o wartości ok. 2.000,00 zł. Do wniosku dołączyła oświadczenie o stanie majątkowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz oświadczenie o posiadanych nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego ORD-HZ z dnia [...] maja 2019 r.
W dniu [...] czerwca 2019 r. strona skarżąca złożyła kolejne oświadczenie [...].
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] odmówił: odroczenia do dnia [...] lipca 2022 r. terminu zapłaty kary pieniężnej wymierzonej decyzją Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w wysokości 100 000 zł, rozłożenia na 36 rat kar pieniężnych wynikających z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w łącznej w wysokości 24 000 zł, umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 6.773,00 zł od zaległości wynikającej z decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 3.688,00 zł od zaległości wynikających z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca nr [...]
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej powoływany jako: "DIAS), decyzją z dnia [...] października 2019 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, że strona z dniem [...] lipca 2017 r. zaprzestała prowadzenia wykonywanej od [...] sierpnia 20013 r. działalności gospodarczej ([...]) i wyemigrowała do Belgii, gdzie podjęła pracę. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca osiąga dochód z umowy o pracę w wysokości 1.500,00 euro miesięcznie. Strona zadeklarowała miesięczne wydatki w łącznej kwocie 1.375,00 euro (czynsz 600, ogrzewanie 100, energia elektryczna 50, gaz 40, woda i kanalizacja 20, wywóz nieczystości 10, internet 15, telefon 20, dojazd do pracy 80, wyżywienie 300, lekarstwa i leczenie 40, dojazd do miejsca leczenia 30, zakup środków czystości 30 oraz zakup ubrań i obuwia 40 euro). W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił stan majątkowy strony, która posiada 80% udział w działce niezabudowanej o powierzchni 4903 m2 w miejscowości I. (księga wieczysta nr [...]) oraz samochód osobowy F. rocznik 2005.
W ocenie organu odwoławczego sytuacja materialna i osobista strony nie uzasadnia zastosowania wnioskowanego wyjątku od zasady powszechności i równości opodatkowania. DIAS wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane oparte na okolicznościach niezależnych od woli i sposobu postępowania podatnika, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Zdaniem organu II instancji dolegliwość nałożonych na stronę kar pieniężnych jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym rozłożenie na raty czy umorzenie odsetek.
W dalszej kolejności DIAS wyjaśnił, że interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do państwa. Zdaniem organu odwoławczego wnioskowana ulga w spłacie zobowiązania wynikającego z nałożonych kar pieniężnych nie może prowadzić do sytuacji, w której strona faktycznie uniknie konsekwencji finansowych nielegalnej działalności polegającej na naruszaniu zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona wywiodła skargę do tutejszego sądu zarzucając mu:
- I. naruszenie przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej powoływanej jako: "o.p."), poprzez:
- - błędne zastosowanie niniejszego przepisu skutkujące odmową udzielenia skarżącej pomocy publicznej, w sytuacji gdy zgodnie z stanem faktycznym przedstawionym w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego.
- - poprzez błędną wykładnię oraz w efekcie jego błędne zastosowanie, skutkujące uznaniem, że przepisy dotyczące udzielania pomocy publicznej nie mają zastosowania jeśli podatnik został ukarany grzywną.
- II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- - art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 w zw. art. 235 o.p, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.
- - art. 191 op. w zw. z art. 235 o.p., poprzez dokonanie dowolnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego niezgodnej ze wskazaniami wiedzy oraz zasad doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, skutkującej uznaniem, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego’".
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
DIAS wywiódł odpowiedź na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.
Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją ustalono, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia wnioskowanych preferencji w spłacie nałożonych na Skarżącą kar pieniężnych. Udzielenie którejkolwiek z przewidzianych 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa preferencji w zapłacie zobowiązań podatkowych wymaga stwierdzenia, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny w jej zastosowaniu. Wydaje się, że interes publiczny należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.
Natomiast interes podatnika to pewien stan oczekiwania uzyskania lub zachowania przez niego określonych korzyści. W polskim porządku prawnym, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 32 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z uwagi na powyższe wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą wynikać ze szczególnych uregulowań w obowiązujących przepisach prawa. W ocenie Sądu nie można uznać za zasadną argumentacji jakoby suma nałożonych i wymagalnych kar oraz sytuacja materialna Strony uzasadniała zastosowanie wnioskowanych ulg w spłacie zobowiązań wynikających z decyzji nakładających na Skarżącą kary pieniężne za nielegalne urządzanie gier hazardowych. Niewątpliwie rozłożenie na długi czas obowiązku zapłaty kar pieniężnych w łącznej kwocie 24 000 złotych (35 rat po 556 zł i ostatnia rata w kwocie 4540 zł) i odroczenie terminu płatności kary pieniężnej w kwocie 100 000 zł a także umorzenie odsetek za zwłokę od tych kar (10 461 zł na dzień złożenia wniosku) ułatwiłoby Stronie funkcjonowanie.
Ułatwienie takie niewątpliwie leży w interesie podatnika, który jest zainteresowany uzyskiwaniem maksymalnie wysokich dochodów i ponoszeniem jak najniższych obciążeń, w tym podatków i kar. Tak rozumiany interes Strony nie jest jednak w ocenie Sądu, ważnym interesem podatnika, o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wbrew twierdzeniom skargi w zaskarżonej decyzji nie przyjęto wykładni, iż przepisy dotyczące udzielania preferencji w spłacie zobowiązań nie mają zastosowania do podatników ukaranych karą pieniężną. Nie ulega wątpliwości, iż znajdują one zastosowanie odnośnie spłaty zaległości wynikających z kar administracyjnych. Charakter tych zaległości winien być uwzględniany przy ocenie istnienia ważnego interesu publicznego.
Należy zauważyć, że funkcją grzywien i kar administracyjnych jest zapewnienie realizacji przepisów prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18.04.2000 r. sygn. K. 23/99 zwrócił uwagę, iż stosowanie sankcji administracyjnych o charakterze pieniężnym stanowi, co prawda przejaw władczej ingerencji państwa w sferę praw majątkowych jednostki, ale jednocześnie podkreślił, że ingerencja ta stanowi sankcję niezgodnego z prawem zachowania danego podmiotu. Kara administracyjna wiąże się zawsze z niewypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego, a jej uiszczenie ma spełniać funkcję represyjno - prewencyjną. W przypadku nielegalnego urządzania gier na automatach ustawodawca przewidział bardzo wysokie kary pieniężne o charakterze bezwzględnym, niezależne zarówno od korzyści uzyskanych z czynu zabronionego jak i sytuacji materialnej czy osobistej urządzającego gry.
W stanie prawnym obowiązującym przed 1 kwietnia 2017 r. (art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych) karze pieniężnej w wysokości 12 000 zł od jednego automatu podlegał każdy urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W stanie prawnym obowiązującym od 1 kwietnia 2017 r. (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 3 ustawy o grach hazardowych) karze pieniężnej w wysokości 100 000 zł od jednego automatu podlega każdy posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier, lub posiadacz samoistny takiego lokalu o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, sprzeczne z prawem byłoby takie interpretowanie przepisów o ulgach w spłacie zobowiązań, które doprowadziłoby do faktycznego zniwelowania funkcji represyjnej i prewencyjnej kary pieniężnej przewidzianej przez prawo. Okoliczność dotkliwości wymierzonych kar i negatywnych ich skutków na stan majątkowy Skarżącej, posiadane zasoby finansowe czy komfort życia nie stanowi ważnego interesu podatnika, ani tym bardziej interesu publicznego w rozumieniu art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto wskazać należy, iż nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania zawartych w petitum skargi. Organ prawidłowo ustalił majątek Skarżącej (m.in. współudział w nieruchomości) i prawidłowo te dowody ocenił.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.