Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Sąd uznał, że dane przedstawione we wniosku nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego. Brak jest danych o obecnie uzyskiwanych przychodach. Do akt dołączono wyciągi z rachunków bankowych z 2011, 2102 i 2013 r., które nie pozwalając na miarodajną ocenę bieżącego stanu finansowego skarżącego. Sąd stwierdził ponadto, że przedstawiona dokumentacja wskazuje, że przychody uzyskane w 2014 i 2015 r. (w obu przypadkach ponad 30 mln złotych) oraz wartość rynkowa środków trwałych (ponad 19 mln złotych), wielokrotnie przekraczają wartość przedmiotu zaskarżenia.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie: art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie; art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 160 p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz błędną ocenę pozostałych dowodów i okoliczności sprawy.
Strona wniosła m.in. o reasumpcję zaskarżonego postanowienia w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak też o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając złożony środek odwoławczy pełnomocnik przedstawił bilans na dzień 31 lipca 2016 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., z których to dokumentów wynika, ż skarżący zanotował stratę w wysokości 9.423.685,07 zł. Dodał, że z uwagi na wydanie decyzji podatkowych Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wydał zaświadczenie potwierdzające istnienie zaległości podatkowych na kwotę ponad 5.500.000 zł. Wskazał, że aktualnie zaległości skarżącego z tytułu składek ZUS wynoszą 113.000 zł. Wyjaśnił też, że jak szczegółowo opisano w skardze, skarżący zmuszony był do zaciągnięcia kredytu inwestycyjnego w celu dokończenia inwestycji współfinansowanej z PARP, w związku z upadłością pierwszego generalnego wykonawcy. Brak zakończenia projektu i jego utrzymywania przez okres 3 lat wiązałby się z obowiązkiem zwrotu środków z PARP. Na spłatę kredytów inwestycyjnych przedsiębiorca zmuszony był zaciągnąć kredyty obrotowe.
Skarżący podkreślił ponadto, że wszystkie maszyny i urządzenia służą prowadzeniu działalności gospodarczej i ich zajęcie oraz zbycie doprowadzi do zaprzestania jej prowadzenia. Jego zdaniem przychody roczne strony nie mogą być wyznacznikiem możliwości jednorazowej zapłaty kilkumilionowego zobowiązania. Strona zwróciła ponownie uwagę na sezonowy charakter swojej działalności, która wchodzi obecnie w najbardziej gorący okres pod względem inwestycyjnym (inwestowanie w surowce do produkcji, zwiększanie zatrudnienia). Jej zdaniem konieczność natychmiastowej spłaty tak znacznej kwoty może doprowadzić do postawienia przez banki w stan natychmiastowej wykonalności wszystkich kredytów (27 mln zł). To spowoduje, że przedsiębiorca nie będzie miał środków na zakup surowców do produkcji zniczy, co sprawi, że nie będzie miał możliwości wywiązania się z umów zawartych z kontrahentami, którzy z kolei obciążą go karami umownymi.
Niewywiązanie się z umów zawartych z tak "poważnymi" klientami (duże sieci handlowe) spowoduje, że przedsiębiorca utraci renomę, na którą pracował ponad 20 lat i uniemożliwi odbudowanie dobrego imienia i marki przedsiębiorstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy(, co następuje.
Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało w tej sprawie skorzystanie przez tut. Sąd z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (zob. art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Oczywista zasadność zażalenia, o której mowa w przytoczonym przepisie może wynikać zarówno z przyczyn formalnych, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względów merytorycznych.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien starannie uzasadnić swój wniosek i wskazać konkretne okoliczności świadczące, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione i konieczne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Skutków wykonania zobowiązania podatkowego - w aspekcie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. - nie można rozpatrywać w oderwaniu od wysokości kwoty przypadającej do zapłaty, która w okolicznościach konkretnego przypadku może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej podmiotu wnioskującego o zastosowania ochrony tymczasowej i nawet ogłoszenia jego upadłości. Przy czym, zweryfikowanie przez Sąd, czy wykonanie decyzji spowoduje takie skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o aktualnej sytuacji majątkowej strony.
Na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym twierdzeń i dokumentów przedstawionych w zażaleniu, Sąd – po ponownym przeanalizowaniu argumentów strony – stwierdził istnienie przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z przedstawionego w zażaleniu rachunku zysków i strat wynika, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. skarżący poniósł stratę rzędu 9.423.658,07 zł, przy przychodzie netto ze sprzedaży na poziomie 7.303.833,22 zł. Bilans sporządzony na dzień 31 lipca 2016 r. wskazuje, że przedsiębiorstwo skarżącego dysponuje środkami trwałymi o wartości kilkudziesięciu milionów złotych, z czego maszyny i urządzenia przedstawiają wartość w granicach 36 mln. zł. Strona wskazuje przy tym, że wszystkie maszyny i urządzenia służą prowadzeniu działalności gospodarczej, a ich zajęcie oraz zbycie doprowadzi do zaprzestania jej prowadzenia.
Obecnie generowany znaczny przychód, jak też przychody i dochody uzyskane w roku 2014 i 2015 nie przesądzają jednak, że zapłata podatku wynikającego z zaskarżonej decyzji odbędzie się bez uszczerbku wskazującego na zaistnienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący inwestuje w zakład produkcyjny własnymi środkami oraz środkami uzyskanymi z dofinansowania z UE. Przedstawione we wniosku i zażaleniu okoliczności związane z koniecznością zaciągania dodatkowych zobowiązań kredytowych w celu dokończenia inwestycji, charakterem prowadzonej działalności w zakresie produkcji zniczy, konstrukcją umów zawieranych z kontrahentami (głównie duże sieci handlowe), uprawdopodobniają zdaniem Sądu, że w razie natychmiastowego wykonania decyzji wystąpią skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Istnieje uzasadniona obawa, że w razie konieczności wykonania decyzji, banki postawią w stan natychmiastowej wymagalności kredyty skarżącego, co sprawi, że nie będzie on miał środków na kupno surowców do produkcji zniczy i wywiązania się z kontraktów w nadchodzącym sezonie. Może to dodatkowo doprowadzić do obciążenia skarżącego znacznymi karami umownymi i roszczeniami odszkodowawczymi ze strony jego kontrahentów.
Zdaniem Sądu kwota do zapłaty wynikająca z przedmiotowej decyzji, wskazuje na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona uprawdopodobniła, że przymusowa egzekucja takiej kwoty może prowadzić do jej likwidacji. Wykonanie zaskarżonej decyzji zagrażające zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz do art. 61, LEX 2013). Egzekwowanie tak znacznej kwoty może niewątpliwie wpłynąć na utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżącego, hamując czy też uniemożliwiając dalszy jego rozwój oraz realizację rozpoczętych inwestycji.
Zgodzić się trzeba ponadto z twierdzeniem pełnomocnika o nieodwracalnych skutkach wykonania decyzji w wymiarze społecznym i ekonomicznym. Z punktu widzenia oceny przesłanek zastosowania tymczasowej ochrony tymczasowej niebagatelne znaczenie ma również skala prowadzonej przez stronę działalności oraz jej znaczenie zarówno dla rozwoju regionu i społeczności lokalnej, które to okoliczności, w szczególności wskazywany we wniosku i zażaleniu poziom zatrudnienia, czy też inicjatywy wspierania lokalnej społeczności (charytatywna aktywność skarżącego), mogą obrazować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zażalenie skarżącego jest oczywiście uzasadnione. Całokształt okoliczności przedstawionych we wniosku oraz w zażaleniu, wraz z dokumentacją obrazującą aktualną sytuację finansową przedsiębiorstwa skarżącego, jak też rozmiar i charakter prowadzonej działalności – sprawiają, że Sąd uznał istnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. za wystarczająco uprawdopodobnione.
Dlatego też na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a., bowiem w sytuacji nieprzesyłania akt sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i uwzględnienia zażalenia przez sąd
I instancji, wnoszący zażalenie nie ma obowiązku uiszczania wpisu.