Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2019 r. B. P. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wójta Gminy M. wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za okres od 1 lutego do 31 sierpnia 2019 r. Oświadczyła, że jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni 4,5 ha, określonej w ewidencji gruntów i budynków wg stanu na dzień 1 lutego 2019 r., wykorzystywanych do produkcji rolnej, położonych na obszarze gminy M. Do wniosku skarżąca dołączyła faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego. Złożyła też oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że pracuje na ziemi w N., aktualnie obrabia 4,5 ha łąki, nr działek [...].
Decyzją z [...] września 2019r., nr [...] Wójt Gminy M. odmówił skarżącej zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca na dzień składania wniosku nie była właścicielem ani użytkownikiem gruntów wskazanych we wniosku. Ponadto wskazano, że skarżąca nie posiada umowy dzierżawy wskazanych we wniosku gruntów. Przyjęto więc, że na dzień składania wniosku nie była ona posiadaczem gospodarstwa rolnego. Decyzję doręczono skarżącej [...] września 2019 r. (k. 19 akt sprawy admin.).
W dniu [...] października 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej – k. 26 akt adm. sprawy) skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że 14-dniowy termin do jego wniesienia upływał [...] października 2019 r. Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Podniosła, że odwołanie zostało wniesione za pośrednictwem placówki pocztowej już w dniu [...] października 2019 r. Ponadto wskazała, że wójt Gminy M. w wydanej decyzji nie zamieścił pouczenia co do sposobu i terminu złożenia odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że odwołanie zostało sporządzone w dniu [...] października 2019 r. i nadane w Urzędzie Pocztowym w W. w dniu [...] października 2019 r. (dowód stempel pocztowy na kopercie, w której nadano odwołanie). Fakt wniesienia odwołania bezpośrednio do SKO nie wywołał dla skarżącej żadnych ujemnych skutków prawnych. Organ przyznał, że istotnie w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano terminu wniesienia odwołania. Niemniej jednak gdyby skarżąca nie wiedziała, w jakim terminie może się odwołać od tej decyzji, to stosownie do art. 111 Kpa mogła zwrócić się do Wójta Gminy M., w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, z żądaniem jej uzupełnienia co do prawa odwołania. Skarżąca tego nie zrobiła. Zdaniem Kolegium skarżąca znała termin do wniesienia odwołania, bowiem w tym samym czasie otrzymała od Wójta Gminy M. decyzję z dnia [...] września 2019 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019, od której również wniosła w terminie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., a następnie skargę do WSA w Białymstoku. Co więcej, we wniesionym odwołaniu skarżąca nawet nie wspomniała, że nie wiedziała, w jakim terminie może się odwołać od zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie dotyczy zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2188), do postępowania w sprawach indywidualnych dotyczących ustalania i wypłaty zwrotu podatku w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W sprawie sporne jest to, czy skarżąca złożyła odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji i czy zawarte w tej decyzji pouczenie było prawidłowe.
Odnośnie pierwszej ze wskazanych kwestii spornych Sąd przyznaje rację organowi, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Decyzja Wójta Gminy M. została skarżącej doręczona [...] września 2019 r., co wynika jednoznacznie ze zwrotki (. 19 akt sprawy admin). Termin 14-dniowy upłynął więc [...] października 2019 r. Z kolei ze stempla pocztowego wynika, że skarżąca złożyła odwołanie (nadała pismo w placówce pocztowej) [...] października 2019 r. – (k. 26 akt adm.), a zatem dwa dni po upływie terminu.
Rację należy natomiast przyznać stronie skarżącej, że zawarte w decyzji organu pierwszej instancji pouczenie co do odwołania było błędne, gdyż nie zawierało terminu, w jakim środek ten ma być złożony.
Pouczenie o trybie złożenia odwołania powinno stanowić element każdej decyzji. Wynika to jednoznacznie z treści art. 107 §1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem decyzja zawiera m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Pouczenie to stanowi jedną z gwarancji prawa podmiotowego jednostek do odwołania (art. 78 Konstytucji RP). Organ – w ramach realizacji obowiązku informowania z art. 9 – zobowiązany jest poinstruować w sposób szczegółowy adresata aktu o możliwości i trybie jego zaskarżenia, terminie wniesienia środka prawnego i organie właściwym do jego rozpoznania oraz o wymogach formalnych, które musi spełniać ten środek prawny. Ten wymóg realizuje standardy demokratycznego państwa prawnego w postępowaniu administracyjnym. Jego naruszenie przez organ powinno być więc traktowane jako uniemożliwienie jednostce korzystania z prawa podmiotowego w zakresie prawa do odwołania. To naruszenie może przybrać formę: braku pouczenia (niepełnego) albo błędnego pouczenia.
Brak pouczenia o prawie do odwołania rodzi uprawnienie strony do żądania uzupełnienia co do prawa odwołania (art. 111 k.p.a.). Przy czym należy podkreślić, że przyznanie stronie uprawnienia do żądania uzupełnienia rozstrzygnięcia co do prawa odwołania nie oznacza obowiązku strony wystąpienia o takie uzupełnienie. Nieuzasadnione jest więc formułowanie przez Kolegium w odpowiedzi na skargę zarzutu wobec skarżącej, że o takie uzupełnienie nie wystąpiła. Jest to próba przerzucenia konsekwencji błędu organu na stronę postępowania, co należy uznać za działanie niedopuszczalne.
Ponadto należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała pouczenie co do prawa złożenia odwołania, jednak pouczenie to nie zawierało wszystkich koniecznych elementów.
Treść pouczenia wskazanego w decyzji organu pierwszej instancji jest następująca: "od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.". Nie można przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z brakiem pouczenia o prawie do odwołania. Wszak decyzja zawierała pouczenie, które nie zawierało jednak wszystkich wymaganych elementów, w szczególności zaś nie informowało o terminie do złożenia odwołania. Należy przyjąć, że w niniejszej sprawie pouczenie co do prawa odwołania jest błędne z uwagi na jego niezupełność. W sprawie znajdzie zatem zastosowanie przepis art. 112 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Zdaniem sądu przyjąć należy, że w sytuacji, gdy decyzja zawiera pouczenie o prawie złożenia odwołania, lecz nie wskazuje terminu, w jakim odwołanie może zostać złożone, należy mówić o błędnym pouczeniu strony co do prawa odwołania, a takie pouczenie nie może szkodzić stronie.
Zdaniem Sądu, w sytuacji jak ta w niniejszej sprawie, tj. gdy odwołanie zostało na skutek niepełnego pouczenia wniesione opóźnieniem, organ odwoławczy winien je rozpoznać merytorycznie, tj. rozpoznać sprawę po raz drugi. Mając na uwadze potrzebę zagwarantowania konstytucyjnego prawa do odwołania a także zasady wynikające z art. 7 – 9 k.p.a., tj. zasady praworządności, zaufania i informowania, Sąd orzekający w tej sprawie zajął stanowisko, że zasadnym jest w okolicznościach takich, jakie mają miejsce na gruncie tej sprawy, merytoryczne rozpoznanie odwołania, bez potrzeby rozpoznawania wniosku strony o przywrócenie terminu. Przyjąć należy, że to po stronie organu doszło do niedopełnienia obowiązku pełnego pouczenia o trybie odwołania, co nie powinno skutkować powstaniem dla strony proceduralnych barier do tego, aby jej sprawa była rozpoznana dwukrotnie.
Za nieprawidłowe Sąd uznaje działanie organu, który w przypadku, gdy organ pierwszej instancji nie poinformował strony o terminie, w jakim należy złożyć odwołanie, wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania. Wydane przez organ rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. oraz art. 112 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium.
Sąd nie przyznał skarżącej kosztów postępowania, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca takie koszty poniosła. Skarżąca, poza wnioskiem o przyznanie takich kosztów, nie przedstawiła żadnych informacji w tym zakresie.
Po zwrocie akt sprawy powinna ona zostać rozpoznana merytorycznie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.