Uzasadnienie
W dniu [...] października 2020 r. do Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. wpłynął wniosek, nadany w placówce pocztowej w dniu [...] października 2020 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] września 2020 r., wydanej wobec W. Sp. z o.o., ul. [...] (dalej: "skarżąca" bądź "spółka"). Wniosek złożył pełnomocnik strony – M. N. Wniesiono o uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. stwierdził, że ww. wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu NPUCS wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2020 r., została skutecznie doręczona pełnomocnikowi W. sp. z o.o., tj. M. N., wskazanemu w pełnomocnictwie szczególnym, złożonym do akt sprawy w dniu [...] kwietnia 2020 r., jako pełnomocnik do doręczeń. Doręczenia dokonano za pośrednictwem Poczty Polskiej. Z pocztowego Potwierdzenia Odbioru wynika, że przedmiotową decyzję doręczono w dniu [...] września 2020 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę fakt doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony w dniu [...] września 2020 r., termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął wraz z dniem [...] października 2020 r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu [...] października 2020 r. (data stempla pocztowego).
Na podstawie art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "o.p.") powyższą datę uznaje się za datę złożenia pisma. W ocenie organu, nastąpiło uchybienie 14-dniowemu terminowi do wniesienia wniosku, określonemu w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik strony wniósł skargę do tutejszego Sądu, zarzucając mu naruszenie: art. 228 § 1 pkt 2 o.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż doręczenie kwestionowanej decyzji organu nastąpiło w dniu [...] września 2020 r. w sytuacji, gdy przedstawiciel skarżącej, ani nikt z jego rodziny, zamieszkującej pod adresem doręczenia, nie przyjął przesyłki poleconej, zawierającej decyzję organu, w dniu [...] września 2020 r.
Mając powyższe na uwadze, autor skargi wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu.
Organ wywiódł odpowiedź na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 887/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę dwieście złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd uznał, że odebranie decyzji przez dorosłego domownika, zamieszkującego wraz z pełnomocnikiem skarżącej spółki, nie odpowiadało przepisowi art. 151 o.p. zaś organ, stwierdzając uchybienie terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, mimo braku skutecznego doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] września 2020 r., naruszył przepisy art. 151 w zw. z art. 187 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu powyższe uchybienie należało uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brak skutecznego doręczenia decyzji oznacza, że nie weszła ona do obrotu prawnego.
Od powyższego wyroku Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. wniósł skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżając powyższy wyrok w całości, skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej, opisanej w przepisie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a.") zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 187 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 o.p., polegające na wadliwie wykonanej funkcji kontrolnej i uchyleniu zaskarżonego postanowienia Naczelnika PUC-S z dnia [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylającej w części, po wznowieniu postępowania, decyzję ostateczną wydaną w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. w konsekwencji błędnego przyjęcia przez WSA, iż doszło do naruszenia przez organ podatkowy ww. przepisów o.p., podczas gdy, zdaniem Naczelnika PUC-S, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało oparte o zebrany i w sposób wyczerpujący rozpatrzony cały materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego oraz właściwego zastosowania art. 138b § 1, art. 145 § 2, art. 148 § 1 i art. 149 o.p. i dlatego złożona skarga powinna była zostać oddalona przez WSA jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
- 2) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę przez WSA całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz pominięcie treści dokumentu pełnomocnictwa szczególnego złożonego do akt sprawy dnia [...] kwietnia 2020 r., z którego wynika, iż skarżąca ustanowiła do działania w toku postępowania nr [...] pełnomocnika Pana M. N. ze wskazanym jego adresem do doręczeń w kraju oraz iż decyzja Naczelnika PUC-S z dnia [...] września 2020r., nr [...] została skierowana na wskazany adres pełnomocnika i doręczona dnia [...] września 2020 r. w trybie zastępczym;
- 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, z pominięciem wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w zakresie doręczenia ww. decyzji ustanowionemu w toku postępowania pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącą Spółkę; braku wskazania przez WSA, która jednostka redakcyjna art. 151 o.p., stanowiącego o doręczaniu przesyłek osobom, a także sformułowaniu przez WSA błędnych wskazań co do dalszego postępowania poprzez zobowiązanie organu do doręczenia ww. decyzji skarżącej spółce, pomimo iż była ona reprezentowana w toku postępowania przez pełnomocnika.
Jednocześnie organ wskazał, iż z treści złożonej skargi do WSA nie wynika aby pełnomocnik, reprezentujący spółkę, w toku postępowania przed Naczelnikiem PUC-S, posiadał również pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed WSA oraz aby był upoważniony do podpisania i złożenia skargi. Tym samym, w przypadku braku w aktach postępowania sądowego stosownego pełnomocnictwa do reprezentacji, udzielonego przez skarżącą spółkę, bądź wynikającego z wypisu KRS, zdaniem organu, zachodzi w sprawie, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania, którą Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu oraz skarżony wyrok powinien zostać uchylony.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 kwietnia 2021 r. sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydział I zwrócił się z zapytaniem, czy spółka udzielała pełnomocnictwa do reprezentacji w niniejszym postępowaniu skargowym od decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno- Skarbowego w B. nr [...] Panu M. N. i czy takie pełnomocnictwo było aktualne na dzień [...] listopada 2020 r., tj. dzień sporządzenia i podpisania skargi do WSA. W przypadku udzielenia takiego pełnomocnictwa - wezwano do jego nadesłania, w terminie 7 dni, celem dołączenia do akt. Jednocześnie pouczono, że stosownie do treści art. 35 § 2 p.p.s.a. pełnomocnikiem spółki może być pracownik tej spółki lub jej organu nadrzędnego oraz że brak pełnomocnictwa, lub też niezłożenie go w zakreślonym terminie, skutkować będzie negatywnymi konsekwencjami procesowymi.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżąca spółka oświadczyła, że upoważniła Pana M. N. do występowania we wszystkich sprawach, prowadzonych przed sądami oraz organami, a dotyczącymi Spółki W. Sp. z o.o. w W. Zdaniem spółki, Pan M. N. był upoważniony do jej reprezentacji w przedmiotowym postępowaniu. W załączeniu przesłano pełnomocnictwo, udzielone b. Prezesowi Zarządu Spółki Panu M. N., do reprezentacji jej interesów we wszelkich postępowaniach sądowych oraz sądowo-administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
Wskazany przepis umożliwia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku dokonanie autokontroli zaskarżonego wyroku, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności.
W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W skardze kasacyjnej, złożonej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 stycznia 2021 r., profesjonalny pełnomocnik organu zarzucił zaskarżonemu wyrokowi m.in. to, że w rozpoznawanej sprawie M. N., reprezentujący spółkę przed sądem, nie posiadał stosownego pełnomocnictwa. Z uwagi na powyższe, w sprawie zachodzi nieważność postępowania, ponieważ ziściła się przesłanka z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu powyższego zarzutu organ podniósł, że z treści złożonej skargi do WSA nie wynika aby pełnomocnik, reprezentujący spółkę, w toku postępowania przed Naczelnikiem PUC-S, posiadał również pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed WSA oraz aby był upoważniony do podpisania i złożenia skargi. Tym samym, w przypadku braku w aktach postępowania sądowego stosownego pełnomocnictwa do reprezentacji, udzielonego przez skarżącą spółkę, bądź wynikającego z wypisu KRS, zdaniem organu zachodzi w sprawie, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania, a skarżony wyrok powinien zostać uchylony.
Zdaniem Sądu powyższy zarzut zasługuje na uwzględnienie i jest usprawiedliwiony.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 35 § 2 p.p.s.a. pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Treść cytowanego przepisu wprost stanowi, że pełnomocnikiem osoby prawnej może być jedynie pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego.
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Organem uprawnionym do reprezentacji skarżącej spółki jest jej Zarząd, w skład którego wchodzi T. Pełnomocnictwo, nadesłane przez skarżącą spółkę, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, zostało natomiast udzielone byłemu Prezesowi Zarządu Spółki Panu M. N. Z treści przepisu art. 35 § 2 p.p.s.a. nie wynika natomiast, aby były Prezes Zarządu Spółki mógł działać jako jej pełnomocnik. Tutejszy Sąd zgadza się z poglądem, prezentowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie, że wyliczenie osób, mogących pełnić funkcje pełnomocnika, zawarte w art. 35 p.p.s.a., ma charakter wyczerpujący i może być rozszerzone jedynie w drodze przepisów szczególnych. Wyliczenie, zawarte w tym przepisie, ma charakter wyczerpujący w tym sensie, że osoba niespełniająca oznaczonych w nim wymagań nie może działać jako pełnomocnik procesowy, nawet gdyby zostało jej udzielone pełnomocnictwo do działania za mocodawcę.
Wskazane w omawianym przepisie osoby, dopuszczono do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwagi na ich związek ze sprawą - ze względu na ich zatrudnienie w danej osobie prawnej. W orzecznictwie podkreślono, że uprawnienie do reprezentowania takiej strony przez jej pracowników wynika ze szczególnej więzi pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, tj. stosunku pracy i związanej z nim podległości lub zależności służbowej, niezbędnej do reprezentowania interesów pracodawcy.
W orzecznictwie dominuje stanowisko, że dla uznania danej osoby za pracownika z punktu widzenia możliwości reprezentowania przez niego osoby prawnej lub przedsiębiorcy w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie wystarczy samo świadczenie pracy, ale konieczne jest określenie warunków pracy w jednej z form przewidzianych w art. 2 k.p. (zob. postanowienia NSA z: 28.02.2013 r., I OSK 2880/12, GP 2013/81, s. 2; 13.11.2013 r., II FZ 784/13, LEX nr 1397910).
Podsumowując powyższą część rozważań należy wskazać, że pełnomocnikiem strony, będącej osobą prawną, w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być tylko i wyłącznie osoby wymienione w przepisie art. 35 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z treścią art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Brak należytego umocowania pełnomocnika występuje zarówno wtedy, gdy w tym charakterze występowała osoba, która mogła być pełnomocnikiem, lecz istniały braki w udzieleniu pełnomocnictwa, jak i wtedy, gdy jako pełnomocnik podejmowała czynności osoba, która w ogóle pełnomocnikiem być nie mogła. Z powyższego płynie wniosek, że rozpoznanie skargi mimo nienależytego umocowania pełnomocnika strony winno skutkować uznaniem, że postępowanie przed sądem było dotknięte wadą nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2159/16, LEX nr 2350250).
Dopuszczenie do działania w charakterze pełnomocnika osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest bowiem przyczyną nieważności postępowania (tak Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 851/19, LEX nr 2817469).
W związku z powyższym, wobec uznania, że były Prezes Zarządu Spółki nie mógł działać jako jej pełnomocnik, a pomimo wezwania, zawierającego stosowne pouczenie, spółka nie przedłożyła ważnego pełnomocnictwa, udzielonego osobie, spełniającej wymogi z art. 35 § 2 pkt 3 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę kasacyjną za uzasadnioną i orzekł jak w sentencji, czyli uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. (w trybie autokontroli), a także odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 460 zł Sąd orzekł na podstawie art. 179a w związku z art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1c i § 14 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.).
Na wysokość zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego składają się: uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego za postępowanie przed sądem administracyjnymi w drugiej instancji 360 zł.
O zwrocie wpisu od skargi, z uwagi na jej odrzucenie, orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a.
Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.