Uzasadnienie
J. I. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Źródłem ich miesięcznego utrzymania jest emerytura wnioskodawcy w kwocie 1.504.80 zł netto. Stałe wydatki miesięczne to: 491 zł - opłaty za media (w tym: energia elektryczna - 50 zł, telefon - 20 zł, wywóz szamba - 180 zł, wywóz śmieci - 11 zł, opał - 230 zł); żywność, środki czystości, odzież, naprawy w domu - 860 zł oraz lekarstwa - 150 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni około 200 m2 (odrębna własność wnioskodawcy) oraz dziesięcioletnie obligacje Skarbu Państwa o wartości 7.000 zł. Skarżący nie posiada oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych. Żona skarżącego nie osiąga dochodu, nie posiada również majątku własnego. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: decyzję o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2017 r. oraz rachunki i faktury dokumentujące cześć ponoszonych miesięcznie wydatków.
Postanowieniem z dnia 18 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie uznając, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu pokryć koszty postępowania sądowoadministracyjnego.
W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia skarżący zarzucił naruszenie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), poprzez błędne uznanie, że nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponownie przedstawił sytuację finansową oraz zdrowotną. Wskazał, że są z małżonką osobami starszymi i schorowanymi. W sytuacji, gdy będzie musiał opłacić koszty postępowania, nie będzie go stać na kupno leków i artykułów spożywczych. Skarżący dodał, że obligacje kupione zostały w styczniu 2014 r. celem posiadania środków na potrzeby pogrzebu jednego z małżonków. Obligacje są dziesięcioletnie i dopiero po upływie takiego okresu skarżący będzie mógł je wykupić.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 259 p.p.s.a., od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd - zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze. zm). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, przyjąć należy, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że dochód jego rodziny w kwocie 1.504.80 zł netto (emerytura skarżącego) jest niemal w całości przeznaczany na miesięczne wydatki obliczone przez stronę na kwotę rzędu 1.501 zł. Niemniej jednak - oprócz majątku w postaci domu o powierzchni około 200 m2 - skarżący posiada także oszczędności w formie dziesięcioletnich obligacji Skarbu Państwa o wartości 7.000 zł. Referendarz sądowy słusznie zakwalifikował owe oszczędności jako potencjalne źródło sfinansowania kosztów postępowania w sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, który notabene został przez stronę uiszczony w dniu 18 lipca 2017 r. Fakt posiadania obligacji skarbowych o wartości 7.000 zł nie pozwala na uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tej sprawie.
Wyjaśnić trzeba, że okres pozostający do wykupu obligacji, nie oznacza, że skarżący zamroził bezpowrotnie środki pieniężne na 10 lat. W każdej chwili może bowiem zrezygnować z tej formy oszczędzania. Przedterminowy wykup łączyć się będzie jedynie, bądź z utratą odsetek, bądź z koniecznością uiszczenia opłaty związanej ze złożeniem dyspozycji przedterminowego wykupu. Inwestowany kapitał jest natomiast zwracany w całości.
Opisany we wniosku stan zdrowia małżonków niewątpliwie wpływa na brak możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu i łączy się ze zwiększonymi wydatkami. Tym niemniej posiadane oszczędności oraz stały miesięczny dochód skarżącego nie wskazują, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wobec powyższego nie sposób przyjąć, aby konieczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stanowiła dla skarżącego barierę w dostępie do sądu. Dostęp ten nie został w żaden sposób ograniczony. Skarżący uiścił wpis i jego sprawa zostanie rozpoznania.
Podsumowując, Sąd stwierdza że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie do wyjątkowych okoliczności. Sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego i jego małżonki nie jest łatwa, niemniej referendarz wskazał na istnienie potencjalnych źródeł sfinansowania niniejszego postępowania sądowego. Brak jest zatem podstaw do przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 2 oraz 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.