Uzasadnienie
Decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej z 17 grudnia 1991 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki Łada samara.
Towar do odprawy zgłosił Piotr R., który zakupił pojazd od obywatela litewskiego.
Powyższy dowód odprawy celnej wystawiony został na Daniliawicziusa A., tj. osobę zagraniczną, sprzedającą samochód osobowy obywatelowi polskiemu.
Wartość celną pojazdu do oclenia ustalono zgodnie z dołączoną umową kupna-sprzedaży, zawartą pomiędzy kupującym Piotrem R. a obywatelem litewskim.
6 stycznia 1992 r. Piotr R. wystąpił do Dyrektora Urzędu Celnego w G. z prośbą o sprostowanie w dowodzie odprawy celnej daty produkcji samochodu.
Dyrektor Urzędu Celnego w G. postanowieniem z 10 stycznia 1992 r. uwzględnił wniosek.
W piśmie z 21 stycznia 1992 r. Piotr R. zwrócił się z prośbą o zmianę decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej i obniżenie uiszczonych przez niego należności celnych, z powodu ujawnienia wcześniejszej daty produkcji samochodu niż to wynikało z umowy sprzedaży.
Dyrektor Urzędu Celnego w G. pismem z 6 lutego 1992 r. poinformował Piotra R., iż tylko obywatel Litwy jest stroną postępowania.
Pismem z 11 grudnia 1994 r. Piotr R. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z 13 stycznia 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w G. odmówił uchylenia decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej przywozowej.
Od powyższej decyzji Piotr R. odwołał się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który decyzją z 25 lutego 1995 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
25 marca 1995 r. Piotr R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając decyzji organu drugiej instancji niezgodność z prawem.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, działając na podstawie przepisu art. 200 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a następnie decyzją z 11 maja 1996 r. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Urzędu Celnego w G. decyzją z 12 czerwca 1996 r. umorzył postępowanie w sprawie zmiany należności celnych ustalonych decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej, albowiem wyłącznie obywatel Litwy jako strona postępowania może składać stosowne wnioski w niniejszej sprawie, natomiast na występującym przy odprawie celnej w interesie osoby zagranicznej obywatelu polskim ciąży jedynie obowiązek uiszczenia cła.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od ww. decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł, działając na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydał postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność odwołania ze względu na fakt, iż Piotr R. jest osobą nieuprawnioną do składania odwołania.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że w dowodzie odprawy celnej przywozowej pan R. figuruje jako zgłaszający towar, natomiast stroną jest osoba, na której nazwisko została dokonana ostateczna odprawa celna, tj. obywatel Litwy, który sprowadził samochód do Polski, a następnie sprzedał go Piotrowi R. Przy dokonywaniu odpraw celnych samochodów osobowych przywożonych do Polski przez osoby zagraniczne na czas oznaczony i sprzedawanych przez te osoby obywatelom polskich, dowód odprawy celnej ostatecznej wystawia się na osobę zagraniczną. Uznaje się, że przedstawiona umowa kupna-sprzedaży jest równocześnie pełnomocnictwem do zgłoszenia samochodu do odprawy celnej ostatecznej. Występując przed urzędem celnym w imieniu osoby zagranicznej obywatel polski obowiązany jest do uiszczenia przypadającego od przywiezionego samochodu cła.
W skardze na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł Piotr R. wniósł o uwzględnienie wszystkich wniosków dotychczas przez niego składanych, ponieważ pomimo uiszczenia cła nie jest traktowany jako strona postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i podkreślając, że postanowienie organu pierwszej instancji z 10 stycznia 1992 r. dotyczące korekty roku produkcji samochodu kierowane do skarżącego nie powodowało uznania go za stronę postępowania, a tylko było korzystne dla bezpośredniego użytkownika samochodu.
Naczelny Sąd Administracyjny, sformułował w uzasadnieniu następujące tezy:
- - organy celne stosują domniemanie, że umowa sprzedaży jest równocześnie pełnomocnictwem do zgłoszenia samochodu do odprawy celnej ostatecznej i przypisują obywatelowi polskiemu występującemu przed urzędem celnym w imieniu osoby zagranicznej obowiązek uiszczenia cła, podatków i opłat manipulacyjnych.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt uiszczenia przez skarżącego należności określonych w decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej przywozowej;
- - bezzasadne jest ograniczenie domniemania istnienia pełnomocnictwa do działania w postępowaniu celnym tylko do zgłoszenia samochodu do odprawy celnej ostatecznej i stwierdzenie, że wniesienie odwołania od decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej wymaga odrębnego od umowy sprzedaży pełnomocnictwa.
Pełnomocnik zgłaszający zakupiony przez siebie pojazd do odprawy byłby tym samym pozbawiony możności wywołania trybu kontroli instancyjnej decyzji, którą wymierzono mu cło od towaru;
- - powyższa sprzeczność logiczna uzasadnia uznanie, że obywatel polski dokonujący zgłoszenia do odprawy celnej pojazdu nabytego od cudzoziemca staje się stroną postępowania z uwagi na własny interes prawny wynikający z obowiązku uiszczenia cła;
- - decyzja Urzędu Celnego w G., od której Piotr R. wniósł odwołanie, a zgodnie z którą umorzono postępowanie w sprawie samochodu osobowego odprawionego według dowodu odprawy celnej przywozowej z 17 grudnia 1991 r., również została wydana po ustaleniu, że skarżący nie był uprawniony do złożenia wniosku o uchylenie decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej;
- - zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z opisanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika więc, że organy celne obu instancji dokonały w przedmiotowym przypadku błędnego ustalenia podmiotu będącego stroną postępowania, czym naruszyły art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.