Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 maja 2001 r. J. G. wystąpił do Urzędu Gminy z wnioskiem o cofnięcie decyzji Wójta z dnia 28 grudnia 1998 r. odmawiającej podatnikowi zwolnienia z podatku rolnego.
Organ uznając ww. żądanie za wniosek o wznowienie postępowania, decyzją z dnia 6 czerwca 2001 r. odmówił jego wznowienia z uwagi na brak określonych w art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) przesłanek wznowienia.
W związku z wniesionym odwołaniem, decyzją z dnia 3 grudnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że z wniosku podatnika nie wynikało w sposób oczywisty z jakim występuje on żądaniem. Tym samym organ w trybie art. 169 § 1 ww. ustawy powinien wezwać stronę do uzupełnienia wniosku o treść żądania.
W piśmie z dnia 17 grudnia 2001 r. organ I instancji wezwał podatnika do usunięcia braków wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W piśmie tym organ wskazał, że w ordynacji podatkowej nie występuje pojęcie cofnięcia decyzji.
W piśmie z dnia 19 grudnia 2001 r. J. G. zaznaczył, że z doręczonego mu wezwania nie wynika jakie braki ma on uzupełnić. Podatnik wskazał, że domaga się on:
- - uznania, że nie przyznanie ulgi w podatku rolnym wynikało z błędu organu podatkowego;
- - zwrotu zapłaconego podatku rolnego;
- - wydania jasnej decyzji w przedmiotowej sprawie.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2001 r. wydaną na podstawie art. 169 § 4 ww. ustawy Wójt pozostawił wniosek z dnia 12 maja 2001 r. bez rozpoznania, wskazując, że pomimo wezwania podatnik nie określił w przewidzianym dla tej czynności terminie przedmiotu swojego żądania.
Od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie, podkreślając, że udzielił on odpowiedzi na doręczone mu wezwanie.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż podatnik jednoznacznie wskazał jaka jest treść jego żądania. Decyzja o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania została więc wydana bez podstawy prawnej. W związku z powyższym, organ umorzył postępowanie uznając je w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednocześnie wskazało, że sprecyzowany wniosek podatnika powinien zostać rozpoznany w odrębnym postępowaniu.
Od decyzji tej J. G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podatnik podtrzymując zawarte w piśmie z dnia 19 grudnia 2001 r. stanowisko, przedstawił dodatkowo argumenty przemawiające w jego ocenie za zastosowaniem zwolnienia z podatku rolnego
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał dodatkowo, iż kwestia ulgi w podatku rolnym nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga J. G. zasługuje na uwzględnienie.
Sąd sprawując na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), kontrolę zgodności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z prawem materialnym i procesowym, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niezależnie od podniesionych skardze zrzutów, w ocenie Sądu postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż treść złożonego w dniu 21 maja 2001 r. wniosku budziła wątpliwości co do rzeczywistych intencji skarżącego. Użyte w nim sformułowanie "cofnięcie decyzji" nie jest bowiem znane procedurze podatkowej. Tym samym z treści podania nie wynikało w sposób jednoznaczny, czy podatnik występuje z żądaniem wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji czy też uchylenia bądź zmiany decyzji przez organ pierwszej instancji w trybie art. 253 ordynacji podatkowej.
Analizując całość przedstawionego wyżej przebiegu postępowania, należy uznać zdaniem Sądu, że jedyną prawidłową wydaną w sprawie decyzją była decyzja SKO w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2001 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podatkowy słusznie wskazał, że w związku z wątpliwościami co do treści żądania organ powinien zwrócić się do wnioskodawcy w trybie art. 169 § 1 ordynacji podatkowej o doprecyzowanie złożonego wniosku. Wobec braku pewności jaki tryb postępowania skarżący chciał uruchomić przez złożenie wniosku, arbitralne założenie organu, iż podatnik wystąpił o wznowienie postępowania, należy bowiem uznać za sprzeczne z art. 122 ordynacji podatkowej, nakładającym na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Przede wszystkim wskazać należy, iż ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, nie wypełnił zawartych w decyzji SKO z 3 grudnia 2001 r. jasnych i jednoznacznych dyspozycji, określających jakie działania winien podjąć Wójt i jakie okoliczności powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wystosowane do podatnika pismo z dnia 17 grudnia 2001 r. o usunięcie braków wniosku, w ocenie Sądu w najmniejszym nawet stopniu nie czyni zadość wymaganiom wezwania do usunięcia braków wniosku.
Minimalne wymogi, jakie powinien zawierać złożony przez podatnika wniosek określa art. 168 § 2 ordynacji podatkowej. Obejmują one wskazanie osoby wnoszącej wniosek, jej adresu oraz treści wnoszonego żądania. Organ stwierdzając dające się usunąć, formalne braki wniosku, winien wezwać podatnika do ich usunięcia w terminie 7 dni z jednoczesnym pouczeniem, ze niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Konieczne jest jednak precyzyjne wskazanie jakiego rodzaju brakiem obarczone jest określone podanie. Natomiast jak wynika z akt sprawy, w wystosowanym do skarżącego piśmie z dnia 17 grudnia 2001 r. nie określono jakie braki ma on usunąć, wskazując jedynie, że w ordynacji podatkowej nie występuje pojęcie "cofnięcia decyzji". W ocenie Sądu trudno w tej sytuacji przyjąć, aby tak sformułowane wezwanie rzeczywiście zmierzało do wyjaśnienia okoliczności budzących wątpliwości w przedmiotowej sprawie.
Jednakże zdaniem Sądu mieć należy w sprawie niniejszej okoliczność, że podatnik w przewidzianym dla tej czynności terminie udzielił odpowiedzi na ww. pismo i pomimo nieprawidłowego wezwania określił swoje żądanie.
W związku w powyższym decyzja Wójta z 28 grudnia 2001 r. została wydana bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej organ mógł pozostawić pismo bez rozpoznania jedynie wtedy, gdy wskazane w wezwaniu braki nie zostałyby przez podatnika usunięte. Pismo skarżącego J. G. z 19 grudnia 2001 r. nie pozostawia w ocenie Sądu wątpliwości, że wniosek został sprecyzowany, przy jednoczesnym zachowaniu określonego przepisami prawa terminu. Dokonując analizy treści ww. pisma organ powinien mieć świadomość, że podatnik niekoniecznie musi być zorientowany w zawiłościach procedury, co do możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych.
Natomiast zgodnie z wyrażoną w art. 120 ordynacji podatkowej zasadą praworządności, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Muszą więc one z definicji znać prawo w oparciu o które podejmują wszelkie swoje działania. Tym samym pomimo, iż w złożonym piśmie podatnik nie operuje pojęciami takimi jak "wznowienie postępowania" czy "stwierdzenie nieważności" ani też nie przytacza jakichkolwiek podstaw prawnych, z treści tej, jednoznacznie wynika jakiego żądania dotyczy wniosek skarżącego. W ocenie Sądu organ dochowując należytej staranności podejmowanych działań, powinien to niewątpliwie ustalić i na tej podstawie rozpatrzyć wniosek skarżącego.
W konsekwencji powyższego nie można uznać za prawidłową także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2002 r., którą uchylono powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzono postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy słusznie zauważył, co wykazano w powyższych rozważaniach, że w piśmie z dnia 19 grudnia 2001 r. skarżący jednoznacznie wskazał z jakim żądaniem występuje. Tym samym w ocenie Sądu okoliczność ta powoduje ten skutek, że w żadnym wypadku postępowania w sprawie nie można uznać za bezprzedmiotowe. Skoro organ pierwszej instancji pozostawił wniosek bez rozpoznania, błędnie przyjmując, iż skarżący nie wskazał w nim swojego żądania, to w związku z ustaleniem przez organ odwoławczy, że jedyna przyczyna nierozpatrzenia wniosku w rzeczywistości nigdy nie istniała, Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji w celu jej ponownego rozpatrzenia.
Na zasadzie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wskazać, że w związku ze sprecyzowaniem przez skarżącego jego żądania, właściwy w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, powinien w dalszym postępowaniu bezpośrednio rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia 21 maja 2001 r.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ww. ustawy określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja umarzająca postępowanie w sprawie nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. l ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).